Tội dâm ô người dưới 16 tuổi bị xử lý thế nào theo Bộ luật Hình sự?

1. Thế nào là tội dâm ô người dưới 16 tuổi?

Tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi là hành vi xâm phạm đến danh dự, nhân phẩm và sự phát triển lành mạnh của trẻ em. Theo Điều 146 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), người từ đủ 18 tuổi trở lên có hành vi dâm ô với người dưới 16 tuổi mà không nhằm mục đích giao cấu hoặc thực hiện các hành vi quan hệ tình dục khác sẽ bị xử lý hình sự.

2. Tội dâm ô người dưới 16 tuổi bị xử lý thế nào theo Bộ luật Hình sự?

Theo Điều 146 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), người nào từ đủ 18 tuổi trở lên, nếu có hành vi dâm ô đối với người dưới 16 tuổi (mà không nhằm mục đích giao cấu hay thực hiện các hành vi quan hệ tình dục khác), thì sẽ bị xử lý hình sự với các mức phạt như sau:

2.1 Khung hình phạt thứ nhất

Phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm: Áp dụng cho những người có hành vi dâm ô đơn lẻ, không thuộc các trường hợp tăng nặng. Chỉ cần có hành vi dâm ô, không cần biết mức độ tổn thương của nạn nhân, đã đủ điều kiện truy cứu trách nhiệm hình sự.

2.2 Khung hình phạt thứ hai

Phạt tù từ 3 năm đến 7 năm: Áp dụng khi phạm tội có tình tiết tăng nặng như:

• Có tổ chức;

• Thực hiện hành vi 2 lần trở lên;

• Đối với từ 2 người trở lên;

• Đối với người mà mình có trách nhiệm chăm sóc, giáo dục, chữa bệnh (như thầy giáo, bác sĩ, người giám hộ...);

• Làm nạn nhân bị rối loạn tâm thần hoặc hành vi, với tỷ lệ tổn thương từ 31% đến dưới 61%;

• Thuộc trường hợp tái phạm nguy hiểm.

2.3 Khung hình phạt thứ ba

Phạt tù từ 7 năm đến 12 năm: Áp dụng với các trường hợp đặc biệt nghiêm trọng như:

• Làm nạn nhân bị rối loạn tâm thần, hành vi với tỷ lệ tổn thương từ 61% trở lên;

• Gây hậu quả nghiêm trọng đến mức làm nạn nhân tự sát.

2.4 Hình phạt bổ sung

Ngoài các mức án tù nêu trên, người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 đến 5 năm, đặc biệt nếu những công việc đó liên quan đến trẻ em hoặc người yếu thế.

3. Trường hợp nào phạm tội dâm ô người dưới 16 tuổi?

Theo Nghị quyết số 06/2019/NQ-HĐTP ngày 01/10/2019 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, hành vi dâm ô với người dưới 16 tuổi không nhằm mục đích quan hệ tình dục nhưng vẫn xâm phạm đến thân thể và nhân phẩm của người dưới 16 tuổi. Các hành vi bị coi là dâm ô bao gồm:

• Dùng bộ phận sinh dục hoặc vùng nhạy cảm của mình để chạm, cọ xát hay chà xát vào bộ phận sinh dục, vùng nhạy cảm hoặc bất kỳ bộ phận nào khác trên cơ thể người dưới 16 tuổi.

• Dùng các bộ phận khác trên cơ thể như tay, chân, miệng, lưỡi để vuốt ve, sờ mó, bóp, cấu, hôn, liếm... vào bộ phận sinh dục hoặc vùng nhạy cảm của người dưới 16 tuổi.

• Sử dụng dụng cụ tình dục để tiếp xúc, cọ xát hoặc chà xát vào bộ phận sinh dục hay vùng nhạy cảm của người dưới 16 tuổi.

• Dụ dỗ hoặc ép buộc người dưới 16 tuổi dùng tay, chân, miệng… của chính họ để chạm vào vùng nhạy cảm của người phạm tội hoặc người khác.

• Các hành vi mang tính tình dục khác, dù không có tiếp xúc trực tiếp với bộ phận sinh dục, như hôn vào miệng, cổ, tai, gáy… của người dưới 16 tuổi.

