Tìm kiếm
Chương IV Bộ luật hình sự 2015: Những trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự
| Số hiệu: | 100/2015/QH13 | Loại văn bản: | Luật |
| Nơi ban hành: | Quốc hội | Người ký: | Nguyễn Sinh Hùng |
| Ngày ban hành: | 27/11/2015 | Ngày hiệu lực: | 01/01/2018 |
| Ngày công báo: | 31/12/2015 | Số công báo: | Từ số 1263 đến số 1264 |
| Lĩnh vực: | Trách nhiệm hình sự | Tình trạng: | Còn hiệu lực |
TÓM TẮT VĂN BẢN
Bộ luật hình sự 2015 vừa được ban hành ngày 27/11/2015 với các quy định mới về tội phạm; những trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự; thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự; hình phạt; các biện pháp tư pháp; quyết định hình phạt; chấp hành hình phạt; xóa án tích; pháp nhân thương mại phạm tội;…
Bộ luật hình sự 2015 gồm 3 Phần, 26 Chương, 426 Điều (thay vì Bộ Luật Hình sự 1999 gồm 2 Phần, 24 Chương, 344 Điều). Cấu trúc Bộ luật hình sự năm 2015 có nhiều thay đổi so với BLHS cũ như sau:
Phần thứ nhất: Những quy định chung
Chương I. Điều khoản cơ bản
Chương II. Hiệu lực của BLHS 2015
Chương III. Tội phạm
Chương IV. Những trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự
Chương V. Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự
Chương VI. Hình phạt
Chương VII. Các biện pháp tư pháp
Chương VIII. Quyết định hình phạt
Chương IX. Thời hiệu thi hành bản án, Miễn chấp hành hình phạt, Giảm thời hạn chấp hành hình phạt
Chương X. Xóa án tích
Chương XI. Những quy định đối với pháp nhân thương mại phạm tội
Chương XII. Những quy định đối với người dưới 18 tuổi phạm tội
Phần thứ hai: Các tội phạm
Chương XIII. Các tội xâm phạm an ninh quốc gia
Chương XIV. Các tội phạm xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người
Chương XV. Các tội xâm phạm quyền tự do của con người, quyền tự do, dân chủ của công dân
Chương XVI. Các tội xâm phạm sở hữu
Chương XVII. Các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình
Chương XVIII. Các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế
Chương XIX. Các tội phạm về môi trường
Chương XX. Các tội phạm về ma túy
Chương XXI. Các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng
Chương XXII. Các tội xâm phạm trật tự quản lý hành chính
Chương XXIII. Các tội phạm về chức vụ
Chương XXIV. Các tội xâm phạm hoạt động tư pháp
Chương XXV. Các tội xâm phạm nghĩa vụ, trách nhiệm của quân nhân và trách nhiệm của người phối thuộc với quân đội trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu
Chương XXVI. Các Tội phá hoại hòa bình, chống loài người và Tội phạm chiến tranh
Phần thứ ba: Điều khoản thi hành
Theo đó, Bộ luật hình sự 2015 có những điểm sau đáng chú ý:
- Tuổi chịu trách nhiệm hình sự
+ Điều 12 Luật hình sự 2015 có quy định người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm, trừ những tội phạm mà Bộ luật này có quy định khác.
+ Người từ đủ 14 tuổi trở lên, nhưng chưa đủ 16 tuổi chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về tội giết người, tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, tội hiếp dâm, tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, tội cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, tội cướp tài sản, tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản; về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng quy định tại một trong các Điều quy định cụ thể ở Điều 12 Bộ luật hình sự năm 2015.
- Quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng
+ Theo Điều 54 BLHS năm 2015, Tòa án có thể quyết định một hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng nhưng phải trong khung hình phạt liền kề nhẹ hơn của điều luật khi người phạm tội có ít nhất hai tình tiết giảm nhẹ tại khoản 1 Điều 51 của Bộ luật HS 2015.
+ Tòa án có thể quyết định một hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng nhưng không bắt buộc phải trong khung hình phạt liền kề nhẹ hơn của điều luật đối với người phạm tội lần đầu là người giúp sức trong vụ án đồng phạm nhưng có vai trò không đáng kể.
+ Nhưng nếu điều luật chỉ có một khung hình phạt hoặc khung hình phạt đó là khung hình phạt nhẹ nhất, thì Tòa án có thể quyết định chuyển sang một hình phạt khác thuộc loại nhẹ hơn.
