Chứa chấp sử dụng trái phép chất ma túy bị xử lý ra sao theo Bộ luật Hình sự?

1. Chứa chấp sử dụng trái phép chất ma túy bị xử lý ra sao theo Bộ luật Hình sự?

Việc xác định mức hình phạt cụ thể sẽ tùy thuộc vào các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ và mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội.

Theo Điều 256 Bộ Luật hình sự 2015, hành vi chứa chấp sử dụng trái phép chất ma túy được xem là tội phạm nghiêm trọng và bị xử lý nghiêm khắc nhằm ngăn chặn việc lan truyền ma túy trong xã hội. Cụ thể:

1. Người nào cho thuê, cho mượn địa điểm hoặc có bất kỳ hành vi nào khác chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy, nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 255 của Bộ luật này, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:

a) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;

b) Phạm tội 02 lần trở lên;

c) Đối với người dưới 16 tuổi;

d) Đối với 02 người trở lên;

đ) Tái phạm nguy hiểm.

3. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

Tùy theo từng trường hợp cụ thể và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ, tòa án sẽ quyết định hình phạt phù hợp nhằm vừa răn đe vừa phòng ngừa tái phạm.

2. Các yếu tố cấu thành tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy?

Tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy được quy định độc lập tại Điều 255 Bộ luật Hình sự 2015 thuộc các tội phạm về ma túy.

Tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy là hành vi có tính nguy hiểm cao cho xã hội, bị pháp luật nghiêm cấm và xử lý nghiêm khắc. Các yếu tố cấu thành tội này gồm:

[1] Chủ thể

Căn cứ Điều 12 Bộ luật Hình sự 2015 quy định tuổi chịu trách nhiệm hình sự:

Điều 12. Tuổi chịu trách nhiệm hình sự

1. Người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm, trừ những tội phạm mà Bộ luật này có quy định khác.

2. Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng quy định tại một trong các điều 123, 134, 141, 142, 143, 144, 150, 151, 168, 169, 170, 171, 173, 178, 248, 249, 250, 251, 252, 265, 266, 286, 287, 289, 290, 299, 303 và 304 của Bộ luật này.

Theo quy định trên, chủ thể của tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy là cá nhân có đủ năng lực trách nhiệm hình sự và từ đủ 16 tuổi trở lên. Chủ thể tội phạm có thể là bất kỳ ai, không loại trừ trường họp đó là người nghiện ma túy hay không nghiện ma túy.

[2] Khách thể

Mặt khách thể của tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy là hành vi xâm phạm đến trật tự, an toàn xã hội và sức khỏe cộng đồng, đặc biệt ảnh hưởng đến tính mạng, thể chất và tinh thần của con người, cũng như gây ra các vấn đề xã hội nghiêm trọng như gia tăng tệ nạn ma túy, bạo lực và tội phạm liên quan.

[3] Khách quan

Mặt khách quan của tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy là hành vi tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy.

Tại Tiểu mục 1 Mục 1 Công văn 89/TANDTC-PC năm 2020 của Tòa án nhân dân tối cao quy định tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy được hiểu là thực hiện một trong các hành vi bố trí, sắp xếp, điều hành con người, phương tiện; cung cấp ma túy, điểm, phương tiện, dụng cụ… để thực hiện việc sử dụng trái phép chất ma túy.

[4] Chủ quan

Người phạm tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy thực hiện hành vi phạm tội của mình do lỗi cố ý trực tiếp, tức là nhận thức rõ hành vi của mình bị pháp luật cấm, thấy trước được tác hại của hành vi tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy nhưng vẫn thực hiện.

3. Tội sử dụng trái phép chất ma túy mức xử lý mới nhất 2025 ra sao?

• Xử lý hình sự người sử dụng trái phép chất ma túy

Hiện nay, Bộ luật Hình sự không quy định bất kỳ tội danh nào với hành vi sử dụng trái phép chất ma túy.

Như vậy, nếu một người chỉ sử dụng trái phép chất ma túy mà không có các hành vi mua bán, vận chuyển, tàng trữ trái phép,…chất ma túy thì sẽ không bị xử lý hình sự; còn nếu người sử dụng trái phép chất ma túy mà có đồng thời thực hiện thêm một trong các hành vi mua bán, vận chuyển, tàng trữ trái phép,…chất ma túy thì sẽ bị xử lý hình sự tương ứng với những hành vi mua bán, vận chuyển, tàng trữ trái phép,…chất ma túy đó.

• Xử phạt hành chính người sử dụng trái phép chất ma túy

Theo quy định tại khoản 1 Điều 23 Nghị định 144/2021/NĐ-CP thì người có hành vi sử dụng trái phép chất ma túy có thể bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng.

Ngoài ra, nếu người sử dụng trái phép chất ma túy mà đồng thời thực hiện thêm một trong các hành vi mua bán, vận chuyển, tàng trữ trái phép,…chất ma túy nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự thì sẽ bị xử phạt hành chính tương ứng với những hành vi mua bán, vận chuyển, tàng trữ trái phép,…chất ma túy đó.

