Về hưu non là gì? Chế độ về hưu trước tuổi mới nhất 2025?

1. Về hưu non là gì?

Hiện nay pháp luật không có định nghĩa "về hưu non" là gì mà chỉ có các quy định liên quan đến việc người lao động được nghỉ hưu sớm hơn độ tuổi quy định trong trường hợp thông thường.

Có thể hiểu, về hưu non là việc nghỉ hưu trước độ tuổi nghỉ hưu chính thức theo quy định của pháp luật. Điều này thường xảy ra khi người lao động không thể tiếp tục làm việc do lý do sức khỏe, hoặc khi họ đã đủ số năm đóng bảo hiểm xã hội nhưng chưa đủ tuổi nghỉ hưu chính thức.

2. Chế độ về hưu trước tuổi mới nhất 2025?

2.1. Điều kiện nghỉ hưu trước tuổi đối với người lao động

Căn cứ theo quy định tại Điều 64 và Điều 65 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, điều kiện để người lao động nghỉ hưu sớm như sau:

• Trường hợp nghỉ hưu sớm 05 tuổi (lao động nam là 56 tuổi 03 tháng; lao động nữ là 51 tuổi 08 tháng ở thời điểm nghỉ hưu)
  • (1) Người lao động đóng BHXH bắt buộc từ đủ 15 năm trở lên khi làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm thuộc danh mục nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc làm việc ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn bao gồm cả thời gian làm việc ở nơi có phụ cấp khu vực hệ số 0,7 trở lên trước ngày 01/01/2021;
  • (2) Người lao động có thời gian đóng BHXH bắt buộc từ đủ 15 năm trở lên bị suy giảm khả năng lao động từ 61% đến dưới 81%;
  • (3) Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp quân đội nhân dân; Sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ, sĩ quan, hạ sĩ quan kỹ thuật công an nhân dân; Người làm công tác cơ yếu hưởng lương như quân nhân; hạ sĩ quan, chiến sĩ quân đội nhân dân; hạ sĩ quan, chiến sĩ công an nhân dân phục vụ có thời hạn; Học viên quân đội, công an, cơ yếu đang theo học được hưởng sinh hoạt phí (còn gọi là người làm trong quân đội, công an); Dân quân thường trực.

• Trường hợp nghỉ hưu sớm 10 tuổi (Lao động nam 51 tuổi 03 tháng và lao động nữ là 46 tuổi 08 tháng ở thời điểm nghỉ hưu)
  • (1) Người lao động có từ đủ 15 năm trở lên làm công việc khai thác than trong hầm lò theo quy định của Chính phủ;
  • (2) Người làm trong quân đội, công an có tổng thời gian đóng BHXH bắt buộc từ đủ 15 năm trở lên khi làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm thuộc danh mục nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc làm việc ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn bao gồm cả thời gian làm việc ở nơi có phụ cấp khu vực hệ số 0,7 trở lên trước ngày 01/01/2021;
  • (3) Người lao động có thời gian đóng BHXH bắt buộc từ đủ 15 năm trở lên bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.
• Trường hợp nghỉ hưu ở bất kỳ độ tuổi nào: Người bị nhiễm HIV/AIDS do tai nạn rủi ro nghề nghiệp trong khi thực hiện nhiệm vụ được giao.

2.2. Nghỉ hưu trước tuổi bị trừ lương hưu mấy phần trăm? Trường hợp nào nghỉ hưu trước tuổi không bị trừ lương hưu từ 2025?

Theo quy định, mỗi năm nghỉ hưu trước tuổi sẽ bị trừ 2% lương hưu, nghỉ hưu trước tuổi dưới 06 tháng thì không trừ, từ đủ 06 tháng đến dưới 12 tháng thì trừ 1% lương hưu.

Căn cứ Khoản 3 Điều 66 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định mức lương hưu hằng tháng như sau:

3. Mức lương hưu hằng tháng của đối tượng đủ điều kiện quy định tại Điều 65 của Luật này được tính như quy định tại khoản 1 Điều này, sau đó cứ mỗi năm nghỉ hưu trước tuổi quy định thì giảm 2%.

