Tìm kiếm
Chương IV Bộ luật hình sự 2015: Những trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự
| Số hiệu: | 100/2015/QH13 | Loại văn bản: | Luật |
| Nơi ban hành: | Quốc hội | Người ký: | Nguyễn Sinh Hùng |
| Ngày ban hành: | 27/11/2015 | Ngày hiệu lực: | 01/01/2018 |
| Ngày công báo: | 31/12/2015 | Số công báo: | Từ số 1263 đến số 1264 |
| Lĩnh vực: | Trách nhiệm hình sự | Tình trạng: | Còn hiệu lực |
TÓM TẮT VĂN BẢN
Bộ luật hình sự 2015 vừa được ban hành ngày 27/11/2015 với các quy định mới về tội phạm; những trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự; thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự; hình phạt; các biện pháp tư pháp; quyết định hình phạt; chấp hành hình phạt; xóa án tích; pháp nhân thương mại phạm tội;…
Bộ luật hình sự 2015 gồm 3 Phần, 26 Chương, 426 Điều (thay vì Bộ Luật Hình sự 1999 gồm 2 Phần, 24 Chương, 344 Điều). Cấu trúc Bộ luật hình sự năm 2015 có nhiều thay đổi so với BLHS cũ như sau:
Phần thứ nhất: Những quy định chung
Chương I. Điều khoản cơ bản
Chương II. Hiệu lực của BLHS 2015
Chương III. Tội phạm
Chương IV. Những trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự
Chương V. Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự
Chương VI. Hình phạt
Chương VII. Các biện pháp tư pháp
Chương VIII. Quyết định hình phạt
Chương IX. Thời hiệu thi hành bản án, Miễn chấp hành hình phạt, Giảm thời hạn chấp hành hình phạt
Chương X. Xóa án tích
Chương XI. Những quy định đối với pháp nhân thương mại phạm tội
Chương XII. Những quy định đối với người dưới 18 tuổi phạm tội
Phần thứ hai: Các tội phạm
Chương XIII. Các tội xâm phạm an ninh quốc gia
Chương XIV. Các tội phạm xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người
Chương XV. Các tội xâm phạm quyền tự do của con người, quyền tự do, dân chủ của công dân
Chương XVI. Các tội xâm phạm sở hữu
Chương XVII. Các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình
Chương XVIII. Các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế
Chương XIX. Các tội phạm về môi trường
Chương XX. Các tội phạm về ma túy
Chương XXI. Các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng
Chương XXII. Các tội xâm phạm trật tự quản lý hành chính
Chương XXIII. Các tội phạm về chức vụ
Chương XXIV. Các tội xâm phạm hoạt động tư pháp
Chương XXV. Các tội xâm phạm nghĩa vụ, trách nhiệm của quân nhân và trách nhiệm của người phối thuộc với quân đội trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu
Chương XXVI. Các Tội phá hoại hòa bình, chống loài người và Tội phạm chiến tranh
Phần thứ ba: Điều khoản thi hành
Theo đó, Bộ luật hình sự 2015 có những điểm sau đáng chú ý:
- Tuổi chịu trách nhiệm hình sự
+ Điều 12 Luật hình sự 2015 có quy định người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm, trừ những tội phạm mà Bộ luật này có quy định khác.
+ Người từ đủ 14 tuổi trở lên, nhưng chưa đủ 16 tuổi chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về tội giết người, tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, tội hiếp dâm, tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, tội cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, tội cướp tài sản, tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản; về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng quy định tại một trong các Điều quy định cụ thể ở Điều 12 Bộ luật hình sự năm 2015.
- Quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng
+ Theo Điều 54 BLHS năm 2015, Tòa án có thể quyết định một hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng nhưng phải trong khung hình phạt liền kề nhẹ hơn của điều luật khi người phạm tội có ít nhất hai tình tiết giảm nhẹ tại khoản 1 Điều 51 của Bộ luật HS 2015.
