Tìm kiếm
Chương IV Bộ luật hình sự 2015: Những trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự
| Số hiệu: | 100/2015/QH13 | Loại văn bản: | Luật |
| Nơi ban hành: | Quốc hội | Người ký: | Nguyễn Sinh Hùng |
| Ngày ban hành: | 27/11/2015 | Ngày hiệu lực: | 01/01/2018 |
| Ngày công báo: | 31/12/2015 | Số công báo: | Từ số 1263 đến số 1264 |
| Lĩnh vực: | Trách nhiệm hình sự | Tình trạng: | Còn hiệu lực |
TÓM TẮT VĂN BẢN
Bộ luật hình sự 2015 vừa được ban hành ngày 27/11/2015 với các quy định mới về tội phạm; những trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự; thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự; hình phạt; các biện pháp tư pháp; quyết định hình phạt; chấp hành hình phạt; xóa án tích; pháp nhân thương mại phạm tội;…
Bộ luật hình sự 2015 gồm 3 Phần, 26 Chương, 426 Điều (thay vì Bộ Luật Hình sự 1999 gồm 2 Phần, 24 Chương, 344 Điều). Cấu trúc Bộ luật hình sự năm 2015 có nhiều thay đổi so với BLHS cũ như sau:
Phần thứ nhất: Những quy định chung
Chương I. Điều khoản cơ bản
Chương II. Hiệu lực của BLHS 2015
Chương III. Tội phạm
Chương IV. Những trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự
Chương V. Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự
Chương VI. Hình phạt
Chương VII. Các biện pháp tư pháp
Chương VIII. Quyết định hình phạt
Chương IX. Thời hiệu thi hành bản án, Miễn chấp hành hình phạt, Giảm thời hạn chấp hành hình phạt
Chương X. Xóa án tích
Chương XI. Những quy định đối với pháp nhân thương mại phạm tội
Chương XII. Những quy định đối với người dưới 18 tuổi phạm tội
Phần thứ hai: Các tội phạm
Chương XIII. Các tội xâm phạm an ninh quốc gia
Chương XIV. Các tội phạm xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người
Chương XV. Các tội xâm phạm quyền tự do của con người, quyền tự do, dân chủ của công dân
Chương XVI. Các tội xâm phạm sở hữu
Chương XVII. Các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình
Chương XVIII. Các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế
Chương XIX. Các tội phạm về môi trường
Chương XX. Các tội phạm về ma túy
Chương XXI. Các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng
Chương XXII. Các tội xâm phạm trật tự quản lý hành chính
Chương XXIII. Các tội phạm về chức vụ
Chương XXIV. Các tội xâm phạm hoạt động tư pháp
Chương XXV. Các tội xâm phạm nghĩa vụ, trách nhiệm của quân nhân và trách nhiệm của người phối thuộc với quân đội trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu
Chương XXVI. Các Tội phá hoại hòa bình, chống loài người và Tội phạm chiến tranh
Phần thứ ba: Điều khoản thi hành
Theo đó, Bộ luật hình sự 2015 có những điểm sau đáng chú ý:
- Tuổi chịu trách nhiệm hình sự
+ Điều 12 Luật hình sự 2015 có quy định người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm, trừ những tội phạm mà Bộ luật này có quy định khác.
+ Người từ đủ 14 tuổi trở lên, nhưng chưa đủ 16 tuổi chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về tội giết người, tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, tội hiếp dâm, tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, tội cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, tội cướp tài sản, tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản; về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng quy định tại một trong các Điều quy định cụ thể ở Điều 12 Bộ luật hình sự năm 2015.
- Quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng
+ Theo Điều 54 BLHS năm 2015, Tòa án có thể quyết định một hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng nhưng phải trong khung hình phạt liền kề nhẹ hơn của điều luật khi người phạm tội có ít nhất hai tình tiết giảm nhẹ tại khoản 1 Điều 51 của Bộ luật HS 2015.
+ Tòa án có thể quyết định một hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng nhưng không bắt buộc phải trong khung hình phạt liền kề nhẹ hơn của điều luật đối với người phạm tội lần đầu là người giúp sức trong vụ án đồng phạm nhưng có vai trò không đáng kể.
+ Nhưng nếu điều luật chỉ có một khung hình phạt hoặc khung hình phạt đó là khung hình phạt nhẹ nhất, thì Tòa án có thể quyết định chuyển sang một hình phạt khác thuộc loại nhẹ hơn.