Trường hợp thời gian nghỉ hưu trước tuổi dưới 06 tháng thì không giảm tỷ lệ phần trăm hưởng lương hưu, từ đủ 06 tháng đến dưới 12 tháng thì giảm 1%.

Như vậy, từ ngày 01/7/2025, mỗi năm nghỉ hưu trước tuổi sẽ bị trừ 2% lương hưu, nghỉ hưu trước tuổi dưới 06 tháng thì không trừ, từ đủ 06 tháng đến dưới 12 tháng thì trừ 1% lương hưu.

Tuy nhiên, có 3 trường hợp nghỉ hưu trước tuổi không bị trừ tỉ lệ lương hưu tương ứng với số năm đóng BHXH, cụ thể là:

• Nghỉ hưu sớm 10 tuổi và có từ đủ 15 năm trở lên làm công việc khai thác than trong hầm lò theo quy định của Chính phủ;
• Người lao động bị nhiễm HIV/AIDS do tai nạn rủi ro nghề nghiệp trong khi thực hiện nhiệm vụ được giao;
• Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp quân đội nhân dân; sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ, sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên môn kỹ thuật công an nhân dân; người làm công tác cơ yếu hưởng lương như đối với quân nhân; Hạ sĩ quan, binh sĩ quân đội nhân dân; hạ sĩ quan, chiến sĩ nghĩa vụ công an nhân dân; học viên quân đội, công an, cơ yếu đang theo học được hưởng sinh hoạt phí; Dân quân thường trực nghỉ hưu sớm hơn 5 tuổi so với quy định.

Cụ thể, các đối tượng trên đây thuộc trường hợp nghỉ hưu theo Điều 64 Luật Bảo hiểm xã hội 2024. Theo Khoản 1 Điều 66 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, khi người lao động thuộc các trường hợp trên đây sẽ hưởng mức lương hưu như với trường hợp nghỉ hưu thông thường và được tính như sau:

Điều 66. Mức lương hưu hằng tháng
1. Mức lương hưu hằng tháng của đối tượng đủ điều kiện quy định tại Điều 64 của Luật này được tính như sau:

a) Đối với lao động nữ bằng 45% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội quy định tại Điều 72 của Luật này tương ứng 15 năm đóng bảo hiểm xã hội, sau đó cứ thêm mỗi năm đóng thì tính thêm 2%, mức tối đa bằng 75%;

b) Đối với lao động nam bằng 45% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội quy định tại Điều 72 của Luật này tương ứng 20 năm đóng bảo hiểm xã hội, sau đó cứ thêm mỗi năm đóng thì tính thêm 2%, mức tối đa bằng 75%.

Trường hợp lao động nam có thời gian đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm, mức lương hưu hằng tháng bằng 40% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội quy định tại Điều 72 của Luật này tương ứng 15 năm đóng bảo hiểm xã hội, sau đó cứ thêm mỗi năm đóng thì tính thêm 1%.

2.3. Hồ sơ, quy trình thủ tục nghỉ hưu trước tuổi mới nhất 2025

2.3.1. Hồ sơ nghỉ hưu trước tuổi

Hồ sơ nghỉ hưu sớm của người lao động bao gồm những tài liệu sau:

• Bản chính Sổ BHXH;
• Bản chính hoặc bản sao văn bản xác định việc chấm dứt hợp đồng lao động hoặc văn bản chấm dứt làm việc;
• Đối với người nghỉ hưu do suy giảm khả năng lao động cần có thêm biên bản giám định mức suy giảm khả năng lao động của Hội đồng giám định y khoa hoặc bản sao giấy xác nhận mức độ khuyết tật nặng, đặc biệt nặng có thể hiện kết luận của Hội đồng giám định y khoa ghi rõ tỷ lệ phần trăm suy giảm khả năng lao động;
• Đối với người nghỉ hưu do nhiễm HIV/AIDS do tai nạn rủi ro nghề nghiệp cần có thêm bản sao giấy chứng nhận bị nhiễm HIV do tai nạn rủi ro nghề nghiệp.

