Tìm kiếm
Chương IV Bộ luật hình sự 2015: Những trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự
| Số hiệu: | 100/2015/QH13 | Loại văn bản: | Luật |
| Nơi ban hành: | Quốc hội | Người ký: | Nguyễn Sinh Hùng |
| Ngày ban hành: | 27/11/2015 | Ngày hiệu lực: | 01/01/2018 |
| Ngày công báo: | 31/12/2015 | Số công báo: | Từ số 1263 đến số 1264 |
| Lĩnh vực: | Trách nhiệm hình sự | Tình trạng: | Còn hiệu lực |
TÓM TẮT VĂN BẢN
Bộ luật hình sự 2015 vừa được ban hành ngày 27/11/2015 với các quy định mới về tội phạm; những trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự; thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự; hình phạt; các biện pháp tư pháp; quyết định hình phạt; chấp hành hình phạt; xóa án tích; pháp nhân thương mại phạm tội;…
Bộ luật hình sự 2015 gồm 3 Phần, 26 Chương, 426 Điều (thay vì Bộ Luật Hình sự 1999 gồm 2 Phần, 24 Chương, 344 Điều). Cấu trúc Bộ luật hình sự năm 2015 có nhiều thay đổi so với BLHS cũ như sau:
Phần thứ nhất: Những quy định chung
Chương I. Điều khoản cơ bản
Chương II. Hiệu lực của BLHS 2015
Chương III. Tội phạm
Chương IV. Những trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự
Chương V. Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự
Chương VI. Hình phạt
Chương VII. Các biện pháp tư pháp
Chương VIII. Quyết định hình phạt
Chương IX. Thời hiệu thi hành bản án, Miễn chấp hành hình phạt, Giảm thời hạn chấp hành hình phạt
Chương X. Xóa án tích
Chương XI. Những quy định đối với pháp nhân thương mại phạm tội
Chương XII. Những quy định đối với người dưới 18 tuổi phạm tội
Phần thứ hai: Các tội phạm
Chương XIII. Các tội xâm phạm an ninh quốc gia
Chương XIV. Các tội phạm xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người
Chương XV. Các tội xâm phạm quyền tự do của con người, quyền tự do, dân chủ của công dân
Chương XVI. Các tội xâm phạm sở hữu
Chương XVII. Các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình
Chương XVIII. Các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế
Chương XIX. Các tội phạm về môi trường
Chương XX. Các tội phạm về ma túy
Chương XXI. Các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng
Chương XXII. Các tội xâm phạm trật tự quản lý hành chính
Chương XXIII. Các tội phạm về chức vụ
Chương XXIV. Các tội xâm phạm hoạt động tư pháp
Chương XXV. Các tội xâm phạm nghĩa vụ, trách nhiệm của quân nhân và trách nhiệm của người phối thuộc với quân đội trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu
Chương XXVI. Các Tội phá hoại hòa bình, chống loài người và Tội phạm chiến tranh
Phần thứ ba: Điều khoản thi hành
Theo đó, Bộ luật hình sự 2015 có những điểm sau đáng chú ý:
- Tuổi chịu trách nhiệm hình sự
+ Điều 12 Luật hình sự 2015 có quy định người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm, trừ những tội phạm mà Bộ luật này có quy định khác.
+ Người từ đủ 14 tuổi trở lên, nhưng chưa đủ 16 tuổi chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về tội giết người, tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, tội hiếp dâm, tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, tội cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, tội cướp tài sản, tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản; về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng quy định tại một trong các Điều quy định cụ thể ở Điều 12 Bộ luật hình sự năm 2015.
- Quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng
+ Theo Điều 54 BLHS năm 2015, Tòa án có thể quyết định một hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng nhưng phải trong khung hình phạt liền kề nhẹ hơn của điều luật khi người phạm tội có ít nhất hai tình tiết giảm nhẹ tại khoản 1 Điều 51 của Bộ luật HS 2015.
+ Tòa án có thể quyết định một hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng nhưng không bắt buộc phải trong khung hình phạt liền kề nhẹ hơn của điều luật đối với người phạm tội lần đầu là người giúp sức trong vụ án đồng phạm nhưng có vai trò không đáng kể.
+ Nhưng nếu điều luật chỉ có một khung hình phạt hoặc khung hình phạt đó là khung hình phạt nhẹ nhất, thì Tòa án có thể quyết định chuyển sang một hình phạt khác thuộc loại nhẹ hơn.