- Tha tù trước thời hạn có điều kiện
Người đang chấp hành án phạt tù có thể được tha tù trước thời hạn khi có đủ các điều kiện sau đây:
+ Phạm tội lần đầu;
+ Có nhiều tiến bộ, có ý thức cải tạo tốt;
+ Đã được giảm thời hạn chấp hành hình phạt tù đối với người bị kết án về tội phạm nghiêm trọng trở lên;
+ Có nơi cư trú rõ ràng;
+ Đã chấp hành xong hình phạt bổ sung là hình phạt tiền, án phí và các nghĩa vụ bồi thường dân sự;
Và một số điều kiện khác tại Điều 66 Luật hình sự 2015.
- Điều kiện chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại
Điều 75 Bộ luật hình sự 2015 quy định pháp nhân thương mại chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự khi có đủ các điều kiện sau đây:
+ Hành vi phạm tội được thực hiện nhân danh pháp nhân thương mại;
+ Hành vi phạm tội được thực hiện vì lợi ích của pháp nhân thương mại;
+ Hành vi phạm tội được thực hiện có sự chỉ đạo, điều hành hoặc chấp thuận của pháp nhân thương mại;
+ Chưa hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự tại khoản 2 và khoản 3 Điều 27 của BLHS 2015.
- Tội tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại
Bộ luật HS năm 2015 quy định người nào tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.
Bộ luật hình sự 2015 có hiệu lực từ ngày 01/07/2016.
Văn bản tiếng việt
Văn bản tiếng anh
Người thực hiện hành vi gây hậu quả nguy hại cho xã hội trong trường hợp không thể thấy trước hoặc không buộc phải thấy trước hậu quả của hành vi đó, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự.
Người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội trong khi đang mắc bệnh tâm thần, một bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự.
1. Phòng vệ chính đáng là hành vi của người vì bảo vệ quyền hoặc lợi ích chính đáng của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà chống trả lại một cách cần thiết người đang có hành vi xâm phạm các lợi ích nói trên.
Phòng vệ chính đáng không phải là tội phạm.
2. Vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng là hành vi chống trả rõ ràng quá mức cần thiết, không phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi xâm hại.
Người có hành vi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật này.
1. Tình thế cấp thiết là tình thế của người vì muốn tránh gây thiệt hại cho quyền, lợi ích hợp pháp của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà không còn cách nào khác là phải gây một thiệt hại nhỏ hơn thiệt hại cần ngăn ngừa.
Hành vi gây thiệt hại trong tình thế cấp thiết không phải là tội phạm.
2. Trong trường hợp thiệt hại gây ra rõ ràng vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết, thì người gây thiệt hại đó phải chịu trách nhiệm hình sự.
1. Hành vi của người để bắt giữ người thực hiện hành vi phạm tội mà không còn cách nào khác là buộc phải sử dụng vũ lực cần thiết gây thiệt hại cho người bị bắt giữ thì không phải là tội phạm.
2. Trường hợp gây thiệt hại do sử dụng vũ lực rõ ràng vượt quá mức cần thiết, thì người gây thiệt hại phải chịu trách nhiệm hình sự.
Hành vi gây ra thiệt hại trong khi thực hiện việc nghiên cứu, thử nghiệm, áp dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật và công nghệ mới mặc dù đã tuân thủ đúng quy trình, quy phạm, áp dụng đầy đủ biện pháp phòng ngừa thì không phải là tội phạm.
Người nào không áp dụng đúng quy trình, quy phạm, không áp dụng đầy đủ biện pháp phòng ngừa mà gây thiệt hại thì vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự.
Người thực hiện hành vi gây thiệt hại trong khi thi hành mệnh lệnh của người chỉ huy hoặc của cấp trên trong lực lượng vũ trang nhân dân để thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh nếu đã thực hiện đầy đủ quy trình báo cáo người ra mệnh lệnh nhưng người ra mệnh lệnh vẫn yêu cầu chấp hành mệnh lệnh đó, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự. Trong trường hợp này người ra mệnh lệnh phải chịu trách nhiệm hình sự.
Quy định này không áp dụng đối với các trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 421, khoản 2 Điều 422 và khoản 2 Điều 423 của Bộ luật này.
Chapter IV
CASES OF EXEMPTION FROM CRIMINAL RESPONSIBILITY
Article 20. Unexpected events
The person who commits an act that results in harmful consequences is exempt from criminal responsibility if such consequences cannot be foreseen or have to be foreseen.