- Tha tù trước thời hạn có điều kiện
Người đang chấp hành án phạt tù có thể được tha tù trước thời hạn khi có đủ các điều kiện sau đây:
+ Phạm tội lần đầu;
+ Có nhiều tiến bộ, có ý thức cải tạo tốt;
+ Đã được giảm thời hạn chấp hành hình phạt tù đối với người bị kết án về tội phạm nghiêm trọng trở lên;
+ Có nơi cư trú rõ ràng;
+ Đã chấp hành xong hình phạt bổ sung là hình phạt tiền, án phí và các nghĩa vụ bồi thường dân sự;
Và một số điều kiện khác tại Điều 66 Luật hình sự 2015.
- Điều kiện chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại
Điều 75 Bộ luật hình sự 2015 quy định pháp nhân thương mại chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự khi có đủ các điều kiện sau đây:
+ Hành vi phạm tội được thực hiện nhân danh pháp nhân thương mại;
+ Hành vi phạm tội được thực hiện vì lợi ích của pháp nhân thương mại;
+ Hành vi phạm tội được thực hiện có sự chỉ đạo, điều hành hoặc chấp thuận của pháp nhân thương mại;
+ Chưa hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự tại khoản 2 và khoản 3 Điều 27 của BLHS 2015.
- Tội tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại
Bộ luật HS năm 2015 quy định người nào tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.
Bộ luật hình sự 2015 có hiệu lực từ ngày 01/07/2016.
Văn bản tiếng việt
Văn bản tiếng anh
Người thực hiện hành vi gây hậu quả nguy hại cho xã hội trong trường hợp không thể thấy trước hoặc không buộc phải thấy trước hậu quả của hành vi đó, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự.
Người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội trong khi đang mắc bệnh tâm thần, một bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự.
1. Phòng vệ chính đáng là hành vi của người vì bảo vệ quyền hoặc lợi ích chính đáng của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà chống trả lại một cách cần thiết người đang có hành vi xâm phạm các lợi ích nói trên.
Phòng vệ chính đáng không phải là tội phạm.
2. Vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng là hành vi chống trả rõ ràng quá mức cần thiết, không phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi xâm hại.
Người có hành vi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật này.
1. Tình thế cấp thiết là tình thế của người vì muốn tránh gây thiệt hại cho quyền, lợi ích hợp pháp của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà không còn cách nào khác là phải gây một thiệt hại nhỏ hơn thiệt hại cần ngăn ngừa.
Hành vi gây thiệt hại trong tình thế cấp thiết không phải là tội phạm.
2. Trong trường hợp thiệt hại gây ra rõ ràng vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết, thì người gây thiệt hại đó phải chịu trách nhiệm hình sự.
1. Hành vi của người để bắt giữ người thực hiện hành vi phạm tội mà không còn cách nào khác là buộc phải sử dụng vũ lực cần thiết gây thiệt hại cho người bị bắt giữ thì không phải là tội phạm.
2. Trường hợp gây thiệt hại do sử dụng vũ lực rõ ràng vượt quá mức cần thiết, thì người gây thiệt hại phải chịu trách nhiệm hình sự.
Hành vi gây ra thiệt hại trong khi thực hiện việc nghiên cứu, thử nghiệm, áp dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật và công nghệ mới mặc dù đã tuân thủ đúng quy trình, quy phạm, áp dụng đầy đủ biện pháp phòng ngừa thì không phải là tội phạm.
Người nào không áp dụng đúng quy trình, quy phạm, không áp dụng đầy đủ biện pháp phòng ngừa mà gây thiệt hại thì vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự.
Người thực hiện hành vi gây thiệt hại trong khi thi hành mệnh lệnh của người chỉ huy hoặc của cấp trên trong lực lượng vũ trang nhân dân để thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh nếu đã thực hiện đầy đủ quy trình báo cáo người ra mệnh lệnh nhưng người ra mệnh lệnh vẫn yêu cầu chấp hành mệnh lệnh đó, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự. Trong trường hợp này người ra mệnh lệnh phải chịu trách nhiệm hình sự.
Quy định này không áp dụng đối với các trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 421, khoản 2 Điều 422 và khoản 2 Điều 423 của Bộ luật này.
Chapter IV
CASES OF EXEMPTION FROM CRIMINAL RESPONSIBILITY
Article 20. Unexpected events
The person who commits an act that results in harmful consequences is exempt from criminal responsibility if such consequences cannot be foreseen or have to be foreseen.
Article 21. Lack of criminal capacity
A person who commits an act that is dangerous to society is suffering from a mental disease or another disease that causes him/her to lose his/her awareness or control of his/her behaviors is exempt from criminal responsibility.
Article 22. Justifiable force
1. Justifiable force in self-defense means the a person's use of force which is reasonably necessary to defend against another person's infringement upon his/her legitimate rights or interests of himself/herself, other people, the State, organizations.
The use of justifiable force does not constitute a criminal offence.