+ Tòa án có thể quyết định một hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng nhưng không bắt buộc phải trong khung hình phạt liền kề nhẹ hơn của điều luật đối với người phạm tội lần đầu là người giúp sức trong vụ án đồng phạm nhưng có vai trò không đáng kể.
+ Nhưng nếu điều luật chỉ có một khung hình phạt hoặc khung hình phạt đó là khung hình phạt nhẹ nhất, thì Tòa án có thể quyết định chuyển sang một hình phạt khác thuộc loại nhẹ hơn.
- Tha tù trước thời hạn có điều kiện
Người đang chấp hành án phạt tù có thể được tha tù trước thời hạn khi có đủ các điều kiện sau đây:
+ Phạm tội lần đầu;
+ Có nhiều tiến bộ, có ý thức cải tạo tốt;
+ Đã được giảm thời hạn chấp hành hình phạt tù đối với người bị kết án về tội phạm nghiêm trọng trở lên;
+ Có nơi cư trú rõ ràng;
+ Đã chấp hành xong hình phạt bổ sung là hình phạt tiền, án phí và các nghĩa vụ bồi thường dân sự;
Và một số điều kiện khác tại Điều 66 Luật hình sự 2015.
- Điều kiện chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại
Điều 75 Bộ luật hình sự 2015 quy định pháp nhân thương mại chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự khi có đủ các điều kiện sau đây:
+ Hành vi phạm tội được thực hiện nhân danh pháp nhân thương mại;
+ Hành vi phạm tội được thực hiện vì lợi ích của pháp nhân thương mại;
+ Hành vi phạm tội được thực hiện có sự chỉ đạo, điều hành hoặc chấp thuận của pháp nhân thương mại;
+ Chưa hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự tại khoản 2 và khoản 3 Điều 27 của BLHS 2015.
- Tội tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại
Bộ luật HS năm 2015 quy định người nào tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.
Bộ luật hình sự 2015 có hiệu lực từ ngày 01/07/2016.
Văn bản tiếng việt
Văn bản tiếng anh
Người thực hiện hành vi gây hậu quả nguy hại cho xã hội trong trường hợp không thể thấy trước hoặc không buộc phải thấy trước hậu quả của hành vi đó, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự.
Người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội trong khi đang mắc bệnh tâm thần, một bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự.
1. Phòng vệ chính đáng là hành vi của người vì bảo vệ quyền hoặc lợi ích chính đáng của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà chống trả lại một cách cần thiết người đang có hành vi xâm phạm các lợi ích nói trên.
Phòng vệ chính đáng không phải là tội phạm.
2. Vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng là hành vi chống trả rõ ràng quá mức cần thiết, không phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi xâm hại.
Người có hành vi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật này.
1. Tình thế cấp thiết là tình thế của người vì muốn tránh gây thiệt hại cho quyền, lợi ích hợp pháp của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà không còn cách nào khác là phải gây một thiệt hại nhỏ hơn thiệt hại cần ngăn ngừa.
Hành vi gây thiệt hại trong tình thế cấp thiết không phải là tội phạm.
2. Trong trường hợp thiệt hại gây ra rõ ràng vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết, thì người gây thiệt hại đó phải chịu trách nhiệm hình sự.
1. Hành vi của người để bắt giữ người thực hiện hành vi phạm tội mà không còn cách nào khác là buộc phải sử dụng vũ lực cần thiết gây thiệt hại cho người bị bắt giữ thì không phải là tội phạm.
2. Trường hợp gây thiệt hại do sử dụng vũ lực rõ ràng vượt quá mức cần thiết, thì người gây thiệt hại phải chịu trách nhiệm hình sự.
Hành vi gây ra thiệt hại trong khi thực hiện việc nghiên cứu, thử nghiệm, áp dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật và công nghệ mới mặc dù đã tuân thủ đúng quy trình, quy phạm, áp dụng đầy đủ biện pháp phòng ngừa thì không phải là tội phạm.