Article 21. Lack of criminal capacity
A person who commits an act that is dangerous to society is suffering from a mental disease or another disease that causes him/her to lose his/her awareness or control of his/her behaviors is exempt from criminal responsibility.
Article 22. Justifiable force
1. Justifiable force in self-defense means the a person's use of force which is reasonably necessary to defend against another person's infringement upon his/her legitimate rights or interests of himself/herself, other people, the State, organizations.
The use of justifiable force does not constitute a criminal offence.
2. Unjustified force in self-defense means the use of force which is more than reasonably necessary and not appropriate for the nature and danger to society posed by the infringement.
The person who uses unjustified force in self-defense shall take criminal responsibility as prescribed by this document.
Article 23. Urgent circumstances
1. An urgent circumstance is a circumstance in which there is no other way but an amount of damage has to be inflicted in order to prevent a greater damage to lawful rights and interests of oneself, another person, the State or an organization.
The act of inflicting damage in an urgent circumstance does not constitute a criminal offense.
2. If the damage inflicted is reasonably unnecessary in the urgent circumstance, the person who inflicts such damage shall bear criminal responsibility.
Article 24. Infliction of bodily harm while capturing criminals
1. If violence and infliction of bodily harm to a criminal is the only way to capture him/her, the use of violence in this case does not constitute a criminal offence.
2. If the bodily harm inflicted by the use of violence is obviously more than necessary, the person who inflicts such damage shall bear criminal responsibility.
Article 25. Risks from researches, experiments, application of technological advances
The infliction of damage during the conduction of a research, experiment or application of technological advances does not constitute a criminal offence provided the procedures and regulations are complied with and all preventive measures are taken.
The person who fails to comply with the procedures, regulations or take all preventive measures and causes damage shall bear criminal responsibility.
Article 26. Following orders of commanders or superiors
A person who inflicts damage while following an order of his/her commander or superior in the army to perform national defense and security duties is exempt from criminal responsibility if he/she complies with procedures for reporting to the order giver but the order giver still request that the order be followed. In this case, the order giver shall bear criminal responsibility.
This provision does not apply to the cases specified in Clause 2 Article 421, Clause 2 Article 422 and Clause 2 Article 423 hereof.
Cập nhật
Bài viết liên quan
Mức xử phạt hành chính, phạt tù vi phạm về khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự 2025
Mức xử phạt hành chính, phạt tù vi phạm về khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự 2025
Năm 2025, vấn đề nghĩa vụ quân sự tại Việt Nam tiếp tục thu hút sự quan tâm của toàn xã hội. Một trong những hành vi vi phạm nghiêm trọng phổ biến là gian dối trong kiểm tra sức khỏe nghĩa vụ quân sự. Theo quy định hiện hành, mức xử phạt hành chính và phạt tù đối với hành vi này được quy định cụ thể, nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của công dân. 14/03/2025Không đăng ký nghĩa vụ quân sự 2025 bị phạt thế nào?
Không đăng ký nghĩa vụ quân sự 2025 bị phạt thế nào?
Năm 2025, vấn đề nghĩa vụ quân sự tại Việt Nam tiếp tục thu hút sự quan tâm của toàn xã hội. Một trong những hành vi vi phạm nghiêm trọng là không đăng ký nghĩa vụ quân sự, điều này không chỉ ảnh hưởng đến sự ổn định của hệ thống quốc phòng mà còn gây ra nhiều hệ lụy cho bản thân cá nhân vi phạm. Theo quy định hiện hành, mức xử phạt tiền, phạt tù đối với hành vi này được quy định cụ thể, nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của công dân. 24/11/2024Cách nhận biết sổ đỏ giả nhanh chóng ra sao? Sổ đỏ giả có công chứng được không?
Cách nhận biết sổ đỏ giả nhanh chóng ra sao? Sổ đỏ giả có công chứng được không?
Cùng với sự phát triển của kinh tế - xã hội, giá trị của đất đai ngày càng lớn, dân số đông, kéo theo nhu cầu về chỗ ở, điều kiện sống cũng ngày càng tăng cao, đất đai đang dần trở nên khan hiếm đối với sự bùng nổ dân số thế giới. Chính vì lẽ đó, việc làm giả Giấy chứng nhận quyên sử dụng đất cũng ngày càng phổ biến, tinh vi và xảo quyệt hơn. Bài viết sau đây sẽ làm rõ những cách thức để phân biệt Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thật và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất giả. 13/05/2025Làm sổ đỏ giả phạt đến 5 năm tù mới nhất 2025?