Theo Điều 77 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, hồ sơ hưởng chế độ hưu trí của người lao động bao gồm các tài liệu như sau:

1. Hồ sơ đề nghị hưởng lương hưu đối với người đang tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc bao gồm:

a) Sổ bảo hiểm xã hội;

b) Bản chính hoặc bản sao văn bản xác định việc chấm dứt hợp đồng lao động hoặc văn bản chấm dứt làm việc hoặc văn bản đề nghị của đối tượng quy định tại các điểm g, h, m và n khoản 1 Điều 2 của Luật này.

2. Hồ sơ đề nghị hưởng lương hưu đối với người đang bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc bao gồm:

a) Sổ bảo hiểm xã hội;

b) Văn bản đề nghị của người đang bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc.

3. Trường hợp quy định tại Điều 65 của Luật này, ngoài hồ sơ quy định tại khoản 1 Điều này thì có thêm biên bản giám định mức suy giảm khả năng lao động của Hội đồng giám định y khoa hoặc bản sao giấy xác nhận mức độ khuyết tật nặng, đặc biệt nặng có thể hiện kết luận của Hội đồng giám định y khoa ghi rõ tỷ lệ phần trăm suy giảm khả năng lao động.

4. Trường hợp quy định tại điểm d khoản 1 và điểm c khoản 2 Điều 64 của Luật này, ngoài hồ sơ quy định tại khoản 1 Điều này thì có thêm bản sao giấy chứng nhận bị nhiễm HIV do tai nạn rủi ro nghề nghiệp.

2.3.2. Quy trình thủ tục nghỉ hưu trước tuổi mới nhất

Theo Điều 79 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, quy trình thủ tục nghỉ hưu sớm được quy định như sau:

Điều 79. Giải quyết hưởng lương hưu, hưởng bảo hiểm xã hội một lần

1. Trong thời hạn 20 ngày trước thời điểm người lao động đủ điều kiện hưởng lương hưu, người sử dụng lao động nộp hồ sơ quy định tại Điều 77 của Luật này cho cơ quan bảo hiểm xã hội.

Trong thời hạn 20 ngày trước thời điểm đủ điều kiện hưởng lương hưu, người đang bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc nộp hồ sơ quy định tại Điều 77 của Luật này cho cơ quan bảo hiểm xã hội.

2. Người lao động khi đủ điều kiện hưởng bảo hiểm xã hội một lần nộp hồ sơ quy định tại Điều 78 của Luật này cho cơ quan bảo hiểm xã hội.

3. Trong thời hạn 20 ngày, không bao gồm ngày nghỉ lễ, tết, kể từ ngày nhận đủ hồ sơ theo quy định đối với người đề nghị hưởng lương hưu hoặc trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ theo quy định đối với người đề nghị hưởng bảo hiểm xã hội một lần, cơ quan bảo hiểm xã hội có trách nhiệm giải quyết; trường hợp không giải quyết thì phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.

Như vậy, thủ tục tiến hành như sau:

• Bước 1: Người sử dụng lao động có trách nhiệm nộp hồ sơ liên quan đến việc hưởng lương hưu đúng thời hạn. Cụ thể, trong vòng 20 ngày trước thời điểm người lao động đủ điều kiện hưởng lương hưu, người sử dụng lao động phải nộp hồ sơ cho cơ quan bảo hiểm xã hội. Đối với những người lao động đang bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, thời hạn nộp hồ sơ cũng là 20 ngày trước thời điểm đủ điều kiện hưởng lương hưu.
• Bước 2: Sau khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan bảo hiểm xã hội có trách nhiệm giải quyết trong thời hạn 20 ngày (không bao gồm ngày nghỉ lễ, Tết) đối với trường hợp hưởng lương hưu, hoặc trong vòng 07 ngày làm việc đối với trường hợp hưởng bảo hiểm xã hội một lần. Trường hợp không thể giải quyết, cơ quan bảo hiểm xã hội phải trả lời bằng văn bản, đồng thời nêu rõ lý do để người lao động được biết.