Người nào không áp dụng đúng quy trình, quy phạm, không áp dụng đầy đủ biện pháp phòng ngừa mà gây thiệt hại thì vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự.
Người thực hiện hành vi gây thiệt hại trong khi thi hành mệnh lệnh của người chỉ huy hoặc của cấp trên trong lực lượng vũ trang nhân dân để thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh nếu đã thực hiện đầy đủ quy trình báo cáo người ra mệnh lệnh nhưng người ra mệnh lệnh vẫn yêu cầu chấp hành mệnh lệnh đó, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự. Trong trường hợp này người ra mệnh lệnh phải chịu trách nhiệm hình sự.
Quy định này không áp dụng đối với các trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 421, khoản 2 Điều 422 và khoản 2 Điều 423 của Bộ luật này.
Chapter IV
CASES OF EXEMPTION FROM CRIMINAL RESPONSIBILITY
Article 20. Unexpected events
The person who commits an act that results in harmful consequences is exempt from criminal responsibility if such consequences cannot be foreseen or have to be foreseen.
Article 21. Lack of criminal capacity
A person who commits an act that is dangerous to society is suffering from a mental disease or another disease that causes him/her to lose his/her awareness or control of his/her behaviors is exempt from criminal responsibility.
Article 22. Justifiable force
1. Justifiable force in self-defense means the a person's use of force which is reasonably necessary to defend against another person's infringement upon his/her legitimate rights or interests of himself/herself, other people, the State, organizations.
The use of justifiable force does not constitute a criminal offence.
2. Unjustified force in self-defense means the use of force which is more than reasonably necessary and not appropriate for the nature and danger to society posed by the infringement.
The person who uses unjustified force in self-defense shall take criminal responsibility as prescribed by this document.
Article 23. Urgent circumstances
1. An urgent circumstance is a circumstance in which there is no other way but an amount of damage has to be inflicted in order to prevent a greater damage to lawful rights and interests of oneself, another person, the State or an organization.
The act of inflicting damage in an urgent circumstance does not constitute a criminal offense.
2. If the damage inflicted is reasonably unnecessary in the urgent circumstance, the person who inflicts such damage shall bear criminal responsibility.
Article 24. Infliction of bodily harm while capturing criminals
1. If violence and infliction of bodily harm to a criminal is the only way to capture him/her, the use of violence in this case does not constitute a criminal offence.
2. If the bodily harm inflicted by the use of violence is obviously more than necessary, the person who inflicts such damage shall bear criminal responsibility.
Article 25. Risks from researches, experiments, application of technological advances
The infliction of damage during the conduction of a research, experiment or application of technological advances does not constitute a criminal offence provided the procedures and regulations are complied with and all preventive measures are taken.
The person who fails to comply with the procedures, regulations or take all preventive measures and causes damage shall bear criminal responsibility.
Article 26. Following orders of commanders or superiors
A person who inflicts damage while following an order of his/her commander or superior in the army to perform national defense and security duties is exempt from criminal responsibility if he/she complies with procedures for reporting to the order giver but the order giver still request that the order be followed. In this case, the order giver shall bear criminal responsibility.
This provision does not apply to the cases specified in Clause 2 Article 421, Clause 2 Article 422 and Clause 2 Article 423 hereof.
Cập nhật
Bài viết liên quan
Nhặt được tiền phải làm gì? Nhặt được tiền giữ lại phạt bao nhiêu mới nhất 2025?
Nhặt được tiền phải làm gì? Nhặt được tiền giữ lại phạt bao nhiêu mới nhất 2025?
Người phát hiện tài sản do người khác đánh rơi mà biết được địa chỉ của người đánh rơi thì phải thông báo hoặc trả lại tài sản. Vậy nhặt được tiền phải làm gì? Nhặt được tiền giữ lại phạt bao nhiêu mới nhất 2025? Bài viết sau đây sẽ làm rõ vấn đề này. 25/03/2025Vu khống người khác phạt tù đến 7 năm mới nhất 2025?