Lưu ý về các bộ phận được coi là vùng nhạy cảm hoặc bộ phận sinh dục:

• Bộ phận sinh dục gồm: dương vật (đối với nam), âm hộ và âm đạo (đối với nữ).

• Vùng nhạy cảm gồm: bìu, mu, hậu môn, háng, đùi, mông và ngực.

Nếu ai đó thực hiện một trong các hành vi nêu trên với người dưới 16 tuổi thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội dâm ô với người dưới 16 tuổi theo quy định của pháp luật.

4. Những trường hợp loại trừ TNHS tội dâm ô người dưới 16 tuổi

Theo hướng dẫn tại khoản 1 Điều 5 Nghị quyết 06/2019/NQ-HĐTP, sẽ không xử lý hình sự theo Điều 146 Bộ luật Hình sự trong một số trường hợp đặc biệt, mặc dù có hành vi tiếp xúc với bộ phận sinh dục hoặc vùng nhạy cảm của người dưới 16 tuổi, nếu hành vi đó không mang tính chất tình dục. Cụ thể, gồm 2 nhóm trường hợp sau:

4.1. Trường hợp chăm sóc, giáo dục thường ngày

Nếu người thực hiện hành vi là người trực tiếp chăm sóc, giáo dục trẻ dưới 10 tuổi, người bệnh hoặc người khuyết tật và có hành vi tiếp xúc với bộ phận sinh dục, vùng nhạy cảm của họ vì mục đích vệ sinh, chăm sóc thì không bị xem là phạm tội.

Ví dụ:

• Cha mẹ tắm rửa, vệ sinh cho con nhỏ;

• Giáo viên mầm non giúp trẻ đi vệ sinh, thay đồ.

4.2. Trường hợp khám, chữa bệnh hoặc cấp cứu y tế

Người làm nghề y, chăm sóc sức khỏe như bác sĩ, điều dưỡng, nhân viên y tế, hoặc người đang sơ cứu, cấp cứu người gặp nạn, nếu trong quá trình làm việc có tiếp xúc với vùng nhạy cảm của người dưới 16 tuổi, nhưng hoàn toàn vì lý do chuyên môn, không mang mục đích tình dục thì cũng không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Ví dụ:

• Bác sĩ khám hoặc điều trị bộ phận sinh dục cho trẻ em bị bệnh;

• Nhân viên cứu hộ thực hiện sơ cứu người bị đuối nước hoặc tai nạn.

Lưu ý: Trong các trường hợp trên, điều quan trọng là hành vi tiếp xúc phải xuất phát từ mục đích chăm sóc, điều trị, giáo dục và không có yếu tố tình dục. Nếu có dấu hiệu lợi dụng những hoàn cảnh này để thực hiện hành vi không phù hợp, người vi phạm vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định pháp luật.

5. Câu hỏi thường gặp

5.1 Dâm ô và hiếp dâm khác nhau như thế nào?

• Dâm ô là hành vi tiếp xúc cơ thể mang tính chất tình dục nhưng không nhằm giao cấu hoặc quan hệ tình dục.

• Hiếp dâm là hành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ của nạn nhân để giao cấu trái ý muốn. Hiếp dâm có tính chất nghiêm trọng hơn và bị xử lý với mức án nặng hơn.

5.2 Nếu người phạm tội chưa đủ 18 tuổi thì bị xử lý ra sao?

Người dưới 18 tuổi phạm tội vẫn bị xử lý hình sự nhưng sẽ được áp dụng chính sách khoan hồng, giáo dục là chính, hạn chế tối đa hình phạt tù giam. Tòa án có thể xem xét các yếu tố như độ tuổi, nhận thức và hoàn cảnh phạm tội để quyết định hình thức xử lý phù hợp.

5.3 Cha mẹ, người giám hộ có quyền yêu cầu khởi tố vụ án dâm ô với người dưới 16 tuổi không?

Có. Trong các vụ án dâm ô với người dưới 16 tuổi, đây là tội phạm xâm hại đến trẻ em, nên cơ quan chức năng phải khởi tố và điều tra ngay khi có dấu hiệu phạm tội, không phụ thuộc vào yêu cầu của bị hại hay gia đình.