Chứng chỉ hành nghề y là gì? Quy định mới về cấp chứng chỉ hành nghề y mới nhất 2025

1. Chứng chỉ hành nghề y là gì? Quy định mới về cấp chứng chỉ hành nghề y mới nhất 2025

Chứng chỉ hành nghề y là văn bản do cơ quan có thẩm quyền cấp, xác nhận một cá nhân đủ điều kiện chuyên môn và đạo đức để thực hiện các hoạt động khám bệnh, chữa bệnh hoặc hành nghề y tế theo quy định của pháp luật. Đây là điều kiện bắt buộc để cá nhân hành nghề y hợp pháp tại Việt Nam.

Theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh số 15/2023/QH15 có hiệu lực từ 01/01/2024, việc cấp chứng chỉ hành nghề y có một số thay đổi đáng chú ý như sau:

• Phải thi đánh giá năng lực hành nghề

Từ năm 2024, người muốn được cấp chứng chỉ hành nghề y phải tham gia kỳ thi đánh giá năng lực hành nghề do Hội đồng Y khoa quốc gia tổ chức. Đây là điểm mới quan trọng thay cho việc chỉ xét duyệt hồ sơ như trước.

• Điều kiện cấp chứng chỉ hành nghề

Cá nhân phải đáp ứng các điều kiện sau:

• • Có văn bằng chuyên môn phù hợp (bác sĩ, y sĩ, điều dưỡng, hộ sinh, kỹ thuật viên, dược sĩ…)
  • Có thời gian thực hành đúng quy định tại cơ sở khám chữa bệnh (thường là 12 - 18 tháng tùy vị trí hành nghề);
  • Có kết quả đạt yêu cầu kỳ thi đánh giá năng lực hành nghề y;
  • Có giấy xác nhận sức khỏe đủ điều kiện hành nghề;
  • Không đang trong thời gian bị cấm hành nghề theo bản án/quyết định của tòa hoặc kỷ luật ngành.
• Thẩm quyền cấp chứng chỉ hành nghề y

Thẩm quyền cấp được chuyển về Bộ Y tế, thay vì Sở Y tế tỉnh như trước đây. Việc tiếp nhận hồ sơ và trả kết quả thực hiện trên hệ thống dịch vụ công quốc gia.

• Thời hạn chứng chỉ

Chứng chỉ hành nghề y có thời hạn 5 năm, thay vì không thời hạn như quy định cũ. Trước khi hết hạn, người hành nghề cần thực hiện thủ tục gia hạn và có đủ điều kiện duy trì hành nghề (trong đó có điểm đánh giá đạo đức, chuyên môn, đào tạo liên tục…).

• Trường hợp thu hồi chứng chỉ

Chứng chỉ hành nghề sẽ bị thu hồi nếu:

• • Cấp không đúng thẩm quyền hoặc sai quy định;
  • Người hành nghề vi phạm nghiêm trọng đạo đức hoặc pháp luật;
  • Không hành nghề liên tục trong thời gian dài mà không thông báo với cơ quan quản lý.

Từ năm 2025, việc hành nghề y tại Việt Nam yêu cầu cá nhân phải thi sát hạch, đáp ứng đủ điều kiện chuyên môn, sức khỏe và đạo đức, đồng thời thực hiện thủ tục số hóa qua cổng dịch vụ công. Đây là bước cải cách lớn nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ y tế và bảo vệ người bệnh.

2. Khi nào chứng chỉ hành nghề được chuyển đổi sang giấy phép hành nghề?

Từ ngày 01/01/2024, theo quy định của Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 (Luật số 15/2023/QH15), chứng chỉ hành nghề y sẽ được thay thế bằng giấy phép hành nghề. Người đã được cấp chứng chỉ hành nghề trước ngày luật này có hiệu lực sẽ tiếp tục sử dụng chứng chỉ hành nghề tối đa đến ngày 01/01/2029. Sau thời điểm này, nếu muốn tiếp tục hành nghề, người đó bắt buộc phải chuyển đổi sang giấy phép hành nghề.