2. Unjustified force in self-defense means the use of force which is more than reasonably necessary and not appropriate for the nature and danger to society posed by the infringement.
The person who uses unjustified force in self-defense shall take criminal responsibility as prescribed by this document.
Article 23. Urgent circumstances
1. An urgent circumstance is a circumstance in which there is no other way but an amount of damage has to be inflicted in order to prevent a greater damage to lawful rights and interests of oneself, another person, the State or an organization.
The act of inflicting damage in an urgent circumstance does not constitute a criminal offense.
2. If the damage inflicted is reasonably unnecessary in the urgent circumstance, the person who inflicts such damage shall bear criminal responsibility.
Article 24. Infliction of bodily harm while capturing criminals
1. If violence and infliction of bodily harm to a criminal is the only way to capture him/her, the use of violence in this case does not constitute a criminal offence.
2. If the bodily harm inflicted by the use of violence is obviously more than necessary, the person who inflicts such damage shall bear criminal responsibility.
Article 25. Risks from researches, experiments, application of technological advances
The infliction of damage during the conduction of a research, experiment or application of technological advances does not constitute a criminal offence provided the procedures and regulations are complied with and all preventive measures are taken.
The person who fails to comply with the procedures, regulations or take all preventive measures and causes damage shall bear criminal responsibility.
Article 26. Following orders of commanders or superiors
A person who inflicts damage while following an order of his/her commander or superior in the army to perform national defense and security duties is exempt from criminal responsibility if he/she complies with procedures for reporting to the order giver but the order giver still request that the order be followed. In this case, the order giver shall bear criminal responsibility.
This provision does not apply to the cases specified in Clause 2 Article 421, Clause 2 Article 422 and Clause 2 Article 423 hereof.
Cập nhật
Bài viết liên quan
Tàng trữ 50g ma túy đi tù bao nhiêu năm theo Bộ luật Hình sự mới nhất 2025
Tàng trữ 50g ma túy đi tù bao nhiêu năm theo Bộ luật Hình sự mới nhất 2025
Tàng trữ 50 gram ma túy là hành vi vi phạm nghiêm trọng pháp luật Việt Nam và có thể dẫn đến mức án tù nặng nề. Theo quy định tại Điều 249 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), việc tàng trữ trái phép chất ma túy với khối lượng như vậy có thể bị phạt tù từ 10 năm đến 15 năm, tùy thuộc vào loại chất ma túy cụ thể và các tình tiết liên quan. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các khung hình phạt áp dụng cho hành vi tàng trữ 50g ma túy theo quy định pháp luật hiện hành. 15/06/2025Tàng trữ 5g ma túy đi tù bao nhiêu năm theo Bộ luật Hình sự mới nhất 2025
Tàng trữ 5g ma túy đi tù bao nhiêu năm theo Bộ luật Hình sự mới nhất 2025
Tàng trữ 5 gram ma túy là hành vi vi phạm nghiêm trọng pháp luật Việt Nam và có thể dẫn đến mức án tù nặng nề. Theo quy định tại Điều 249 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), việc tàng trữ trái phép chất ma túy với khối lượng như vậy có thể bị phạt tù từ 5 năm đến 10 năm, tùy thuộc vào loại chất ma túy cụ thể và các tình tiết liên quan. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các khung hình phạt áp dụng cho hành vi tàng trữ 5g ma túy theo quy định pháp luật hiện hành. 15/06/2025Tàng trữ 10g ma túy đi tù bao nhiêu năm theo Bộ luật Hình sự mới nhất 2025
Tàng trữ 10g ma túy đi tù bao nhiêu năm theo Bộ luật Hình sự mới nhất 2025
Tàng trữ 10 gram ma túy là hành vi vi phạm nghiêm trọng pháp luật Việt Nam và có thể dẫn đến mức án tù nặng nề. Theo quy định tại Điều 249 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), việc tàng trữ trái phép chất ma túy với khối lượng như vậy có thể bị phạt tù từ 5 năm đến 10 năm, tùy thuộc vào loại chất ma túy cụ thể và các tình tiết liên quan. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các khung hình phạt áp dụng cho hành vi tàng trữ 10g ma túy theo quy định pháp luật hiện hành. 15/06/2025Tàng trữ 1g ma túy đi tù bao nhiêu năm theo Bộ luật Hình sự mới nhất 2025
Tàng trữ 1g ma túy đi tù bao nhiêu năm theo Bộ luật Hình sự mới nhất 2025
Tàng trữ ma túy, dù chỉ 1 gram, vẫn có thể bị xử lý hình sự với mức án nghiêm khắc theo quy định pháp luật. Theo Bộ luật Hình sự mới nhất năm 2025, hành vi tàng trữ trái phép chất ma túy không phân biệt số lượng ít hay nhiều đều bị xem là tội phạm nếu đủ yếu tố cấu thành. Vậy với 1g ma túy, người vi phạm có thể bị phạt tù bao nhiêu năm? Bài viết dưới đây sẽ phân tích cụ thể quy định pháp luật hiện hành về vấn đề này. 15/06/2025Tội cưỡng dâm người dưới 16 tuổi mức phạt bao nhiêu mới nhất 2025?
