Cách nhận biết người nghiện ma túy theo hướng dẫn của công an mới nhất 2025?

1. Cách nhận biết người nghiện ma túy theo hướng dẫn của công an mới nhất 2025?

Theo Thông tư số 05/2022/TT-UBDT, người nghiện ma túy được hiểu là những người sử dụng ma túy thường xuyên đến mức cơ thể bị lệ thuộc vào các chất gây nghiện như heroin, cocaine, morphine, cần sa, thuốc phiện hoặc các dạng khác như bạch phiến, thuốc lắc…

Người nghiện thường gặp nhiều rối loạn về tâm thần, thể trạng và nhân cách, rất khó cai nghiện và dễ tái nghiện trở lại.

Một số dấu hiệu nhận biết người nghiện ma túy bao gồm:

• Thường xuyên tụ tập với bạn bè, đi chơi về khuya, dậy trễ, ngủ nhiều vào ban ngày;

• Thay đổi tính cách thất thường, hay lo âu, cáu gắt, có xu hướng chống đối và dễ bồn chồn;

• Thích ở một mình, né tránh lao động, thường xuyên trong trạng thái mệt mỏi, lười ăn, bỏ bê việc vệ sinh cá nhân; có xu hướng chi tiêu nhiều tiền, thậm chí không rõ lý do;

• Đến một thời điểm nhất định trong ngày, dù bận rộn vẫn tìm lý do để rời khỏi nhà;

• Giảm giao tiếp, ngại tiếp xúc với cả người thân trong gia đình;

• Dễ nổi nóng, không kiểm soát được hành vi, xuất hiện ảo giác, có biểu hiện hung hăng, hành vi bạo lực, nói nhiều, hay nói dối;

• Có biểu hiện như hay ngáp, sút cân, xanh xao, thể trạng suy giảm, không chịu làm việc, không chú trọng vệ sinh cá nhân;

• Đối với học sinh, thường xuyên đi học muộn, trốn tiết, học lực giảm, ngủ gật trong lớp, hay xin tiền, tiêu tiền nhiều, bán đồ đạc của bản thân hoặc gia đình, mắc nợ, trộm vặt;

• Trong túi áo, cặp sách hoặc phòng ở có thể phát hiện các vật dụng như giấy bạc, vỏ kẹo cao su, bật lửa, bơm kim tiêm, ống thuốc…;

• Trên cơ thể có thể có vết tiêm ở mu bàn tay, cổ tay, mắt cá chân, bẹn, cổ…

Tuy nhiên, để xác định chính xác một người có nghiện ma túy hay không, cần đưa người đó đến cơ sở y tế chuyên môn để được kiểm tra và chẩn đoán.

2. 06 tiêu chuẩn chẩn đoán tình trạng nghiện ma túy theo Thông tư 18/2021 của Bộ Y tế mới nhất 2025

Theo khoản 1 Điều 3 Thông tư 18/2021/TT-BYT quy định 06 tiêu chuẩn chẩn đoán tình trạng nghiện ma túy gồm:

• Tiêu chuẩn 1: Ham muốn mạnh mẽ hoặc cảm giác bắt buộc phải sử dụng chất ma túy;
• Tiêu chuẩn 2: Khó khăn trong việc kiểm soát các hành vi sử dụng ma túy về thời gian bắt đầu, thời gian kết thúc hoặc mức sử dụng;
• Tiêu chuẩn 3: Có hiện tượng dung nạp với chất ma túy;
• Tiêu chuẩn 4: Ngày càng trở nên thờ ơ với các thú vui hoặc sở thích khác do sử dụng chất ma túy;
• Tiêu chuẩn 5: Tiếp tục sử dụng ma túy mặc dù đã biết về các hậu quả có hại của chất ma túy;
• Tiêu chuẩn 6: Có trạng thái cai ma túy (hội chứng cai ma túy) khi ngừng hoặc giảm sử dụng chất ma túy.

3. 4 bước quy trình chuyên môn để xác định tình trạng nghiện ma túy theo quy định mới nhất 2025

Theo Điều 4 của Thông tư số 18/2021/TT-BYT, quy trình chuyên môn để xác định tình trạng nghiện ma túy được thực hiện qua các bước sau:

• Bước 1: Tiếp nhận và thu thập thông tin

Cơ sở y tế tiếp nhận người cần xác định tình trạng nghiện ma túy, đồng thời thu thập đầy đủ các thông tin có liên quan.

• Bước 2: Thăm khám và theo dõi lâm sàng

Tiến hành khám bệnh, theo dõi các biểu hiện lâm sàng và ghi chép chi tiết vào hồ sơ bệnh án cũng như Phiếu tổng hợp theo dõi. Việc đánh giá sẽ dựa trên các tiêu chí được nêu tại Phụ lục số 03 ban hành kèm theo Thông tư.