4. Sử dụng ma túy lần 2 trở lên xử lý ra sao?

Theo quy định pháp luật hiện hành (cập nhật đến năm 2025), người sử dụng trái phép chất ma túy lần thứ 2 trở lên sẽ bị xử lý nghiêm khắc hơn so với lần đầu. Cụ thể như sau:

• Xử lý hành chính

Theo Điều 23 Nghị định 144/2021/NĐ-CP:

• • Người sử dụng trái phép chất ma túy lần thứ hai trở lên sẽ bị lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc trong thời gian từ 1 năm đến 2 năm.
  • Ngoài ra, người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính (phạt tiền từ 1.000.000 đến 2.000.000 đồng nếu chưa đủ điều kiện đưa đi cai nghiện bắt buộc).
  • Không phải tội hình sự nếu chỉ sử dụng
  • Việc chỉ sử dụng ma túy dù nhiều lần không cấu thành tội phạm theo Bộ luật Hình sự, trừ khi có thêm hành vi như: tàng trữ, mua bán, tổ chức sử dụng, lôi kéo người khác sử dụng, thì mới bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
• Tái nghiện và kiểm soát đặc biệt
  • Người bị coi là tái nghiện sẽ bị cơ quan công an quản lý chặt hơn.
  • Sau khi chấp hành xong thời gian cai nghiện bắt buộc, người đó có thể bị áp dụng các biện pháp quản lý sau cai nghiện tại nơi cư trú, nhằm theo dõi, hỗ trợ và phòng ngừa tái phạm.
  • Việc sử dụng ma túy từ lần thứ 2 trở lên có thể dẫn đến bị cưỡng chế cai nghiện bắt buộc, kèm theo các biện pháp kiểm soát hành chính nghiêm ngặt. Người vi phạm nên chủ động cai nghiện tự nguyện để tránh các hậu quả pháp lý nặng hơn về sau.

5. Tội sử dụng trái phép chất ma túy đá bị xử lý thế nào theo Bộ luật Hình sự mới nhất 2025

Theo quy định của Bộ luật Hình sự Việt Nam hiện hành, hành vi sử dụng trái phép chất ma túy đá (methamphetamine) có thể bị xử lý theo các hình thức sau:

• Xử lý hành chính

Nếu cá nhân sử dụng trái phép chất ma túy đá mà không kèm theo các hành vi khác như tàng trữ, mua bán, vận chuyển hoặc tổ chức sử dụng, thì sẽ bị xử lý hành chính theo quy định của pháp luật. Cụ thể, người vi phạm có thể bị phạt tiền và áp dụng các biện pháp giáo dục tại địa phương hoặc đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc, tùy thuộc vào mức độ vi phạm và tái phạm.

• Xử lý hình sự

Trong một số trường hợp, hành vi sử dụng trái phép chất ma túy đá có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự, đặc biệt khi kèm theo các hành vi sau:

• • Tàng trữ trái phép chất ma túy: Theo Điều 249 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), nếu cá nhân tàng trữ methamphetamine với khối lượng từ 0,1 gam trở lên mà không nhằm mục đích mua bán, vận chuyển hoặc sản xuất, thì có thể bị phạt tù từ 1 năm đến 5 năm. Mức hình phạt tăng lên tùy theo khối lượng chất ma túy tàng trữ và các tình tiết tăng nặng khác.
  • Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy: Theo Điều 255 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), người nào tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy dưới bất kỳ hình thức nào, thì bị phạt tù từ 2 năm đến 7 năm. Nếu phạm tội 2 lần trở lên hoặc đối với 2 người trở lên, thì bị phạt tù từ 7 năm đến 15 năm.

6. Những câu hỏi thường gặp

6.1. Sử dụng ma túy trong nhà riêng, không ai biết, có bị xử phạt không?

Có, nếu hành vi bị phát hiện. Theo pháp luật Việt Nam, sử dụng trái phép chất ma túy là hành vi bị cấm dưới mọi hình thức, bất kể địa điểm, kể cả trong nhà riêng, phòng trọ hay khu vực kín đáo.

Nếu lực lượng chức năng phát hiện người đang sử dụng ma túy tại nhà riêng thông qua kiểm tra hành chính, tố giác, hoặc các biện pháp nghiệp vụ khác, người vi phạm vẫn bị:

• Xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP, với mức phạt từ 1.000.000 đến 2.000.000 đồng.
• Lập hồ sơ đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc nếu đã từng vi phạm trước đó hoặc có biểu hiện nghiện.

Ngoài ra, nếu có dấu hiệu tổ chức sử dụng ma túy, chứa chấp, lôi kéo người khác sử dụng… thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự

6.2. Người sử dụng ma túy có bị cấm xuất cảnh không?

Theo quy định tại Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam năm 2019, sửa đổi năm 2023, người có hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến ma túy, kể cả người đang trong quá trình cai nghiện bắt buộc, hoặc có dấu hiệu nghiện ma túy, có thể bị tạm hoãn xuất cảnh.

Cụ thể:

Cơ quan công an có thể ra quyết định tạm hoãn xuất cảnh đối với cá nhân có hành vi sử dụng trái phép chất ma túy nếu người đó đang:

• Chấp hành quyết định cai nghiện bắt buộc.
• Bị áp dụng biện pháp quản lý sau cai nghiện tại nơi cư trú.
• Thuộc diện theo dõi đặc biệt để phòng, chống ma túy.

Việc này nhằm đảm bảo kiểm soát dịch vụ, hành vi phạm tội liên quan đến ma túy có yếu tố xuyên quốc gia, đồng thời đảm bảo hiệu quả thực hiện các biện pháp cai nghiện.