Tội cưỡng dâm người dưới 16 tuổi mức phạt bao nhiêu mới nhất 2025?
Xâm hại tình dục trẻ em, đặc biệt là hành vi cưỡng dâm người dưới 16 tuổi, là tội ác đặc biệt nghiêm trọng, gây ra những tổn thương tâm lý và thể chất vĩnh viễn cho nạn nhân, đồng thời bị xã hội lên án gay gắt. Vậy, theo những quy định mới nhất được cập nhật, tội cưỡng dâm người dưới 16 tuổi sẽ phải đối mặt với mức phạt bao nhiêu? Bài viết này sẽ đi sâu phân tích các khung hình phạt, các tình tiết tăng nặng đặc biệt và những điểm mới trong quy định pháp luật liên quan đến tội danh này, giúp bạn đọc nắm rõ hơn về sự nghiêm khắc của pháp luật. 28/05/2025Tội cưỡng dâm xử phạt như nào theo quy định mới nhất 2025?
Tội cưỡng dâm xử phạt như nào theo quy định mới nhất 2025?
Cưỡng dâm là một trong những tội danh đặc biệt nghiêm trọng, xâm phạm trực tiếp đến quyền tự do tình dục và nhân phẩm của con người, để lại những hậu quả nặng nề cho nạn nhân và xã hội. Vậy, tội cưỡng dâm sẽ bị xử phạt như thế nào theo quy định mới nhất? Bài viết này sẽ đi sâu phân tích các khung hình phạt, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ và những điểm mới đáng chú ý trong quy định pháp luật hiện hành. 28/05/2025Xử lý thế nào khi cơ quan điều tra khởi tố bị can trái quy định pháp luật?
Xử lý thế nào khi cơ quan điều tra khởi tố bị can trái quy định pháp luật?
Việc khởi tố bị can là một trong những giai đoạn quan trọng nhất của quá trình tố tụng hình sự, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của công dân. Tuy nhiên, trong thực tiễn, không loại trừ khả năng cơ quan điều tra có thể thực hiện việc này một cách trái quy định pháp luật, gây ra những hậu quả nghiêm trọng. Vậy, phải làm gì khi cơ quan điều tra khởi tố bị can trái quy định pháp luật? Bài viết này sẽ đi sâu phân tích các dấu hiệu của việc khởi tố trái pháp luật, đồng thời đưa ra các giải pháp và quyền của cá nhân để bảo vệ mình trong tình huống này. 31/05/2025Tội cố ý gây thương tích bị xử lý ra sao khi bị hại không yêu cầu khởi tố?
Tội cố ý gây thương tích bị xử lý ra sao khi bị hại không yêu cầu khởi tố?
Trong lĩnh vực pháp luật hình sự, việc xử lý hành vi phạm tội thường tuân theo nguyên tắc "khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử". Tuy nhiên, với một số tội danh, đặc biệt là tội cố ý gây thương tích, việc bị hại không yêu cầu khởi tố có thể dẫn đến những tình huống pháp lý phức tạp. Vậy, khi bị hại không đưa ra yêu cầu này, tội cố ý gây thương tích sẽ được xử lý ra sao? Bài viết này sẽ phân tích chi tiết các quy định pháp luật liên quan, làm rõ những trường hợp ngoại lệ và các hình thức xử lý có thể áp dụng trong tình huống này. 31/05/2025Bị hại có được rút đơn yêu cầu khi vụ án hình sự đã được khởi tố không?
Bị hại có được rút đơn yêu cầu khi vụ án hình sự đã được khởi tố không?
Trong tố tụng hình sự, quyền của bị hại đóng vai trò quan trọng, đặc biệt là trong các vụ án chỉ khởi tố theo yêu cầu của bị hại. Tuy nhiên, một câu hỏi thường trực đặt ra là. Bị hại có được rút đơn yêu cầu khi vụ án hình sự đã được khởi tố hay không? Việc rút yêu cầu này có ảnh hưởng như thế nào đến quá trình giải quyết vụ án? Bài viết này sẽ làm rõ những quy định pháp luật liên quan đến vấn đề này, giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về quyền và giới hạn quyền của bị hại trong các giai đoạn tố tụng. 31/05/2025Danh sách 10 tội chỉ khởi tố theo yêu cầu bị hại mới nhất 2025
