Tìm kiếm
Chương IV Bộ luật hình sự 2015: Những trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự
| Số hiệu: | 100/2015/QH13 | Loại văn bản: | Luật |
| Nơi ban hành: | Quốc hội | Người ký: | Nguyễn Sinh Hùng |
| Ngày ban hành: | 27/11/2015 | Ngày hiệu lực: | 01/01/2018 |
| Ngày công báo: | 31/12/2015 | Số công báo: | Từ số 1263 đến số 1264 |
| Lĩnh vực: | Trách nhiệm hình sự | Tình trạng: | Còn hiệu lực |
TÓM TẮT VĂN BẢN
Bộ luật hình sự 2015 vừa được ban hành ngày 27/11/2015 với các quy định mới về tội phạm; những trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự; thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự; hình phạt; các biện pháp tư pháp; quyết định hình phạt; chấp hành hình phạt; xóa án tích; pháp nhân thương mại phạm tội;…
Bộ luật hình sự 2015 gồm 3 Phần, 26 Chương, 426 Điều (thay vì Bộ Luật Hình sự 1999 gồm 2 Phần, 24 Chương, 344 Điều). Cấu trúc Bộ luật hình sự năm 2015 có nhiều thay đổi so với BLHS cũ như sau:
Phần thứ nhất: Những quy định chung
Chương I. Điều khoản cơ bản
Chương II. Hiệu lực của BLHS 2015
Chương III. Tội phạm
Chương IV. Những trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự
Chương V. Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự
Chương VI. Hình phạt
Chương VII. Các biện pháp tư pháp
Chương VIII. Quyết định hình phạt
Chương IX. Thời hiệu thi hành bản án, Miễn chấp hành hình phạt, Giảm thời hạn chấp hành hình phạt
Chương X. Xóa án tích
Chương XI. Những quy định đối với pháp nhân thương mại phạm tội
Chương XII. Những quy định đối với người dưới 18 tuổi phạm tội
Phần thứ hai: Các tội phạm
Chương XIII. Các tội xâm phạm an ninh quốc gia
Chương XIV. Các tội phạm xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người
Chương XV. Các tội xâm phạm quyền tự do của con người, quyền tự do, dân chủ của công dân
Chương XVI. Các tội xâm phạm sở hữu
Chương XVII. Các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình
Chương XVIII. Các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế
Chương XIX. Các tội phạm về môi trường
Chương XX. Các tội phạm về ma túy
Chương XXI. Các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng
Chương XXII. Các tội xâm phạm trật tự quản lý hành chính
Chương XXIII. Các tội phạm về chức vụ
Chương XXIV. Các tội xâm phạm hoạt động tư pháp
Chương XXV. Các tội xâm phạm nghĩa vụ, trách nhiệm của quân nhân và trách nhiệm của người phối thuộc với quân đội trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu
Chương XXVI. Các Tội phá hoại hòa bình, chống loài người và Tội phạm chiến tranh
Phần thứ ba: Điều khoản thi hành
Theo đó, Bộ luật hình sự 2015 có những điểm sau đáng chú ý:
- Tuổi chịu trách nhiệm hình sự
+ Điều 12 Luật hình sự 2015 có quy định người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm, trừ những tội phạm mà Bộ luật này có quy định khác.
+ Người từ đủ 14 tuổi trở lên, nhưng chưa đủ 16 tuổi chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về tội giết người, tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, tội hiếp dâm, tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, tội cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, tội cướp tài sản, tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản; về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng quy định tại một trong các Điều quy định cụ thể ở Điều 12 Bộ luật hình sự năm 2015.
- Quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng
+ Theo Điều 54 BLHS năm 2015, Tòa án có thể quyết định một hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng nhưng phải trong khung hình phạt liền kề nhẹ hơn của điều luật khi người phạm tội có ít nhất hai tình tiết giảm nhẹ tại khoản 1 Điều 51 của Bộ luật HS 2015.
+ Tòa án có thể quyết định một hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng nhưng không bắt buộc phải trong khung hình phạt liền kề nhẹ hơn của điều luật đối với người phạm tội lần đầu là người giúp sức trong vụ án đồng phạm nhưng có vai trò không đáng kể.
+ Nhưng nếu điều luật chỉ có một khung hình phạt hoặc khung hình phạt đó là khung hình phạt nhẹ nhất, thì Tòa án có thể quyết định chuyển sang một hình phạt khác thuộc loại nhẹ hơn.