- Tha tù trước thời hạn có điều kiện
Người đang chấp hành án phạt tù có thể được tha tù trước thời hạn khi có đủ các điều kiện sau đây:
+ Phạm tội lần đầu;
+ Có nhiều tiến bộ, có ý thức cải tạo tốt;
+ Đã được giảm thời hạn chấp hành hình phạt tù đối với người bị kết án về tội phạm nghiêm trọng trở lên;
+ Có nơi cư trú rõ ràng;
+ Đã chấp hành xong hình phạt bổ sung là hình phạt tiền, án phí và các nghĩa vụ bồi thường dân sự;
Và một số điều kiện khác tại Điều 66 Luật hình sự 2015.
- Điều kiện chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại
Điều 75 Bộ luật hình sự 2015 quy định pháp nhân thương mại chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự khi có đủ các điều kiện sau đây:
+ Hành vi phạm tội được thực hiện nhân danh pháp nhân thương mại;
+ Hành vi phạm tội được thực hiện vì lợi ích của pháp nhân thương mại;
+ Hành vi phạm tội được thực hiện có sự chỉ đạo, điều hành hoặc chấp thuận của pháp nhân thương mại;
+ Chưa hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự tại khoản 2 và khoản 3 Điều 27 của BLHS 2015.
- Tội tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại
Bộ luật HS năm 2015 quy định người nào tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.
Bộ luật hình sự 2015 có hiệu lực từ ngày 01/07/2016.
Văn bản tiếng việt
Văn bản tiếng anh
Người thực hiện hành vi gây hậu quả nguy hại cho xã hội trong trường hợp không thể thấy trước hoặc không buộc phải thấy trước hậu quả của hành vi đó, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự.
Người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội trong khi đang mắc bệnh tâm thần, một bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự.
1. Phòng vệ chính đáng là hành vi của người vì bảo vệ quyền hoặc lợi ích chính đáng của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà chống trả lại một cách cần thiết người đang có hành vi xâm phạm các lợi ích nói trên.
Phòng vệ chính đáng không phải là tội phạm.
2. Vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng là hành vi chống trả rõ ràng quá mức cần thiết, không phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi xâm hại.
Người có hành vi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật này.
1. Tình thế cấp thiết là tình thế của người vì muốn tránh gây thiệt hại cho quyền, lợi ích hợp pháp của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà không còn cách nào khác là phải gây một thiệt hại nhỏ hơn thiệt hại cần ngăn ngừa.
Hành vi gây thiệt hại trong tình thế cấp thiết không phải là tội phạm.
2. Trong trường hợp thiệt hại gây ra rõ ràng vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết, thì người gây thiệt hại đó phải chịu trách nhiệm hình sự.
1. Hành vi của người để bắt giữ người thực hiện hành vi phạm tội mà không còn cách nào khác là buộc phải sử dụng vũ lực cần thiết gây thiệt hại cho người bị bắt giữ thì không phải là tội phạm.
2. Trường hợp gây thiệt hại do sử dụng vũ lực rõ ràng vượt quá mức cần thiết, thì người gây thiệt hại phải chịu trách nhiệm hình sự.
Hành vi gây ra thiệt hại trong khi thực hiện việc nghiên cứu, thử nghiệm, áp dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật và công nghệ mới mặc dù đã tuân thủ đúng quy trình, quy phạm, áp dụng đầy đủ biện pháp phòng ngừa thì không phải là tội phạm.
Người nào không áp dụng đúng quy trình, quy phạm, không áp dụng đầy đủ biện pháp phòng ngừa mà gây thiệt hại thì vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự.
Người thực hiện hành vi gây thiệt hại trong khi thi hành mệnh lệnh của người chỉ huy hoặc của cấp trên trong lực lượng vũ trang nhân dân để thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh nếu đã thực hiện đầy đủ quy trình báo cáo người ra mệnh lệnh nhưng người ra mệnh lệnh vẫn yêu cầu chấp hành mệnh lệnh đó, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự. Trong trường hợp này người ra mệnh lệnh phải chịu trách nhiệm hình sự.
Quy định này không áp dụng đối với các trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 421, khoản 2 Điều 422 và khoản 2 Điều 423 của Bộ luật này.
