Hướng dẫn tài khoản 221 (đầu tư vào công ty con) theo Thông tư 200/2014/TT-BTC
Hướng dẫn tài khoản 221 (đầu tư vào công ty con) theo Thông tư 200/2014/TT-BTC

1. Hướng dẫn tài khoản 221 (đầu tư vào công ty con) theo Thông tư 200/2014/TT-BTC mới nhất 2025

Căn cứ theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 41 Thông tư 200/2014/TT-BTC như sau:

Tài khoản 221 – Đầu tư vào công ty con
1. Nguyên tắc kế toán
a) Tài khoản này dùng để phản ánh giá trị hiện có và tình hình biến động tăng, giảm khoản đầu tư vốn trực tiếp vào công ty con. Công ty con là đơn vị có tư cách pháp nhân, hạch toán độc lập, chịu sự kiểm soát của một đơn vị khác (gọi là công ty mẹ), (kể cả công ty thành viên của Tổng công ty và các đơn vị khác có tư cách pháp nhân, hạch toán độc lập).
b) Chỉ hạch toán vào TK 221 "Đầu tư vào công ty con" khi nhà đầu tư nắm giữ trên 50% quyền biểu quyết (ngoại trừ trường hợp tại điểm c dưới đây) và có quyền chi phối các chính sách tài chính và hoạt động của đơn vị khác nhằm thu được lợi ích kinh tế từ các hoạt động của doanh nghiệp đó. Khi công ty mẹ không còn quyền kiểm soát công ty con thì ghi giảm khoản đầu tư vào công ty con. Trường hợp nhà đầu tư tạm thời nắm giữ trên 50% quyền biểu quyết tại đơn vị nhưng không dự định thực thi quyền biểu quyết do mục đích đầu tư là mua – bán công cụ vốn để kiếm lời (nắm giữ khoản đầu tư vì mục đích thương mại và quyền kiểm soát chỉ là tạm thời) thì không hạch toán khoản đầu tư vào tài khoản này mà hạch toán là đầu tư ngắn hạn.
...

Theo đó, Tài khoản 221 - Đầu tư vào công ty con là tài khoản kế toán của doanh nghiệp được dùng để phản ánh giá trị hiện có và tình hình biến động tăng, giảm khoản đầu tư vốn trực tiếp vào công ty con.

Kết cấu và nội dung phản ánh của tài khoản 221 - Đầu tư vào công ty con

Kết cấu và nội dung phản ánh của tài khoản 221 - Đầu tư vào công ty con

2. Kết cấu và nội dung phản ánh của tài khoản 221 - Đầu tư vào công ty con

Kết cấu và nội dung phản ánh của tài khoản 221 - Đầu tư vào công ty con được quy định tại khoản 2 Điều 41 Thông tư 200/2014/TT-BTC như sau:

Bên Nợ: Giá trị thực tế các khoản đầu tư vào công ty con tăng.

Bên Có: Giá trị thực tế các khoản đầu tư vào công ty con giảm.

Thủ tục kế toán khi mua khoản đầu tư vào công ty con trong giao dịch hợp nhất kinh doanh
Thủ tục kế toán khi mua khoản đầu tư vào công ty con trong giao dịch hợp nhất kinh doanh

3. Thủ tục kế toán khi mua khoản đầu tư vào công ty con trong giao dịch hợp nhất kinh doanh

Trường hợp mua khoản đầu tư vào công ty con trong giao dịch hợp nhất kinh doanh, bên mua phải xác định ngày mua, giá phí khoản đầu tư và thực hiện các thủ tục kế toán theo đúng quy định của Chuẩn mực kế toán “Hợp nhất kinh doanh”.

4. Nguyên tắc kế toán khoản đầu tư vào công ty con

Khi thực hiện đầu tư bằng tài sản phi tiền tệ, nhà đầu tư phải căn cứ vào hình thức đầu tư để áp dụng phương pháp kế toán một cách phù hợp, cụ thể:

4.1. Trường hợp đầu tư dưới hình thức góp vốn bằng tài sản phi tiền tệ

Nếu đầu tư dưới hình thức góp vốn bằng tài sản phi tiền tệ, nhà đầu tư phải đánh giá lại tài sản mang đi góp vốn trên cơ sở thỏa thuận. Phần chênh lệch giữa giá trị ghi sổ hoặc giá trị còn lại và giá trị đánh giá lại của tài sản mang đi góp vốn được kế toán là thu nhập khác hoặc chi phí khác.

4.2. Trường hợp đầu tư dưới hình thức mua lại phần vốn góp của đơn vị khác

Nếu đầu tư dưới hình thức mua lại phần vốn góp của đơn vị khác và thanh toán cho bên chuyển nhượng vốn bằng tài sản phi tiền tệ:

  • Nếu tài sản phi tiền tệ dùng để thanh toán là hàng tồn kho, nhà đầu tư phải kế toán như giao dịch bán hàng tồn kho dưới hình thức hàng đổi hàng (ghi nhận doanh thu, giá vốn của hàng tồn kho mang đi trao đổi lấy phần vốn được mua).
  • Nếu tài sản phi tiền tệ dùng để thanh toán là tài sản cố định, bất động sản đầu tư, nhà đầu tư phải kế toán như giao dịch nhượng bán tài sản cố định, bất động sản đầu tư (ghi nhận doanh thu, thu nhập khác, chi phí khác....).
  • Nếu tài sản phi tiền tệ dùng để thanh toán là các công cụ vốn (cổ phiếu) hoặc công cụ nợ (trái phiếu, các khoản phải thu...), nhà đầu tư phải kế toán như giao dịch thanh lý nhượng bán các khoản đầu tư (ghi nhận lãi, lỗ vào doanh thu hoạt động tài chính hoặc chi phí tài chính).

5. Câu hỏi thường gặp

5.1. Tài khoản 221 dùng để phản ánh nội dung gì?

Tài khoản 221 được sử dụng để phản ánh giá trị hiện có và tình hình biến động tăng, giảm của khoản đầu tư vốn trực tiếp vào công ty con.

5.2. Khi nào thì doanh nghiệp được hạch toán khoản đầu tư vào công ty con vào Tài khoản 221?

Chỉ hạch toán vào TK 221 khi doanh nghiệp nắm giữ trên 50% quyền biểu quyết tại công ty con và có quyền kiểm soát các chính sách tài chính, hoạt động của công ty con nhằm thu được lợi ích kinh tế.

5.3. Trường hợp nào không được hạch toán vào Tài khoản 221 dù nắm trên 50% quyền biểu quyết?

Nếu doanh nghiệp nắm giữ tạm thời trên 50% quyền biểu quyết nhưng không có ý định kiểm soát công ty con (ví dụ như mua để đầu cơ, kiếm lời ngắn hạn), thì không hạch toán vào TK 221 mà hạch toán vào tài khoản đầu tư ngắn hạn.

5.4. Khi doanh nghiệp mất quyền kiểm soát công ty con thì xử lý kế toán như thế nào?

Khi không còn quyền kiểm soát, doanh nghiệp phải ghi giảm khoản đầu tư vào công ty con trên Tài khoản 221.