- Tha tù trước thời hạn có điều kiện
Người đang chấp hành án phạt tù có thể được tha tù trước thời hạn khi có đủ các điều kiện sau đây:
+ Phạm tội lần đầu;
+ Có nhiều tiến bộ, có ý thức cải tạo tốt;
+ Đã được giảm thời hạn chấp hành hình phạt tù đối với người bị kết án về tội phạm nghiêm trọng trở lên;
+ Có nơi cư trú rõ ràng;
+ Đã chấp hành xong hình phạt bổ sung là hình phạt tiền, án phí và các nghĩa vụ bồi thường dân sự;
Và một số điều kiện khác tại Điều 66 Luật hình sự 2015.
- Điều kiện chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại
Điều 75 Bộ luật hình sự 2015 quy định pháp nhân thương mại chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự khi có đủ các điều kiện sau đây:
+ Hành vi phạm tội được thực hiện nhân danh pháp nhân thương mại;
+ Hành vi phạm tội được thực hiện vì lợi ích của pháp nhân thương mại;
+ Hành vi phạm tội được thực hiện có sự chỉ đạo, điều hành hoặc chấp thuận của pháp nhân thương mại;
+ Chưa hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự tại khoản 2 và khoản 3 Điều 27 của BLHS 2015.
- Tội tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại
Bộ luật HS năm 2015 quy định người nào tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.
Bộ luật hình sự 2015 có hiệu lực từ ngày 01/07/2016.
Văn bản tiếng việt
Văn bản tiếng anh
Người thực hiện hành vi gây hậu quả nguy hại cho xã hội trong trường hợp không thể thấy trước hoặc không buộc phải thấy trước hậu quả của hành vi đó, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự.
Người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội trong khi đang mắc bệnh tâm thần, một bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự.
1. Phòng vệ chính đáng là hành vi của người vì bảo vệ quyền hoặc lợi ích chính đáng của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà chống trả lại một cách cần thiết người đang có hành vi xâm phạm các lợi ích nói trên.
Phòng vệ chính đáng không phải là tội phạm.
2. Vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng là hành vi chống trả rõ ràng quá mức cần thiết, không phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi xâm hại.
Người có hành vi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật này.
1. Tình thế cấp thiết là tình thế của người vì muốn tránh gây thiệt hại cho quyền, lợi ích hợp pháp của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà không còn cách nào khác là phải gây một thiệt hại nhỏ hơn thiệt hại cần ngăn ngừa.
Hành vi gây thiệt hại trong tình thế cấp thiết không phải là tội phạm.
2. Trong trường hợp thiệt hại gây ra rõ ràng vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết, thì người gây thiệt hại đó phải chịu trách nhiệm hình sự.
1. Hành vi của người để bắt giữ người thực hiện hành vi phạm tội mà không còn cách nào khác là buộc phải sử dụng vũ lực cần thiết gây thiệt hại cho người bị bắt giữ thì không phải là tội phạm.
2. Trường hợp gây thiệt hại do sử dụng vũ lực rõ ràng vượt quá mức cần thiết, thì người gây thiệt hại phải chịu trách nhiệm hình sự.
Hành vi gây ra thiệt hại trong khi thực hiện việc nghiên cứu, thử nghiệm, áp dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật và công nghệ mới mặc dù đã tuân thủ đúng quy trình, quy phạm, áp dụng đầy đủ biện pháp phòng ngừa thì không phải là tội phạm.
Người nào không áp dụng đúng quy trình, quy phạm, không áp dụng đầy đủ biện pháp phòng ngừa mà gây thiệt hại thì vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự.
Người thực hiện hành vi gây thiệt hại trong khi thi hành mệnh lệnh của người chỉ huy hoặc của cấp trên trong lực lượng vũ trang nhân dân để thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh nếu đã thực hiện đầy đủ quy trình báo cáo người ra mệnh lệnh nhưng người ra mệnh lệnh vẫn yêu cầu chấp hành mệnh lệnh đó, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự. Trong trường hợp này người ra mệnh lệnh phải chịu trách nhiệm hình sự.
Quy định này không áp dụng đối với các trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 421, khoản 2 Điều 422 và khoản 2 Điều 423 của Bộ luật này.
Chapter IV
CASES OF EXEMPTION FROM CRIMINAL RESPONSIBILITY
Article 20. Unexpected events
The person who commits an act that results in harmful consequences is exempt from criminal responsibility if such consequences cannot be foreseen or have to be foreseen.