Chapter IV
CASES OF EXEMPTION FROM CRIMINAL RESPONSIBILITY
Article 20. Unexpected events
The person who commits an act that results in harmful consequences is exempt from criminal responsibility if such consequences cannot be foreseen or have to be foreseen.
Article 21. Lack of criminal capacity
A person who commits an act that is dangerous to society is suffering from a mental disease or another disease that causes him/her to lose his/her awareness or control of his/her behaviors is exempt from criminal responsibility.
Article 22. Justifiable force
1. Justifiable force in self-defense means the a person's use of force which is reasonably necessary to defend against another person's infringement upon his/her legitimate rights or interests of himself/herself, other people, the State, organizations.
The use of justifiable force does not constitute a criminal offence.
2. Unjustified force in self-defense means the use of force which is more than reasonably necessary and not appropriate for the nature and danger to society posed by the infringement.
The person who uses unjustified force in self-defense shall take criminal responsibility as prescribed by this document.
Article 23. Urgent circumstances
1. An urgent circumstance is a circumstance in which there is no other way but an amount of damage has to be inflicted in order to prevent a greater damage to lawful rights and interests of oneself, another person, the State or an organization.
The act of inflicting damage in an urgent circumstance does not constitute a criminal offense.
2. If the damage inflicted is reasonably unnecessary in the urgent circumstance, the person who inflicts such damage shall bear criminal responsibility.
Article 24. Infliction of bodily harm while capturing criminals
1. If violence and infliction of bodily harm to a criminal is the only way to capture him/her, the use of violence in this case does not constitute a criminal offence.
2. If the bodily harm inflicted by the use of violence is obviously more than necessary, the person who inflicts such damage shall bear criminal responsibility.
Article 25. Risks from researches, experiments, application of technological advances
The infliction of damage during the conduction of a research, experiment or application of technological advances does not constitute a criminal offence provided the procedures and regulations are complied with and all preventive measures are taken.
The person who fails to comply with the procedures, regulations or take all preventive measures and causes damage shall bear criminal responsibility.
Article 26. Following orders of commanders or superiors
A person who inflicts damage while following an order of his/her commander or superior in the army to perform national defense and security duties is exempt from criminal responsibility if he/she complies with procedures for reporting to the order giver but the order giver still request that the order be followed. In this case, the order giver shall bear criminal responsibility.
This provision does not apply to the cases specified in Clause 2 Article 421, Clause 2 Article 422 and Clause 2 Article 423 hereof.
Cập nhật
Bài viết liên quan
Cận 4 độ có phải đi nghĩa vụ quân sự không?
Cận 4 độ có phải đi nghĩa vụ quân sự không?
Thời gian đi nghĩa vụ quân sự năm 2025 đang đến gần, do đó các công dân trong độ tuổi nghĩa vụ quân sự hiện rất quan tâm đến các tiêu chuẩn tuyển quân. Trong cuộc sống hiện nay, cận thị ngày càng trở thành căn bệnh về mắt phổ biến mà nhiều người mắc phải. Một trong những câu hỏi được nhiều người quan tâm là “Cận 4 độ có phải đi nghĩa vụ quân sự không?”. Hãy cùng tìm hiểu rõ hơn trong bài viết dưới đây. 26/11/2024Cận 3 độ có phải đi nghĩa vụ quân sự không?
Cận 3 độ có phải đi nghĩa vụ quân sự không?
Thời gian đi nghĩa vụ quân sự năm 2025 đang đến gần. Đây là thời điểm các công dân trong độ tuổi nghĩa vụ quân sự rất quan tâm đến các tiêu chuẩn tuyển quân. Hiện nay, cận thị ngày càng trở thành vấn đề phổ biến trong xã hội hiện đại. Trong thời điểm này, một trong những câu hỏi được nhiều người quan tâm là “Cận 3 độ có phải đi nghĩa vụ quân sự không?”. Cùng tìm hiểu rõ hơn về vấn đề này và các tiêu chuẩn về khám mắt nghĩa vụ quân sự trong bài viết dưới đây. 31/12/2024Cận 2 độ có phải đi nghĩa vụ quân sự không?
Cận 2 độ có phải đi nghĩa vụ quân sự không?
Cận thị ngày càng trở thành vấn đề phổ biến trong xã hội hiện đại. Trong thời điểm nghĩa vụ quân sự 2025 chuẩn bị diễn ra, một trong những câu hỏi được nhiều người quan tâm là “Cận 2 độ có phải đi nghĩa vụ quân sự không?”. Cùng tìm hiểu rõ hơn về vấn đề này và các tiêu chuẩn về khám mắt nghĩa vụ quân sự trong bài viết dưới đây. 31/12/2024Bị cận có phải đi nghĩa vụ quân sự không?