• Bước 3: Đưa ra kết luận ban đầu

  • Nếu người được đánh giá chỉ có 1 tiêu chuẩn, hoặc có 2 tiêu chuẩn chẩn đoán nhưng có bao gồm tiêu chuẩn số 6, thì sẽ được kết luận là “không nghiện ma túy” và kết quả sẽ được trả ngay.

  • Nếu có từ 3 tiêu chuẩn trở lên, sẽ được xác định là “có nghiện ma túy” và cũng trả kết quả ngay.

  • Nếu chỉ có 2 tiêu chuẩn và không có tiêu chuẩn số 6, hoặc các biểu hiện chưa rõ ràng, thì sẽ chuyển sang bước 4 để theo dõi thêm.

• Bước 4: Theo dõi chuyên sâu trong các trường hợp chưa đủ tiêu chuẩn rõ ràng

  • Thực hiện khám và tiếp tục theo dõi lâm sàng để đánh giá thêm.

  • Ghi nhận quá trình khám và theo dõi vào hồ sơ bệnh án, Phiếu tổng hợp cũng như các phiếu chuyên biệt về trạng thái cai nghiện.

  • Tùy theo loại ma túy sử dụng, sẽ sử dụng các phiếu chuyên theo mẫu quy định tại các Phụ lục 04 (thuốc phiện), 05 (chất kích thần như amphetamine, cocaine...) và 06 (cần sa).

  • Sau theo dõi, kết luận được ghi vào các phiếu, xác định rõ trạng thái cai hoặc không cai. Những thông tin này sẽ được tổng hợp lại để đưa ra kết luận cuối cùng.

Kết luận cuối cùng:

• Nếu người được đánh giá có từ 3 tiêu chuẩn trở lên thì xác định là “có nghiện ma túy”.

• Nếu không đạt đủ 3 tiêu chuẩn hoặc chưa đủ thời gian để xác định, thì kết luận là “không nghiện ma túy” và trả kết quả ngay theo quy định tại Điều 5 của Thông tư này.

Ngoài ra, nếu trong quá trình theo dõi, người được đánh giá xuất hiện hội chứng cai, có biểu hiện rối loạn tâm thần hoặc mắc bệnh kèm theo thì sẽ được khám và điều trị theo đúng các quy định pháp luật hiện hành về khám chữa bệnh.

4. Câu hỏi thường gặp

4.1. Nếu là học sinh, làm thế nào để nhận biết người nghiện ma túy?

Đối với học sinh, các dấu hiệu nghiện ma túy có thể bao gồm:

• Đi học muộn, trốn học, học lực giảm sút.

• Trong lớp hay ngủ gật, thiếu tập trung.

• Thường xuyên xin tiền người thân mà không có lý do chính đáng.

• Bán đồ đạc cá nhân hoặc gia đình để có tiền tiêu xài.

• Có hành vi ăn cắp vặt hoặc mắc nợ nhiều.

4.2. Người nghiện ma túy có thường sử dụng vật dụng gì đặc trưng không?

Có. Người nghiện thường mang theo hoặc cất giữ một số vật dụng liên quan đến việc sử dụng ma túy như:

• Bơm kim tiêm, ống hút, ống nhựa nhỏ.

• Giấy bạc (để đốt ma túy đá hoặc heroin).

• Bật lửa, nến.

• Vỏ kẹo cao su (dùng để giấu ma túy).

• Các loại ống nhỏ giọt, chai nhựa, ống hút biến dạng.

Các vật dụng này có thể được tìm thấy trong túi áo, cặp sách, phòng riêng hoặc nhà vệ sinh.

4.3. Có thể phát hiện dấu vết trên cơ thể người nghiện không?

Người nghiện sử dụng ma túy dạng tiêm chích thường để lại các vết thâm tím, sẹo nhỏ hoặc chai cứng ở các vùng như:

• Mu bàn tay, cổ tay, khuỷu tay.

• Mắt cá chân, bẹn, cổ hoặc thậm chí sau tai.

Ngoài ra, họ cũng có biểu hiện thể chất khác như:

• Gầy gò, sút cân nhanh.

• Da sạm, mắt hõm sâu, môi thâm.

4.4. Người nghiện có những thay đổi bất thường trong sinh hoạt hàng ngày không?

Một số biểu hiện thường gặp là:

• Thường xuyên ra ngoài vào một khung giờ nhất định trong ngày, dù trời mưa, nắng hay đang bận việc.

• Ngủ ngày, thức đêm.

• Lười ăn, sút cân nhanh, thường xuyên kêu mệt hoặc đau nhức.

• Mất kiểm soát hành vi, đôi khi có hành vi hung hăng, ảo giác hoặc nói năng lảm nhảm.