Article 21. Lack of criminal capacity
A person who commits an act that is dangerous to society is suffering from a mental disease or another disease that causes him/her to lose his/her awareness or control of his/her behaviors is exempt from criminal responsibility.
Article 22. Justifiable force
1. Justifiable force in self-defense means the a person's use of force which is reasonably necessary to defend against another person's infringement upon his/her legitimate rights or interests of himself/herself, other people, the State, organizations.
The use of justifiable force does not constitute a criminal offence.
2. Unjustified force in self-defense means the use of force which is more than reasonably necessary and not appropriate for the nature and danger to society posed by the infringement.
The person who uses unjustified force in self-defense shall take criminal responsibility as prescribed by this document.
Article 23. Urgent circumstances
1. An urgent circumstance is a circumstance in which there is no other way but an amount of damage has to be inflicted in order to prevent a greater damage to lawful rights and interests of oneself, another person, the State or an organization.
The act of inflicting damage in an urgent circumstance does not constitute a criminal offense.
2. If the damage inflicted is reasonably unnecessary in the urgent circumstance, the person who inflicts such damage shall bear criminal responsibility.
Article 24. Infliction of bodily harm while capturing criminals
1. If violence and infliction of bodily harm to a criminal is the only way to capture him/her, the use of violence in this case does not constitute a criminal offence.
2. If the bodily harm inflicted by the use of violence is obviously more than necessary, the person who inflicts such damage shall bear criminal responsibility.
Article 25. Risks from researches, experiments, application of technological advances
The infliction of damage during the conduction of a research, experiment or application of technological advances does not constitute a criminal offence provided the procedures and regulations are complied with and all preventive measures are taken.
The person who fails to comply with the procedures, regulations or take all preventive measures and causes damage shall bear criminal responsibility.
Article 26. Following orders of commanders or superiors
A person who inflicts damage while following an order of his/her commander or superior in the army to perform national defense and security duties is exempt from criminal responsibility if he/she complies with procedures for reporting to the order giver but the order giver still request that the order be followed. In this case, the order giver shall bear criminal responsibility.
This provision does not apply to the cases specified in Clause 2 Article 421, Clause 2 Article 422 and Clause 2 Article 423 hereof.
Cập nhật
Bài viết liên quan
22 bệnh được miễn nghĩa vụ quân sự mới nhất 2025
22 bệnh được miễn nghĩa vụ quân sự mới nhất 2025
Nghĩa vụ quân sự là trách nhiệm của mỗi công dân, nhưng không phải ai cũng có thể tham gia do những lý do sức khỏe. Pháp luật nước ta đã ban hành danh mục các bệnh lý cụ thể được miễn nghĩa vụ quân sự. Vậy danh mục 22 bệnh được miễn nghĩa vụ quân sự bao gồm những bệnh nào, hiện nay có sự thay đổi gì không? Điều kiện sức khỏe thế nào để công dân được miễn nghĩa vụ quân sự? 20/12/2024Cận bao nhiêu độ được miễn nghĩa vụ quân sự năm 2025?
Cận bao nhiêu độ được miễn nghĩa vụ quân sự năm 2025?
Năm 2025 sắp đến gần. Với nhiều bạn trẻ, câu hỏi về nghĩa vụ quân sự trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Liệu mỗi người có đủ sức khỏe để hoàn thành nghĩa vụ hay sẽ được miễn do các vấn đề sức khỏe? Đặc biệt, cận thị – một trong những tình trạng phổ biến hiện nay – có ảnh hưởng như thế nào đến nghĩa vụ quân sự trong năm 2025? 26/11/2024Các trường hợp tạm hoãn nghĩa vụ quân sự mới nhất 2025
Các trường hợp tạm hoãn nghĩa vụ quân sự mới nhất 2025
Trong bối cảnh xã hội ngày càng phát triển, nghĩa vụ quân sự vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc bảo vệ Tổ quốc. Tuy nhiên, không phải mọi công dân đều có thể tham gia nghĩa vụ quân sự ngay lập tức. Pháp luật năm 2025 đã quy định một số trường hợp tạm hoãn nghĩa vụ quân sự nhằm tạo điều kiện cho những cá nhân có hoàn cảnh đặc biệt, giúp họ có thể tiếp tục học tập, công tác hoặc chăm sóc gia đình. 25/11/2024Chiếm đoạt sổ đỏ của người khác có bị truy cứu tội chiếm đoạt tài sản không?
Chiếm đoạt sổ đỏ của người khác có bị truy cứu tội chiếm đoạt tài sản không?
Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là chứng thư pháp lý mà Nhà nước công nhận quyền sở hữu/quyền sử dụng đất của một người, do đó việc bị người khác chiếm đoạt sổ đỏ sẽ kéo theo những vấn đề khó khăn, rắc rối trong giao dịch về đất đai. Bài viết sau sẽ làm rõ những vấn đề về chiếm đoạt sổ đỏ của người khác có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không và những quy định xung quanh nó. 13/05/2025Từ 01/01/2025: Cân nặng bao nhiêu không phải đi nghĩa vụ quân sự?
Từ 01/01/2025: Cân nặng bao nhiêu không phải đi nghĩa vụ quân sự?
Trong những năm gần đây, quy định về tiêu chuẩn sức khỏe, trong đó có cân nặng, đã và đang có những thay đổi đáng chú ý. Điều này không chỉ giúp xác định những thanh niên đủ điều kiện tham gia nghĩa vụ mà còn phản ánh sự quan tâm của nhà nước đối với sức khỏe và thể lực của thế hệ trẻ. Vậy, theo quy định mới, cân nặng bao nhiêu không phải đi nghĩa vụ quân sự? Những điều kiện sức khỏe liên quan để đi nghĩa vụ quân sự được quy định thế nào? 20/12/2024Chạy tiền để trốn nghĩa vụ quân sự 2025 bị phạt bao nhiêu tiền, bao nhiêu năm tù?
Chạy tiền để trốn nghĩa vụ quân sự 2025 bị phạt bao nhiêu tiền, bao nhiêu năm tù?
Nghĩa vụ quân sự là một trách nhiệm quan trọng của mỗi công dân, nhưng thực tế vẫn có không ít người tìm cách trốn nghĩa vụ quân sự thông qua việc "chạy tiền". Hành vi này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn gây ra những hệ lụy nghiêm trọng cho xã hội. Vậy trong năm 2025, những ai chạy tiền để trốn nghĩa vụ quân sự sẽ phải đối mặt với những mức phạt tiền, phạt tù thế nào? 24/11/2024Trốn nghĩa vụ quân sự 2025 đi tù mấy năm? Mức phạt tù cao nhất với hành vi trốn nghĩa vụ quân sự
Trốn nghĩa vụ quân sự 2025 đi tù mấy năm? Mức phạt tù cao nhất với hành vi trốn nghĩa vụ quân sự
Trốn nghĩa vụ quân sự luôn là một vấn đề nhạy cảm trong xã hội, đặc biệt là trong bối cảnh an ninh quốc gia ngày càng được đặt lên hàng đầu. Vậy theo pháp luật năm 2025, trốn nghĩa vụ quân sự có bị phạt tù không, mức phạt tù cao nhất dành cho hành vi này là bao nhiêu, và các quy định pháp lý có những điểm gì cần lưu ý? 24/11/2024Trúng tuyển đi nghĩa vụ quân sự 2025 mà trốn thì bị phạt tiền, phạt tù thế nào?
Trúng tuyển đi nghĩa vụ quân sự 2025 mà trốn thì bị phạt tiền, phạt tù thế nào?
Trong bối cảnh xã hội ngày càng phát triển, nghĩa vụ quân sự vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc bảo vệ tổ quốc. Tuy nhiên, không ít thanh niên tìm cách trốn tránh việc nhập ngũ nghĩa vụ quân sự, dẫn đến những hệ lụy pháp lý nghiêm trọng. Năm 2025, chính sách xử phạt đối với hành vi trốn nhập ngũ được quy định rõ ràng, với mức phạt tiền và hình phạt tù nghiêm khắc. 24/11/2024Không khám nghĩa vụ 2025 có sao không? Mức phạt tiền, phạt tù vi phạm về khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự 2025
Không khám nghĩa vụ 2025 có sao không? Mức phạt tiền, phạt tù vi phạm về khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự 2025
Năm 2025, vấn đề nghĩa vụ quân sự tại Việt Nam tiếp tục thu hút sự quan tâm của toàn xã hội. Một trong những hành vi vi phạm nghiêm trọng phổ biến là gian dối trong kiểm tra sức khỏe nghĩa vụ quân sự. Theo quy định hiện hành, mức phạt tiền và phạt tù đối với hành vi này được quy định cụ thể, nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của công dân. 24/11/2024Sử dụng bao lì xì sổ đỏ có vi phạm quy định pháp luật hay không? Mức phạt sử dụng lì xì sổ đỏ mới nhất 2025 bao nhiêu?