Việc chuyển đổi có thể được thực hiện sớm hơn nếu cá nhân hành nghề đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau: (i) có văn bằng chuyên môn phù hợp; (ii) có thời gian thực hành và kết quả thi đánh giá năng lực hành nghề do Hội đồng Y khoa quốc gia tổ chức; (iii) không thuộc trường hợp bị cấm hành nghề hoặc xử lý kỷ luật; (iv) có kết quả đánh giá nghề nghiệp hàng năm đạt yêu cầu và hoàn thành nghĩa vụ đào tạo y khoa liên tục. Hồ sơ chuyển đổi được nộp qua Cổng dịch vụ công Bộ Y tế hoặc trực tiếp tại cơ quan có thẩm quyền. Giấy phép hành nghề sau khi được cấp sẽ có thời hạn 5 năm, người hành nghề phải làm thủ tục gia hạn định kỳ nếu muốn tiếp tục hoạt động chuyên môn

3. Những trường hợp bị cấm hành nghề khám bệnh, chữa bệnh theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh mới nhất 2025

Theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh số 15/2023/QH15 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2024), cá nhân bị cấm hành nghề trong lĩnh vực khám bệnh, chữa bệnh nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây:

• Không có giấy phép hành nghề: Người không được cấp giấy phép hành nghề theo đúng quy định của pháp luật thì không được phép thực hiện bất kỳ hoạt động khám bệnh, chữa bệnh nào, dù có bằng cấp hay kinh nghiệm.
• Bị tước hoặc đình chỉ quyền hành nghề: Cá nhân đang bị cơ quan có thẩm quyền ra quyết định thu hồi, tạm đình chỉ hoặc đình chỉ giấy phép hành nghề vì vi phạm pháp luật hoặc đạo đức nghề nghiệp sẽ bị cấm tiếp tục hành nghề trong thời gian quyết định có hiệu lực.
• Đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc đang chấp hành án: Người đang trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử hoặc đang thi hành án phạt tù, kể cả án treo, không được hành nghề khám chữa bệnh.
• Bị mất hoặc hạn chế năng lực hành vi dân sự: Những người được Tòa án xác định là mất hoặc hạn chế năng lực hành vi dân sự (ví dụ do mắc bệnh tâm thần, mất khả năng kiểm soát hành vi) bị cấm hành nghề nhằm bảo đảm an toàn cho người bệnh.
• Có quyết định cấm hành nghề của cơ quan tố tụng hoặc tòa án: Trường hợp cá nhân bị kết án và bị tước quyền hành nghề y theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của tòa án cũng không được tiếp tục hành nghề.

Tất cả các quy định này nhằm bảo vệ quyền lợi, sức khỏe, tính mạng của người bệnh và nâng cao tính chuyên nghiệp, minh bạch trong hoạt động khám bệnh, chữa bệnh tại Việt Nam.

4. Điều kiện và hồ sơ cấp chứng chỉ hành nghề y mới nhất năm 2025

Theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2024), để được cấp chứng chỉ hành nghề y, cá nhân phải đáp ứng đủ các điều kiện sau: Có bằng cấp chuyên môn phù hợp với lĩnh vực dự kiến hành nghề; đã hoàn thành thời gian thực hành tại cơ sở khám, chữa bệnh hợp pháp (ví dụ: bác sĩ thực hành tối thiểu 18 tháng); có giấy xác nhận hoàn thành thực hành; có đủ sức khỏe để hành nghề; không thuộc các trường hợp bị cấm hành nghề như đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc đang chấp hành hình phạt; và có chứng chỉ bồi dưỡng kiến thức pháp luật y tế, y đức hoặc kết quả kiểm tra năng lực hành nghề (tùy trường hợp).

Về hồ sơ đề nghị cấp chứng chỉ hành nghề y, cần chuẩn bị:

(1) Đơn đề nghị cấp chứng chỉ hành nghề (theo mẫu);

(2) Bản sao văn bằng, chứng chỉ chuyên môn;

(3) Giấy xác nhận thực hành;

(4) Giấy khám sức khỏe;

(5) Phiếu lý lịch tư pháp số 1;

(6) Bản sao CMND/CCCD hoặc hộ chiếu;

(7) Tài liệu chứng minh đã tham gia lớp bồi dưỡng hoặc kết quả kiểm tra năng lực hành nghề;

(8) Lệ phí cấp theo quy định. Toàn bộ hồ sơ được nộp tại cơ quan có thẩm quyền được Bộ Y tế chỉ định hoặc tại Sở Y tế nơi người hành nghề đăng ký.