Làm sổ đỏ giả phạt đến 5 năm tù mới nhất 2025?
Trên thực tế, hành vi làm sổ đỏ rất phổ biến, chúng lợi dụng sơ sở của chủ sở hữu và đánh tráo sổ thật bằng sổ giả đã được chuẩn bị từ trước và sau đó sẽ làm giả giấy tờ tuỳ thân của chủ đất để uỷ quyền, chuyển nhượng cho người khác. Thủ đoạn này rất tinh vi, xảo quyệt, chúng làm theo từng nhóm và phân chia các công việc rõ ràng nên rất khó có thể nhận biết. bài viết sau đây sẽ làm rõ những vấn đề về làm giả Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. 13/05/202505 hình thức xử phạt các hành vi trốn nghĩa vụ quân sự phổ biến năm 2025
05 hình thức xử phạt các hành vi trốn nghĩa vụ quân sự phổ biến năm 2025
Thực tế cho thấy vẫn còn không ít người tìm cách trốn tránh nghĩa vụ quân sự, dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng cho xã hội và quốc phòng. Năm 2025, các cơ quan chức năng đã áp dụng những biện pháp xử phạt nghiêm khắc hơn đối với các hành vi trốn nghĩa vụ quân sự, nhằm đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật. Dưới đây là 05 hình thức xử phạt đối với các hành vi trốn nghĩa vụ quân sự phổ biến nhất mà mọi công dân cần nắm rõ. 24/11/2024Bố mẹ bao nhiêu tuổi thì con được miễn nghĩa vụ quân sự 2025?
Bố mẹ bao nhiêu tuổi thì con được miễn nghĩa vụ quân sự 2025?
Nghĩa vụ quân sự là một trách nhiệm quan trọng đối với mỗi công dân, đặc biệt là đối với thanh niên trong độ tuổi phục vụ. Theo quy định hiện nay, độ tuổi bố mẹ có phải điều kiện để con miễn nghĩa vụ quân sự không? Hãy cùng tìm hiểu kỹ hơn về vấn đề này trong bài viết dưới đây. 25/11/2024Hoãn nghĩa vụ quân sự năm 2025: Thời gian tạm hoãn là bao lâu? Được hoãn bao nhiêu lần?
Hoãn nghĩa vụ quân sự năm 2025: Thời gian tạm hoãn là bao lâu? Được hoãn bao nhiêu lần?
Nghĩa vụ quân sự là trách nhiệm quan trọng đối với mỗi công dân, đặc biệt là đối với thanh niên ở độ tuổi nghĩa vụ. Năm 2025 đang đến gần, và nhiều bạn trẻ đang băn khoăn về khả năng hoãn nghĩa vụ quân sự của mình. Thời gian tạm hoãn có quy định ra sao? Có thể được hoãn bao nhiêu lần? Hãy cùng tìm hiểu câu trả lời trong bài viết dưới đây. 25/11/2024Năm 2025 định cư nước ngoài, du học có phải đi nghĩa vụ quân sự nữa không?
Năm 2025 định cư nước ngoài, du học có phải đi nghĩa vụ quân sự nữa không?
Trong bối cảnh toàn cầu hóa ngày càng gia tăng, việc định cư nước ngoài hoặc đi du học không chỉ mang lại cơ hội học tập và phát triển bản thân. Tuy nhiên điều này cũng đặt ra nhiều câu hỏi quan trọng về nghĩa vụ quân sự như định cư nước ngoài, đi du học có được hoãn đi nghĩa vụ quân sự hay không? Vậy hiện nay, pháp luật quy định như thế nào về vấn đề này? 25/11/2024Năm 2025 làm nghề gì thì không phải đi nghĩa vụ quân sự?
Năm 2025 làm nghề gì thì không phải đi nghĩa vụ quân sự?
Khi năm 2025 đang đến gần, câu hỏi "Làm nghề gì để không phải đi nghĩa vụ quân sự?” hay “Các điều kiện không đi nghĩa vụ quân sự?” lại trở nên phổ biến. Vậy theo quy định mới nhất hiện nay, làm nghề gì thì không phải đi nghĩa vụ quân sự? Hãy cùng tìm câu trả lời cho vấn đề này và những nội dung liên quan. 25/11/202410 bệnh miễn nghĩa vụ quân sự mới nhất 2025
