Lý thuyết Địa lí 10 Bài 11 (Kết nối tri thức): Thủy quyển, nước trên lục địa

Lý thuyết Địa lí 10 Bài 11: Thủy quyển, nước trên lục địa

Bài giảng Địa lí 10 Bài 11: Thủy quyển, nước trên lục địa

1. Khái niệm thủy quyển

- Thủy quyển là toàn bộ lớp nước bao quanh trái đất (biển, đại dương, trên lục địa, hơi nước trong khí quyển, nước trong đất đá, nước trong sinh vật)

- Mỗi bộ phận của thủy quyển đều có vai trò quan trọng. Lượng nước ngọt trong khí quyển và trên lục địa tuy chiếm tỉ lệ nhỏ nhưng có vai trò lớn để duy trì sự sống trên đất liền

2. Nước trên lục địa

a. Các nhân tố ảnh hưởng đến chế độ nước sông

- Sông là dòng chảy thường xuyên tương đối lớn trên lục địa và đảo, được các nguồn nước mưa, nước ngầm, nước băng tuyết tan nuôi dưỡng.

- Sự thay đổi lưu lượng nước sông có tính chu kì trong năm gọi là chu kì nước, chịu ảnh hưởng bởi:

+ Nguồn cấp nước (nước ngầm; nước mưa, tuyết tan)

+ Bề mặt lưu vực (địa hình; hồ đầm, thực vật; sự phân bố và số lượng phụ lưu…)

b. Hồ

- Là những vùng trũng chứa nước trên bề mặt Trái Đất không thông với biển.

- Theo nguồn gốc:

+ Hồ núi lửa: nguồn gốc từ hoạt động núi lửa

+ Hồ kiến tạo: hình thành tại các nơi lún sụt, nứt vỡ trên mặt đất do sự dịch chuyển của các mảng kiến tạo

+ Hồ móng ngựa: hình thành tại các khu vực uốn sông bị tách ra khỏi dòng chính sau khi chuyển dòng

+ Hồ băng hà: Do sự bào lõm của các khối đá sông băng

+ Hồ nhân tạo: Do con người tạo nên

c. Nước băng tuyết

- Khi lượng tuyết tan ra hàng năm ít hơn lượng tuyết rơi xuống, tuyết tích đọng lại và bị nén thành băng. Sau hàng trăm triệu năm, trọng lực khiến tuyết có thể dịch chuyển từ vài cm đến 30m/ngày, thành sông băng.

- Sông băng có quy mô rất lớn, làm biến đổi địa hình mà nó đi qua.

- Băng tuyết khá phổ biến ở vùng ôn đới, hàn đới, núi cao, chủ yếu ở cực Bắc và cực Nam.

- Khi nhiệt độ tăng, bang tuyết tan ra, gây lũ cho các con sông trong vùng.

d. Nước ngầm

- Tồn tại dưới bề mặt đất do nước trên mặt ngấm xuống.

- Phụ thuộc và nguồn cung cấp nước, bề mặt địa hình, khả năng thấm nước của đất đá, lượng bốc hơi, lớp phủ thực vật.

- Nước ngầm có hàm lượng chất khoáng nhất định, thay đổi tùy theo khu vực, tính chất đất đá.

- Nước ngầm có vai trò quan trọng với tự nhiên và kinh tế xã hội, cung cấp nước ngọt, nguồn cấp nước cho sông hồ vào mùa khô, cố định đất đá tránh sụt lún.

- Hiện nay nước ngầm đang bị suy giảm và ô nhiễm do hoạt động khai thác không hợp lí, rác thải chôn lấp xử lí không đúng cách.

e. Các giải pháp bảo vệ nguồn nước ngọt

- Sử dụng nước ngọt hiệu quả, tiết kiệm.

- Giữ sạch nguồn nước, tránh ô nhiễm.

- Phân phối lại nguồn nước ngọt trên thế giới.

Trắc nghiệm Địa lí 10 Bài : Thủy quyển, nước trên lục địa

Câu 1. Ở những vùng đất, đá thấm nước nhiều, nhân tố nào sau đây có vai trò đáng kể trong việc điều hoà chế độ nước của sông?

