Ai có thẩm quyển bắt bị can bị cáo để tạm giam?
Ai có thẩm quyển bắt bị can bị cáo để tạm giam?

1. Ai có thẩm quyển bắt bị can bị cáo để tạm giam?

Căn cứ theo khoản 1 Điều 113 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định như sau:

Điều 113. Bắt bị can, bị cáo để tạm giam
1. Những người sau đây có quyền ra lệnh, quyết định bắt bị can, bị cáo để tạm giam:
a) Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra các cấp. Trường hợp này, lệnh bắt phải được Viện kiểm sát cùng cấp phê chuẩn trước khi thi hành;
b) Viện trưởng, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân và Viện trưởng, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát quân sự các cấp;
c) Chánh án, Phó Chánh án Tòa án nhân dân và Chánh án, Phó Chánh án Tòa án quân sự các cấp; Hội đồng xét xử.
...

Theo đó, thẩm quyền ra lệnh bắt bị cáo để tạm giam sẽ thuộc về:

  • Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra các cấp.
  • Viện trưởng, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân và Viện trưởng, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát quân sự các cấp.
  • Chánh án, Phó Chánh án Tòa án nhân dân và Chánh án, Phó Chánh án Tòa án quân sự các cấp, Hội đồng xét xử.
Áp dụng biện pháp tạm giam với bị cáo phạm tội gì?
Áp dụng biện pháp tạm giam với bị cáo phạm tội gì?

2. Áp dụng biện pháp tạm giam với bị cáo phạm tội gì?

Căn cứ theo Điều 119 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, biện pháp tạm giam được áp dụng đối với bị cáo phạm các tội sau đây:

  • Tội đặc biệt nghiêm trọng.
  • Tội rất nghiêm trọng.
  • Tội nghiêm trọng, tội ít nghiêm trọng mà Bộ luật hình sự quy định hình phạt tù trên 02 năm khi có căn cứ xác định người đó thuộc một trong các trường hợp:
    • Đã bị áp dụng biện pháp ngăn chặn khác nhưng vi phạm.
    • Không có nơi cư trú rõ ràng hoặc không xác định được lý lịch của bị can;
    • Bỏ trốn và bị bắt theo quyết định truy nã hoặc có dấu hiệu bỏ trốn.
    • Tiếp tục phạm tội hoặc có dấu hiệu tiếp tục phạm tội.
    • Có hành vi mua chuộc, cưỡng ép, xúi giục người khác khai báo gian dối, cung cấp tài liệu sai sự thật.
    • Có hành bi tiêu hủy, giả mạo chứng cứ, tài liệu, đồ vật của vụ án, tẩu tán tài sản liên quan đến vụ án.
    • Có hành vi đe dọa, khống chế, trả thù người làm chứng, bị hại, người tố giác tội phạm và người thân thích của những người này.
  • Tội ít nghiêm trọng mà Bộ luật hình sự quy định hình phạt tù đến 02 năm nếu họ tiếp tục phạm tội hoặc bỏ trốn và bị bắt theo quyết định truy nã.

Lưu ý: Không áp dụng biện pháp tạm giam đối với bị cáo là phụ nữ có thai hoặc đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi, là người già yếu, người bị bệnh nặng mà có nơi cư trú và lý lịch rõ ràng, ngoại trừ các trường hợp sau:

  • Bỏ trốn và bị bắt theo quyết định truy nã.
  • Tiếp tục phạm tội.
  • Có hành vi mua chuộc, cưỡng ép, xúi giục người khác khai báo gian dối, cung cấp tài liệu sai sự thật.
  • Có hành vi tiêu hủy, giả mạo chứng cứ, tài liệu, đồ vật của vụ án, tẩu tán tài sản liên quan đến vụ án.
  • Có hành vi đe dọa, khống chế, trả thù người làm chứng, bị hại, người tố giác tội phạm hoặc người thân thích của những người này.
  • Phạm tội xâm phạm an ninh quốc gia và có đủ căn cứ xác định nếu không tạm giam đối với họ thì sẽ gây nguy hại đến an ninh quốc gia.
Trong trường hợp nào được phép bắt tạm giam vào ban đêm?
Trong trường hợp nào được phép bắt tạm giam vào ban đêm?

3. Trong trường hợp nào được phép bắt tạm giam vào ban đêm?

Điều 113 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định về việc bắt bị can, bị cáo để tạm giam cụ thể như sau:

Bắt bị can, bị cáo để tạm giam
1. Những người sau đây có quyền ra lệnh, quyết định bắt bị can, bị cáo để tạm giam:
a) Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra các cấp. Trường hợp này, lệnh bắt phải được Viện kiểm sát cùng cấp phê chuẩn trước khi thi hành;
b) Viện trưởng, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân và Viện trưởng, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát quân sự các cấp;
c) Chánh án, Phó Chánh án Tòa án nhân dân và Chánh án, Phó Chánh án Tòa án quân sự các cấp; Hội đồng xét xử.
2. Lệnh bắt, quyết định phê chuẩn lệnh, quyết định bắt phải ghi rõ họ tên, địa chỉ của người bị bắt; lý do bắt và các nội dung quy định tại khoản 2 Điều 132 của Bộ luật này.
Người thi hành lệnh, quyết định phải đọc lệnh, quyết định; giải thích lệnh, quyết định, quyền và nghĩa vụ của người bị bắt và phải lập biên bản về việc bắt; giao lệnh, quyết định cho người bị bắt.
Khi tiến hành bắt người tại nơi người đó cư trú phải có đại diện chính quyền xã, phường, thị trấn và người khác chứng kiến. Khi tiến hành bắt người tại nơi người đó làm việc, học tập phải có đại diện cơ quan, tổ chức nơi người đó làm việc, học tập chứng kiến. Khi tiến hành bắt người tại nơi khác phải có sự chứng kiến của đại diện chính quyền xã, phường, thị trấn nơi tiến hành bắt người.
3. Không được bắt người vào ban đêm, trừ trường hợp phạm tội quả tang hoặc bắt người đang bị truy nã.

Theo đó, chỉ được bắt tạm giam vào ban đêm trong những trường hợp sau đây:

  • Bắt người phạm tội quả tang;
  • Bắt người đang bị truy nã.

4. Câu hỏi thường gặp

4.1. Thủ trưởng Cơ quan điều tra có được quyền bắt bị can, bị cáo để tạm giam không?

Có. Tuy nhiên, trong trường hợp này, lệnh bắt phải được Viện kiểm sát cùng cấp phê chuẩn trước khi thi hành.

4.2. Viện kiểm sát có quyền ra quyết định bắt bị can, bị cáo để tạm giam không?

Có. Viện trưởng và Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân và Viện kiểm sát quân sự các cấp có quyền ra quyết định bắt bị can, bị cáo để tạm giam.

4.3. Tòa án có được phép bắt bị cáo để tạm giam không?

Có. Trong quá trình xét xử, Chánh án, Phó Chánh án và Hội đồng xét xử của Tòa án nhân dân hoặc Tòa án quân sự các cấp đều có quyền ra lệnh bắt bị cáo để tạm giam nếu thấy cần thiết.

4.4. Lệnh bắt bị can, bị cáo để tạm giam do Cơ quan điều tra ban hành có thể thi hành ngay không?

Không. Lệnh bắt do Cơ quan điều tra ban hành phải được Viện kiểm sát cùng cấp phê chuẩn trước khi thi hành.