2.4. Cách tính mức hưởng lương hưu khi nghỉ hưu trước tuổi

Căn cứ theo quy định về cách tính mức hưởng lương hưu theo Điều 66 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, để xác định được tiền lương hưu hằng tháng nhận được khi nghỉ hưu trước tuổi do suy giảm khả năng lao động thì người lao động cần phải xác định được tỷ lệ hưởng lương hưu của mình là bao nhiêu.

Theo đó, việc tính mức lương hưu hằng tháng khi nghỉ hưu trước tuổi do suy giảm khả năng lao động có thể tính dựa theo công thức sau đây:

Ví dụ 1: Bà A nghỉ hưu sớm 5 năm (đủ 51 tuổi 8 tháng) và đã đóng BHXH được 25 năm. Bình quân lương tháng đóng BHXH của bà là 4 triệu VNĐ.

=> Tỷ lệ hưởng lương hưu tương ứng số năm đóng BHXH của bà A là:

45% + (25-15) x 2% = 65%

Tuy nhiên, do bà A nghỉ hưu sớm 5 năm nên mỗi năm bị trừ 2%, do đó tỉ lệ hưởng là:

65% - 2 x 5% = 55%

=> Mức lương hưu hàng tháng của bà A là: 55% x 4 triệu = 2.200.000 VNĐ.

Ví dụ 2: Bà B nghỉ hưu sớm 3 tháng (đủ 56 tuổi 5 tháng) và đã đóng BHXH được 25 năm. Bình quân lương tháng đóng BHXH của bà là 4 triệu VNĐ.

=> Tỷ lệ hưởng lương hưu tương ứng số năm đóng BHXH của bà B là 65%, do bà B nghỉ hưu sớm dưới 6 tháng nên không bị trừ tỉ lệ hưởng.

=> Mức lương hưu hàng tháng của bà B là: 65% x 4 triệu = 2.600.000 VNĐ.

Ví dụ 3: Bà C nghỉ hưu sớm 6 tháng (đủ 56 tuổi 2 tháng) và đã đóng BHXH được 25 năm. Bình quân lương tháng đóng BHXH của bà là 4 triệu VNĐ.

=> Tỷ lệ hưởng lương hưu tương ứng số năm đóng BHXH của bà C là 65%, do bà C nghỉ hưu sớm từ đủ 6 tháng nên bị trừ 1% lương hưu còn 64%.

=> Mức lương hưu hàng tháng của bà C là: 64% x 4 triệu = 2.560.000 VNĐ.

3. Các câu hỏi thường gặp

3.1. Nam, 55 tuổi, suy giảm khả năng lao động 61%, có được nghỉ hưu sớm không?

Nếu đã đóng đủ 15 năm BHXH và có suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên có thể nghỉ hưu sớm.

3.2. Người đóng BHXH 15 năm về hưu được hưởng lương không?

Từ 01/07/2025, người lao động đáp ứng điều kiện hưởng lương hưu khi đóng BHXH từ đủ 15 năm.

3.3. Lao động nam 50 tuổi làm công việc đào mỏ đã đóng BHXH 15 năm có được nghỉ hưu sớm không?

Người lao động có từ đủ 15 năm trở lên làm công việc khai thác than trong hầm lò được nghỉ hưu sớm 10 tuổi, cụ thể là lao động nam 51 tuổi 03 tháng và lao động nữ là 46 tuổi 08 tháng ở thời điểm nghỉ hưu. Do đó lao động nam 50 tuổi trườn hợp này chưa đủ điều kiện nghỉ hưu sớm.

3.4. Có trường hợp nào được nghỉ hưu ở bất kỳ độ tuổi nào cũng được không?

Trường hợp nghỉ hưu ở bất kỳ độ tuổi nào: Người bị nhiễm HIV/AIDS do tai nạn rủi ro nghề nghiệp trong khi thực hiện nhiệm vụ được giao.