Vu khống người khác phạt tù đến 7 năm mới nhất 2025?
Vu khống người khác là một trong những hành vi vi phạm pháp luật, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống tinh thần và vật chất của người đó, gây ra những hậu quả không mong muốn. Vậy vu khống người khác phạt tù đến 7 năm mới nhất 2025? Bài viết sau đây sẽ làm rõ vấn đề này 17/03/2025Lừa đảo trên mạng xã hội báo cho ai? 5 số điện thoại tố cáo lừa đảo qua mạng nhanh chóng mới nhất 2025
Lừa đảo trên mạng xã hội báo cho ai? 5 số điện thoại tố cáo lừa đảo qua mạng nhanh chóng mới nhất 2025
Trong thời đại công nghệ số, các hình thức lừa đảo trên mạng xã hội ngày càng tinh vi, gây thiệt hại lớn về tài sản và thông tin cá nhân cho nhiều người. Những kẻ lừa đảo lợi dụng sự thiếu cảnh giác của nạn nhân để thực hiện các chiêu trò như giả mạo người thân, lừa đảo tuyển dụng, mua bán trực tuyến không có thật, hoặc thậm chí giả danh cơ quan chức năng để chiếm đoạt tài sản. Vậy khi gặp phải các hành vi lừa đảo trên mạng xã hội, chúng ta nên báo cho ai để được hỗ trợ và xử lý kịp thời? Bên cạnh đó, bài viết sẽ cung cấp 5 số điện thoại quan trọng giúp bạn tố cáo lừa đảo qua mạng một cách nhanh chóng và hiệu quả nhất trong năm 2025. 01/04/2025Hướng dẫn tra cứu, báo cáo số tài khoản lừa đảo qua mạng nhanh chóng mới nhất 2025
Hướng dẫn tra cứu, báo cáo số tài khoản lừa đảo qua mạng nhanh chóng mới nhất 2025
Trong thời đại công nghệ phát triển, các hình thức lừa đảo qua mạng ngày càng tinh vi, đặc biệt là qua số tài khoản ngân hàng. Nhiều người đã rơi vào bẫy chuyển tiền cho kẻ gian mà không hề hay biết, gây thiệt hại lớn về tài chính. Vì vậy, việc nắm rõ cách tra cứu và báo cáo số tài khoản lừa đảo không chỉ giúp bạn bảo vệ bản thân mà còn góp phần ngăn chặn hành vi phạm pháp, bảo vệ cộng đồng. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ hướng dẫn bạn cách báo cáo số tài khoản lừa đảo nhanh chóng, hiệu quả và đúng quy trình để đảm bảo quyền lợi và an toàn khi giao dịch trực tuyến. 18/03/2025Mẫu đơn tố cáo lừa đảo qua mạng ngắn gọn đầy đủ mới nhất 2025
Mẫu đơn tố cáo lừa đảo qua mạng ngắn gọn đầy đủ mới nhất 2025
Mẫu đơn tố cáo lừa đảo qua mạng ngắn gọn đầy đủ mới nhất 2025 giúp người bị hại trình bày sự việc một cách rõ ràng để cơ quan chức năng xem xét, xử lý. Nội dung đơn cần nêu chi tiết hành vi lừa đảo, thông tin đối tượng, thiệt hại thực tế và đề nghị giải quyết. Dưới đây là mẫu đơn tố cáo được soạn thảo theo đúng quy định pháp luật. 12/03/2025Lừa đảo trên mạng xã hội báo cho ai? Cách tố giác tội phạm lừa đảo qua mạng nhanh chóng mới nhất 2025
Lừa đảo trên mạng xã hội báo cho ai? Cách tố giác tội phạm lừa đảo qua mạng nhanh chóng mới nhất 2025