5. Hội đồng Y khoa Quốc gia thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh theo lộ trình cụ thể như sau:

Căn cứ Điều 22 và Điều 109 Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2024), Hội đồng Y khoa Quốc gia có nhiệm vụ tổ chức kiểm tra, đánh giá năng lực hành nghề trước khi cấp Giấy phép hành nghề đối với người hành nghề khám bệnh, chữa bệnh. Tuy nhiên, việc triển khai đánh giá năng lực này sẽ thực hiện theo lộ trình, không áp dụng đồng loạt ngay từ năm 2024.

Lộ trình cụ thể:

• Từ ngày 01/01/2024 đến hết ngày 31/12/2025: Việc đánh giá năng lực hành nghề là không bắt buộc. Trong thời gian này, người đề nghị cấp Giấy phép hành nghề y vẫn có thể nộp hồ sơ xin cấp phép nếu đáp ứng điều kiện thực hành và các giấy tờ pháp lý khác mà chưa cần có kết quả kiểm tra năng lực do Hội đồng Y khoa tổ chức.
• Từ ngày 01/01/2026 trở đi: Việc kiểm tra, đánh giá năng lực hành nghề sẽ là điều kiện bắt buộc trước khi được cấp Giấy phép hành nghề y. Hội đồng Y khoa Quốc gia sẽ tổ chức kỳ kiểm tra theo quy định, bao gồm cả phần lý thuyết và thực hành (tùy nhóm đối tượng và chuyên môn hành nghề).

Như vậy, nếu bạn có nhu cầu hành nghề khám bệnh, chữa bệnh, thì từ 01/01/2026 trở đi, bạn bắt buộc phải đạt yêu cầu kỳ kiểm tra năng lực hành nghề do Hội đồng Y khoa Quốc gia tổ chức để đủ điều kiện xin cấp Giấy phép hành nghề.

6. Những câu hỏi thường gặp

6.1. Chứng chỉ hành nghề y và Giấy phép hành nghề y có giống nhau không? Từ 2025 có còn cấp chứng chỉ nữa không?

Chứng chỉ hành nghề y và Giấy phép hành nghề y không hoàn toàn giống nhau, đặc biệt từ sau khi Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 có hiệu lực từ 01/01/2024. Trước đây, Bộ Y tế cấp chứng chỉ hành nghề y – đây là loại giấy tờ có giá trị vô thời hạn cho người hành nghề trong lĩnh vực y tế, bao gồm bác sĩ, điều dưỡng, y sĩ, kỹ thuật viên...

Tuy nhiên, từ năm 2025, việc cấp chứng chỉ hành nghề sẽ dần được thay thế bằng Giấy phép hành nghề y. Cụ thể:

• Từ ngày 01/01/2026, người hành nghề phải tham gia kiểm tra năng lực hành nghề y do Hội đồng Y khoa Quốc gia tổ chức và nếu đạt mới được cấp Giấy phép hành nghề.
• Giấy phép hành nghề y sẽ có thời hạn 5 năm (thay vì vô thời hạn như trước) và phải gia hạn để tiếp tục được hành nghề.
• Những chứng chỉ hành nghề y đã cấp trước đó vẫn có giá trị đến khi chuyển đổi hoặc đến thời điểm hết hạn chuyển tiếp.

6.2. Nếu bác sĩ có chứng chỉ hành nghề y nhưng không hành nghề 5 năm thì có bị thu hồi không?

Theo quy định mới tại Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, chứng chỉ hành nghề y có thể bị thu hồi nếu người được cấp không còn đáp ứng điều kiện hành nghề, và một trong các căn cứ thu hồi là không hành nghề liên tục trong thời gian dài.

Cụ thể:

• Nếu bác sĩ có chứng chỉ hành nghề y nhưng không hành nghề trong thời gian từ 2 năm trở lên mà không báo cáo lý do chính đáng, hoặc không tham gia đào tạo liên tục, thì có thể bị xem xét tạm dừng hoặc thu hồi chứng chỉ.
• Ngoài ra, từ năm 2026, việc đánh giá năng lực hành nghề sẽ là bắt buộc, vì vậy những người bị gián đoạn hành nghề lâu dài sẽ phải tham gia kiểm tra lại để được cấp lại Giấy phép hành nghề mới.

Vì vậy, để giữ chứng chỉ hoặc được chuyển đổi sang giấy phép hành nghề đúng quy định, người hành nghề y cần duy trì công tác chuyên môn liên tục và tuân thủ việc đào tạo cập nhật định kỳ.