A. Băng tuyết.

B. Thực vật.

C. Nước ngầm.

D. Địa hình.

Câu 2. Phía dưới tầng nước ngầm là

A. tầng đất, đá không thấm nước.

B. nhiều đất, hàm lượng khoáng.

C. các tầng đất, đá dễ thấm nước.

D. giàu chất khoáng, nhiều đá vôi.

Câu 3. Tính chất của nước ngầm rất khác nhau do phụ thuộc vào

A. mức độ bốc hơi.

B. đặc điểm địa hình.

C. lớp phủ thực vật.

D. đặc điểm đất, đá.

Câu 4. Ngày nước thế giới là ngày nào sau đây?

A. 22-3.

B. 22-12.

C. 23-6.

D. 21-9.

Câu 5. Ở miền khí hậu nóng, nhân tố chủ yếu tác động đến chế độ nước sông là

A. chế độ mưa.

B. địa hình.

C. thực vật.

D. nước ngầm.

Câu 6. Giải pháp chủ yếu hiện nay nhằm bảo vệ nguồn nước ngọt không phải là

A. giữ sạch nguồn nước.

B. sử dụng nước tiết kiệm.

C. trồng rừng đầu nguồn.

D. xả hóa chất ra sông lớn.

Câu 7. Hồ nào sau đây không phải hồ tự nhiên?

A. Hồ To-ba.

B. Ngũ Hồ.

C. Hồ Tây.

D. Hồ Hòa Bình.

Câu 8. Mực nước ngầm thay đổi không phụ thuộc vào nhân tố nào sau đây?

A. Mức độ bốc hơi.

B. Lớp phủ thực vật.

C. Số lượng sinh vật.

D. Đặc điểm địa hình.

Câu 9. Ý nghĩa của hồ đầm nối với sông là

A. giảm lưu lượng nước sông.

B. điều hoà chế độ nước sông.

C. điều hoà dòng chảy sông.

D. làm giảm tốc độ dòng chảy.

Câu 10. Ở miền ôn đới lạnh, nhân tố chủ yếu tác động đến chế độ nước sông là

A. thực vật.

B. chế độ mưa.

C. địa hình.

D. băng tuyết.

Câu 11. Tổng lượng nước của sông chịu tác động chủ yếu của các nhân tố nào sau đây?

A. Nước ngầm, địa hình, các hồ đầm.

B. Nước ngầm, địa hình, thảm thực vật.

C. Lượng mưa, băng tuyết, nước ngầm.

D. Lượng mưa, băng tuyết, các hồ đầm.

Câu 12. Nguồn năng lượng chính cung cấp cho vòng tuần hoàn của nước trên Trái Đất là

A. năng lượng thuỷ triều.

B. năng lượng Mặt Trời.

C. năng lượng địa nhiệt.

D. năng lượng gió.

Câu 13. Phần lớn nước trên lục địa tập trung ở

A. trên đỉnh núi.

B. dưới lòng đất.

C. các dòng sông.

D. ao, hồ, đầm.

Câu 14. Băng tuyết khá phổ biến ở vùng

A. ôn đới, cận nhiệt và trên các vùng núi thấp.

B. hàn đới, ôn đới và trên các vùng núi thấp.

C. hàn đới, cận nhiệt và trên các vùng núi cao.

D. hàn đới, ôn đới và trên các vùng núi cao.

Câu 15. Sự thay đổi của lưu lượng nước sông có tính chu kì trong năm gọi là

A. chế độ nước.

B. lưu vực nước.

C. dòng chảy mặt.

D. nguồn cấp nước.

Xem thêm tóm tắt lý thuyết Địa lí 10 sách Kết nối tri thức hay, chi tiết khác:

Lý thuyết Bài 12: Nước biển và đại dương

Lý thuyết Bài 14: Đất trên Trái Đất

Lý thuyết Bài 15: Sinh quyển

Lý thuyết Bài 17: Vỏ địa lí, quy luật thống nhất và hoàn chỉnh của vỏ địa lí

Lý thuyết Bài 18: Quy luật địa đới và quy luật phi địa đới

Xem thêm tài liệu Địa lí lớp 10:

Trắc nghiệm Thủy quyển, nước trên lục địa lớp 10

Giải Địa lí 10 Bài 11: Thủy quyển, nước trên lục địa

Giải SBT Địa lí 10 Bài 11: Thủy quyển, nước trên lục địa

Giáo án Thủy quyển, nước trên lục địa lớp 10