Hiện nay, lừa đảo trên mạng xã hội diễn ra ngày càng phổ biến với nhiều thủ đoạn tinh vi, khiến nhiều người mất tiền hoặc bị đánh cắp thông tin cá nhân. Khi rơi vào tình huống này, không ít nạn nhân hoang mang, không biết phải báo cho ai và làm thế nào để xử lý kịp thời. Vậy khi gặp lừa đảo trên mạng xã hội, bạn cần báo cho cơ quan nào? Và cách tố giác tội phạm lừa đảo qua mạng nhanh chóng, hiệu quả theo quy định mới nhất 2025 thực hiện như thế nào? Bài viết này sẽ giải đáp thắc mắc trên của người đọc. 01/04/2025Lừa đảo qua mạng có kiện được không? Cách tố giác tội phạm lừa đảo qua mạng nhanh chóng mới nhất 2025
Lừa đảo qua mạng có kiện được không? Cách tố giác tội phạm lừa đảo qua mạng nhanh chóng mới nhất 2025
Trong thời đại công nghệ phát triển, các hình thức lừa đảo qua mạng ngày càng tinh vi, gây thiệt hại lớn về tài sản và thông tin cá nhân cho nhiều người. Nhiều nạn nhân sau khi bị lừa đảo thường băn khoăn không biết liệu có thể kiện kẻ lừa đảo hay không, cũng như cách tố giác tội phạm để sớm lấy lại quyền lợi. Vậy lừa đảo qua mạng có thể kiện được không? Và làm thế nào để tố giác tội phạm một cách nhanh chóng, hiệu quả theo quy định mới nhất? Bài viết này sẽ giải đáp thắc mắc trên của người đọc. 19/03/202514 hình thức lừa đảo trên mạng người dân cần cảnh giác mới nhất 2025
14 hình thức lừa đảo trên mạng người dân cần cảnh giác mới nhất 2025
Trong thời đại công nghệ phát triển, các hình thức lừa đảo trên mạng ngày càng trở nên tinh vi và khó nhận biết. Kẻ gian không ngừng lợi dụng sự thiếu cảnh giác của người dùng để thực hiện các chiêu trò chiếm đoạt tài sản, từ giả mạo cơ quan chức năng, ngân hàng, đến lừa đảo tuyển dụng, đầu tư tài chính hay mua sắm trực tuyến. Chỉ cần một chút sơ hở, người dân có thể rơi vào bẫy của tội phạm mạng và mất trắng tiền bạc. Vì vậy, việc nhận diện sớm các phương thức lừa đảo phổ biến là vô cùng quan trọng để tự bảo vệ bản thân và gia đình. Dưới đây là 14 hình thức lừa đảo trên mạng mới nhất 2025 mà mọi người cần đặc biệt cảnh giác. 19/03/2025Chuyển khoản nhầm lừa đảo có lấy lại được không? Cách lấy lại tiền khi bị lừa đảo trên mạng hiệu quả mới nhất 2025
Chuyển khoản nhầm lừa đảo có lấy lại được không? Cách lấy lại tiền khi bị lừa đảo trên mạng hiệu quả mới nhất 2025
Trong thời đại công nghệ số phát triển mạnh mẽ, các giao dịch chuyển khoản trực tuyến ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, cùng với sự tiện lợi đó là nguy cơ bị lừa đảo khi chuyển tiền nhầm hoặc rơi vào bẫy của các đối tượng xấu. Không ít người đã gặp phải tình huống chuyển tiền nhầm vào tài khoản kẻ gian hoặc bị lừa đảo qua mạng, dẫn đến mất tiền oan. Vậy trong trường hợp này, liệu có thể lấy lại tiền hay không? Và đâu là những cách hiệu quả nhất để xử lý khi bị lừa đảo tài chính trên mạng? Bài viết dưới đây sẽ giải đáp các thắc mắc trên của người đọc. 19/03/2025Xúc phạm người khác trên mạng đi tù đến 5 năm mới nhất 2025
