Chiếm đoạt sổ đỏ của người khác có bị truy cứu tội chiếm đoạt tài sản không?

1. Chiếm đoạt sổ đỏ của người khác có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không mới nhất 2025?

Căn cứ khoản 1 Điều 105 Bộ luật Dân sự 2015, tài sản là vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản. Tại Điều 115 Bộ luật này cũng quy định rõ quyền tài sản như sau:

"Quyền tài sản là quyền trị giá được bằng tiền, bao gồm quyền tài sản đối với đối tượng quyền sở hữu trí tuệ, quyền sử dụng đất và các quyền tài sản khác"

Theo đó, quyền sử dụng đất là tài sản, còn Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không phải là tài sản. Vi vậy, việc chiếm giữ sổ đỏ của người khác là không đủ yếu tố để cấu thành tội phạm theo quy định của pháp luật hiện hành.

2. Cách nhận biết sổ đỏ giả nhanh chóng ra sao? Sổ đỏ giả có công chứng được không?

2.1. Cách nhận biết sổ đỏ giả

Từ ngày 01/8/2024, mẫu Sổ đỏ mới theo Thông tư 10/2024/TT-BTNMT chính thức có hiệu lực. So với các mẫu cũ, mẫu này có thêm nhiều yếu tố bảo mật và nhận diện rõ ràng hơn. Tuy nhiên, các đối tượng làm giả cũng ngày càng tinh vi. Vì vậy, việc hiểu rõ đặc điểm của Sổ đỏ thật và so sánh với các dấu hiệu thường gặp ở Sổ đỏ giả là rất cần thiết.

• Hình thức và chất liệu

• Nội dung trang 1

• Nội dung trang 2

• Kiểm tra mã QR
  • Sổ đỏ thật: Quét mã QR sẽ hiển thị thông tin đầy đủ, khớp với nội dung trên giấy và trong cơ sở dữ liệu đất đai.
  • Sổ đỏ giả: Mã QR không quét được, hoặc nội dung trả về không chính xác, không tồn tại trên hệ thống.

Nhìn chung, sổ đỏ thật theo mẫu mới nhiều đặc điểm bảo mật như in offset sắc nét, mã QR xác thực, định dạng seri rõ ràng và thiết kế đồng bộ. Trong khi đó, Sổ đỏ giả thường có dấu hiệu in ấn cẩu thả, sai định dạng hoặc thiếu mã QR.

Để kiểm tra sổ đỏ thật hay giả, người dân có thể mang đến Văn phòng công chứng, Văn phòng đăng ký đất đai hoặc cơ quan có thẩm quyền để xác minh. Ngoài ra, với sổ đỏ mẫu mới, có thể quét mã QR trên sổ để đối chiếu thông tin với dữ liệu đất đai chính thức. Đây là cách hiệu quả để phát hiện giấy tờ giả và tránh rủi ro khi giao dịch.

2.2. Sổ đỏ giả có công chứng được không?

Sổ đỏ giả không thể được công chứng hợp pháp.

Theo quy định pháp luật Việt Nam, công chứng chỉ được thực hiện đối với giấy tờ hợp pháp, hợp lệ và có giá trị pháp lý. Sổ đỏ giả là tài liệu bị làm giả, không được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cấp và không có giá trị pháp lý, do đó không đủ điều kiện để công chứng.

Nếu tổ chức hành nghề công chứng không phát hiện ra và thực hiện công chứng cho sổ đỏ giả, thì bản công chứng đó không có giá trị, và người công chứng viên cũng có thể bị xử lý kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo mức độ vi phạm.

Ngoài ra, việc sử dụng Sổ đỏ giả để giao dịch, chuyển nhượng, vay vốn hoặc thực hiện các hành vi pháp lý khác còn có thể bị xử lý về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức, với mức phạt đến 5 năm tù hoặc cao hơn nếu có tình tiết tăng nặng.

4. Các câu hỏi thường gặp

4.1. Quét mã QR trên sổ đỏ có phát hiện được sổ giả không?

Từ ngày 01/8/2024, sổ đỏ mới có in mã QR. Khi quét mã QR, nếu không hiện đúng thông tin trong cơ sở dữ liệu đất đai, có thể nghi ngờ là sổ giả hoặc bị chỉnh sửa. Tuy nhiên, cần xác minh thêm tại cơ quan có thẩm quyền để có kết luận chính xác.

4.2. Mua bán nhà đất bằng sổ đỏ giả có bị xử lý không?

Cả người làm giả, sử dụng sổ giả để lừa đảo hoặc người cố tình tiếp tay đều có thể bị xử lý hình sự theo Điều 174 hoặc Điều 341 Bộ luật Hình sự tùy hành vi cụ thể. Người mua nếu biết sổ giả mà vẫn tham gia giao dịch cũng có thể bị xử phạt.

4.3. Bị lừa giao dịch bằng sổ đỏ giả thì phải làm gì?

Người bị hại cần nhanh chóng trình báo công an nơi xảy ra vụ việc và cung cấp các giấy tờ, bằng chứng liên quan. Đồng thời, có thể khởi kiện dân sự để yêu cầu bồi thường thiệt hại. Trường hợp có dấu hiệu hình sự, cơ quan điều tra sẽ xử lý vụ việc theo pháp luật.

4.4. Sử dụng sổ đỏ giả để vay tiền, thế chấp có phạm tội không?

Việc dùng sổ đỏ giả để vay tiền, thế chấp tài sản là hành vi gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản và có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự, với mức phạt tù có thể lên tới 20 năm hoặc tù chung thân nếu gây thiệt hại lớn.

4.5. Có thể nhờ công chứng kiểm tra sổ đỏ thật hay giả không?

Có. Văn phòng công chứng có trách nhiệm kiểm tra giấy tờ trước khi thực hiện công chứng. Tuy nhiên, họ không có quyền kết luận sổ đỏ giả hay thật, mà sẽ tạm dừng công chứng nếu phát hiện nghi vấn và có thể yêu cầu bên liên quan xác minh tại cơ quan quản lý đất đai.

4.6. Mua phải đất có sổ đỏ giả có đòi lại được tiền không?

Nếu chứng minh được bị lừa đảo, người mua có quyền yêu cầu tòa án tuyên bố hợp đồng vô hiệu và yêu cầu hoàn trả lại số tiền đã giao. Trường hợp bên bán không còn khả năng hoàn trả, người mua có thể yêu cầu xử lý hình sự để bảo vệ quyền lợi trong tố tụng.