Ai được phép bắt người phạm tội quả tang theo luật hình sự mới nhất 2025?

1. Ai có quyền bắt người phạm tội quả tang?

Khoản 1 Điều 111 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 quy định: “Bất kỳ người nào cũng có quyền bắt và giải ngay người bị bắt đến cơ quan Công an, Viện Kiểm sát hoặc Ủy ban nhân dân nơi gần nhất.” Điều này có nghĩa là:

• Người dân thường: Mọi công dân, bất kể độ tuổi hay nghề nghiệp, đều có quyền bắt người phạm tội quả tang. Kể cả người dưới 18 tuổi cũng có quyền này.
• Công an xã, phường, thị trấn, Đồn Công an: Các cơ quan này có thẩm quyền bắt giữ, lập biên bản, và thực hiện các thủ tục bổ sung như bảo vệ hiện trường.
• Cơ quan chức năng khác: Viện Kiểm sát, Ủy ban nhân dân nơi gần nhất có trách nhiệm tiếp nhận và xử lý.

Lưu ý: Khi bắt người phạm tội quả tang, bất kỳ ai cũng có quyền tước vũ khí, hung khí của người bị bắt để đảm bảo an toàn, theo Khoản 2 Điều 111 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015.

2. Công an tạm giữ người quá 3 ngày có đúng quy định không?

Theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, công an chỉ được tạm giữ người trong thời hạn không quá 3 ngày kể từ khi bắt giữ, trừ trường hợp có quyết định gia hạn hợp pháp của Viện kiểm sát.

Cụ thể:

• Thời hạn tạm giữ ban đầu là 3 ngày.
• Nếu cần thiết và có lý do chính đáng, Viện kiểm sát có thể gia hạn một lần không quá 3 ngày.
• Đối với tội phạm rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng, Viện kiểm sát có thể cho gia hạn thêm một lần nữa, tối đa 3 ngày.

Như vậy, tổng thời gian tạm giữ tối đa có thể lên đến 9 ngày, nhưng phải có sự phê chuẩn của Viện kiểm sát nhân dân.

Nếu công an tạm giữ người quá 3 ngày mà không có quyết định gia hạn hợp lệ từ Viện kiểm sát thì hành vi này là trái pháp luật, xâm phạm quyền tự do cá nhân và có thể bị khiếu nại hoặc xử lý trách nhiệm theo quy định.

3. Thời điểm lập biên bản phạm tội quả tang theo luật mới nhất 2025 là khi nào?

Theo quy định tại Bộ luật Tố tụng hình sự hiện hành, việc lập biên bản phạm tội quả tang phải được thực hiện ngay tại thời điểm phát hiện hành vi phạm tội hoặc ngay sau khi hành vi đó vừa xảy ra và bị phát hiện.

Cụ thể, các trường hợp được coi là phạm tội quả tang bao gồm:

• Người đang thực hiện hành vi phạm tội và bị bắt giữ ngay lúc đó.
• Người vừa thực hiện xong hành vi phạm tội, bị phát hiện và bắt giữ ngay sau đó.
• Người bị truy đuổi ngay sau khi thực hiện hành vi phạm tội.
• Người bị phát hiện có dấu vết, tang vật, công cụ phạm tội chứng minh rõ ràng vừa thực hiện hành vi phạm pháp.

Biên bản phải được lập tại hiện trường hoặc tại thời điểm bắt giữ, ghi rõ thời gian, địa điểm, diễn biến vụ việc, người chứng kiến (nếu có) và chữ ký của người thực hiện, người bị bắt và người chứng kiến.

Việc lập biên bản kịp thời và đúng quy định có ý nghĩa quan trọng trong việc đảm bảo tính hợp pháp của việc bắt giữ và xử lý người phạm tội.

4. Quy định về bắt người phạm tội quả tang

Đầu tiên, tại Điều 111 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 có quy định về bắt người phạm tội quả tang cụ thể như sau:

Bắt người phạm tội quả tang

1. Đối với người đang thực hiện tội phạm hoặc ngay sau khi thực hiện tội phạm mà bị phát hiện hoặc bị đuổi bắt thì bất kỳ người nào cũng có quyền bắt và giải ngay người bị bắt đến cơ quan Công an, Viện kiểm sát hoặc Ủy ban nhân dân nơi gần nhất. Các cơ quan này phải lập biên bản tiếp nhận và giải ngay người bị bắt hoặc báo ngay cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền.

2. Khi bắt người phạm tội quả tang thì người nào cũng có quyền tước vũ khí, hung khí của người bị bắt.

3. Trường hợp Công an xã, phường, thị trấn, Đồn Công an phát hiện bắt giữ, tiếp nhận người phạm tội quả tang thì thu giữ, tạm giữ vũ khí, hung khí và bảo quản tài liệu, đồ vật có liên quan, lập biên bản bắt giữ người, lấy lời khai ban đầu, bảo vệ hiện trường theo quy định của pháp luật; giải ngay người bị bắt hoặc báo ngay cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền.

Như vậy, người phạm tội quả tang là việc một người đang thực hiện hành vi phạm tội của mình thì bị phát hiện hoặc trong trường hợp ngay sau khi thực hiện tội phạm thì bị phát hiện hoặc người phạm tội quả tang đang bị đuổi bắt.

Lưu ý: Đối với trường hợp người phạm tội quả tang thì tất cả mọi người đều được vây bắt mà không cần phải có quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

5. Các trường hợp được coi là phạm tội quả tang

Theo Điều 111 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, phạm tội quả tang được xác định trong ba trường hợp cụ thể:

• Người đang thực hiện hành vi phạm tội: Là trường hợp hành vi phạm tội đang diễn ra và chưa hoàn thành. Ví dụ: Một người đang trộm cắp tài sản trong cửa hàng thì bị phát hiện.
• Người vừa thực hiện hành vi phạm tội và bị phát hiện ngay: Là trường hợp hành vi phạm tội vừa kết thúc, người phạm tội chưa kịp bỏ trốn hoặc che giấu tang vật. Ví dụ: Một người vừa cướp giật túi xách và bị nạn nhân phát hiện ngay sau đó.
• Người đang bị đuổi bắt sau khi phạm tội: Là trường hợp người phạm tội bỏ chạy nhưng bị đuổi bắt ngay lập tức. Ví dụ: Một người cướp giật bị nạn nhân và người dân đuổi theo và bắt giữ.

6. Những câu hỏi thường gặp

6.1. Người dân có được phép bắt người phạm tội quả tang không, và sau khi bắt thì phải xử lý như thế nào?

Theo quy định pháp luật, người dân có quyền bắt người phạm tội quả tang để ngăn chặn hành vi vi phạm pháp luật. Sau khi bắt, người dân phải nhanh chóng giao người phạm tội cho cơ quan công an hoặc chính quyền địa phương gần nhất để xử lý theo pháp luật. Việc bắt người phải được thực hiện đúng trình tự, bảo đảm an toàn và quyền lợi của người bị bắt.

6.2. Việc bắt và lập biên bản đối với người phạm tội quả tang phải tuân thủ những nguyên tắc pháp lý nào để đảm bảo tính hợp pháp?

Việc bắt người phạm tội quả tang phải được thực hiện ngay khi phát hiện hành vi phạm tội và đảm bảo không trái pháp luật. Biên bản bắt người quả tang phải được lập ngay tại hiện trường, ghi rõ thời gian, địa điểm, diễn biến sự việc, danh tính người bị bắt và người chứng kiến. Biên bản phải có chữ ký của người bắt, người bị bắt và người làm chứng để đảm bảo tính minh bạch và hợp pháp trong quá trình xử lý vụ việc.