Cơ sở giáo dục phổ thông có trách nhiệm như thế nào trong việc tổ chức giáo dục STEM, xây dựng bài học STEM?

1. STEM là gì?

Theo Công văn 3089/BGDĐT-GDTrH năm 2020, giáo dục STEM là một phương pháp dạy học nhằm giúp học sinh nắm vững kiến thức khoa học và hiểu cách những kiến thức đó được áp dụng vào thực tế cuộc sống.

Mỗi bài học STEM thường xoay quanh một chủ đề cụ thể, gắn với một vấn đề thực tiễn. Học sinh sẽ được khuyến khích tham gia chủ động, tìm hiểu, thảo luận và vận dụng những gì đã học để tìm ra giải pháp. Qua quá trình này, các em không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn phát triển các phẩm chất, năng lực cần thiết trong học tập và cuộc sống.

2. Cơ sở giáo dục phổ thông có trách nhiệm như thế nào trong việc tổ chức giáo dục STEM, xây dựng bài học STEM?

Theo hướng dẫn trong Công văn 3089/BGDĐT-GDTrH năm 2020, các trường phổ thông cần thực hiện một số nhiệm vụ cụ thể để đưa giáo dục STEM vào chương trình học một cách hiệu quả. Cụ thể:

• Lên kế hoạch phù hợp với điều kiện thực tế: Mỗi trường cần xây dựng kế hoạch triển khai giáo dục STEM phù hợp với tình hình thực tế của nhà trường và địa phương, đồng thời tích hợp kế hoạch này vào chương trình giáo dục chung của nhà trường.

• Bồi dưỡng giáo viên và cán bộ quản lý: Trường học cần tổ chức các buổi tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên và cán bộ quản lý về các nội dung liên quan đến giáo dục STEM. Điều này bao gồm cách xây dựng và thực hiện bài học STEM, kỹ năng tổ chức hoạt động trải nghiệm và năng lực hướng dẫn học sinh nghiên cứu khoa học, kỹ thuật.

• Tổ chức dạy học và đánh giá kết quả học tập: Việc dạy học theo phương pháp STEM cần được triển khai hiệu quả, đi kèm với các hình thức kiểm tra, đánh giá phù hợp để đảm bảo chất lượng dạy và học.

Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đề nghị các Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức triển khai các nội dung trên một cách đồng bộ và hiệu quả. Trong quá trình thực hiện, nếu gặp khó khăn hoặc vướng mắc, các đơn vị cần kịp thời báo cáo về Bộ (thông qua Vụ Giáo dục Trung học) để được hướng dẫn, hỗ trợ.

3. Quy trình của STEM trong giáo dục mới nhất gồm những gì?

Theo Tiểu mục 1 Mục 3 Công văn 3089/BGDĐT-GDTrH năm 2020, các bài học STEM được thiết kế dựa trên nội dung của chương trình giáo dục phổ thông, đồng thời gắn liền với các vấn đề thực tiễn trong đời sống, khoa học và công nghệ. Cụ thể:

• Bài học STEM luôn gắn với thực tế: Mỗi bài học được xây dựng trên những vấn đề gần gũi với cuộc sống hoặc những thách thức trong xã hội, khoa học, kỹ thuật. Học sinh sẽ được đặt vào tình huống cụ thể và được yêu cầu tự tìm cách giải quyết, từ đó tiếp thu kiến thức một cách chủ động và thực tế hơn.

• Tích hợp kiến thức từ một hoặc nhiều môn học: Một bài học STEM có thể dựa trên nội dung của một môn học (như Vật lý, Hóa học, Toán học…) hoặc kết hợp từ nhiều môn. Mục tiêu là giúp học sinh hiểu sâu và có khả năng áp dụng kiến thức vào việc giải quyết vấn đề một cách tương đối hoàn chỉnh.

Nói cách khác, STEM không chỉ dạy “cái gì” mà còn giúp học sinh hiểu “vì sao” và “làm thế nào”, từ đó phát triển tư duy sáng tạo, khả năng hợp tác và kỹ năng giải quyết vấn đề trong môi trường học tập gần với cuộc sống thật.

4. STEM là viết tắt của những gì? Giáo dục STEM có gì đặc biệt?

STEM là từ viết tắt trong tiếng Anh của bốn lĩnh vực:

• Science (Khoa học)

• Technology (Công nghệ)

• Engineering (Kỹ thuật)

• Mathematics (Toán học)

Hiện nay, phương pháp giáo dục này còn được mở rộng thành STEAM khi bổ sung thêm yếu tố Art (Nghệ thuật), nhằm kích thích thêm khả năng sáng tạo và tư duy thẩm mỹ cho học sinh.

Khác với cách học truyền thống – tách biệt từng môn học, STEM hướng đến việc tích hợp nhiều lĩnh vực trong cùng một hoạt động học tập. Học sinh vừa học lý thuyết, vừa thực hành, được “mắt thấy – tai nghe – tay làm”, qua đó hình thành tư duy logic, khả năng giải quyết vấn đề và kỹ năng làm việc nhóm.

5. Câu hỏi thường gặp

5.1 STEM có điểm gì khác với cách học truyền thống?

Khác với việc học riêng lẻ từng môn, STEM tích hợp kiến thức từ nhiều môn học, hướng đến giải quyết các vấn đề thực tiễn. Học sinh không chỉ học lý thuyết mà còn được thực hành, trải nghiệm và tự mình khám phá.

5.2 STEAM có khác gì với STEM không?

STEAM là mở rộng của STEM, thêm chữ “A” đại diện cho “Arts” (Nghệ thuật). Mô hình này nhấn mạnh đến yếu tố sáng tạo, thẩm mỹ và kỹ năng giao tiếp trong quá trình học tập và giải quyết vấn đề.

5.3 Học sinh cấp nào có thể học STEM?

Giáo dục STEM có thể áp dụng ở mọi cấp học, từ tiểu học, trung học cơ sở đến trung học phổ thông. Nội dung và hình thức sẽ được điều chỉnh phù hợp với từng độ tuổi.