Bị cận có phải đi nghĩa vụ quân sự không?
Cận thị ngày càng trở thành vấn đề phổ biến trong xã hội hiện đại. Trong thời điểm nghĩa vụ quân sự 2025 chuẩn bị diễn ra, một trong những câu hỏi được nhiều người quan tâm là “Bị cận có phải đi nghĩa vụ quân sự không?”. Cùng tìm hiểu rõ hơn về vấn đề này và các tiêu chuẩn về khám mắt nghĩa vụ quân sự trong bài viết dưới đây. 26/11/2024BMI bao nhiêu thì hoãn nghĩa vụ quân sự?
BMI bao nhiêu thì hoãn nghĩa vụ quân sự?
Một trong những tiêu chí quan trọng trong quá trình khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự là chỉ số khối cơ thể (BMI). Vậy BMI bao nhiêu thì có thể hoãn nghĩa vụ quân sự? Bài viết này sẽ cùng bạn tìm hiểu sâu hơn về mối liên hệ giữa chỉ số BMI và nghĩa vụ quân sự. 25/11/2024Nặng 100kg có phải đi nghĩa vụ quân sự 2025 không?
Nặng 100kg có phải đi nghĩa vụ quân sự 2025 không?
Mỗi năm, hàng triệu thanh niên bước vào độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự, và có không ít thắc mắc xoay quanh các điều kiện và tiêu chuẩn tuyển chọn. Một câu hỏi thường gặp là liệu những người có thể trạng đặc biệt, như nặng 100kg, có bị ảnh hưởng đến việc tham gia nghĩa vụ quân sự hay không. Trong bối cảnh quy định có thể thay đổi từ năm này sang năm khác, năm 2025, nặng 100kg có phải đi nghĩa vụ quân sự không? 25/11/2024Bị bệnh gout có phải đi nghĩa vụ quân sự 2025 không?
Bị bệnh gout có phải đi nghĩa vụ quân sự 2025 không?
Sức khỏe luôn là yếu tố quan trọng quyết định khả năng tham gia nghĩa vụ quân sự. Một trong những căn bệnh có thể ảnh hưởng đến khả năng phục vụ trong quân ngũ là bệnh gout. Vậy, người mắc bệnh gout có phải thực hiện nghĩa vụ quân sự trong năm 2025 hay không? 17/01/2025Bị bệnh xương khớp có phải đi nghĩa vụ quân sự 2025 không?
Bị bệnh xương khớp có phải đi nghĩa vụ quân sự 2025 không?
Bệnh xương khớp là một trong những vấn đề sức khỏe ngày càng trở nên phổ biến, ảnh hưởng lớn đến khả năng vận động và sinh hoạt hàng ngày của nhiều người. Trong bối cảnh nghĩa vụ quân sự được xem là trách nhiệm thiêng liêng của công dân, câu hỏi liệu những người mắc bệnh xương khớp có phải tham gia nghĩa vụ quân sự vào năm 2025 hay không đang thu hút sự quan tâm của xã hội. Hãy cùng tìm hiểu rõ hơn về vấn đề này và những quy định hiện hành liên quan đến sức khỏe khi thực hiện nghĩa vụ quân sự. 26/11/2024Năm 2025 bị trĩ có phải đi nghĩa vụ quân sự không? Bị trĩ xếp vào sức khỏe loại mấy?
Năm 2025 bị trĩ có phải đi nghĩa vụ quân sự không? Bị trĩ xếp vào sức khỏe loại mấy?
Bị trĩ là một trong những vấn đề sức khỏe mà nhiều người gặp phải, và nó không chỉ ảnh hưởng đến đời sống hàng ngày mà còn có thể gây khó khăn trong việc thực hiện nghĩa vụ quân sự. Với sự quan tâm ngày càng cao về sức khỏe cộng đồng và quyền lợi của công dân, câu hỏi liệu người mắc bệnh trĩ có phải tham gia nghĩa vụ quân sự hay không đang trở thành chủ đề nóng bỏng trong xã hội hiện nay. Vậy hiện nay pháp luật quy định thế nào về vấn đề này? 26/11/2024Có vết mổ có phải đi nghĩa vụ quân sự 2025 không?
