Tìm kiếm
Chương IV Bộ luật hình sự 2015: Những trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự
| Số hiệu: | 100/2015/QH13 | Loại văn bản: | Luật |
| Nơi ban hành: | Quốc hội | Người ký: | Nguyễn Sinh Hùng |
| Ngày ban hành: | 27/11/2015 | Ngày hiệu lực: | 01/01/2018 |
| Ngày công báo: | 31/12/2015 | Số công báo: | Từ số 1263 đến số 1264 |
| Lĩnh vực: | Trách nhiệm hình sự | Tình trạng: | Còn hiệu lực |
TÓM TẮT VĂN BẢN
Bộ luật hình sự 2015 vừa được ban hành ngày 27/11/2015 với các quy định mới về tội phạm; những trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự; thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự; hình phạt; các biện pháp tư pháp; quyết định hình phạt; chấp hành hình phạt; xóa án tích; pháp nhân thương mại phạm tội;…
Bộ luật hình sự 2015 gồm 3 Phần, 26 Chương, 426 Điều (thay vì Bộ Luật Hình sự 1999 gồm 2 Phần, 24 Chương, 344 Điều). Cấu trúc Bộ luật hình sự năm 2015 có nhiều thay đổi so với BLHS cũ như sau:
Phần thứ nhất: Những quy định chung
Chương I. Điều khoản cơ bản
Chương II. Hiệu lực của BLHS 2015
Chương III. Tội phạm
Chương IV. Những trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự
Chương V. Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự
Chương VI. Hình phạt
Chương VII. Các biện pháp tư pháp
Chương VIII. Quyết định hình phạt
Chương IX. Thời hiệu thi hành bản án, Miễn chấp hành hình phạt, Giảm thời hạn chấp hành hình phạt
Chương X. Xóa án tích
Chương XI. Những quy định đối với pháp nhân thương mại phạm tội
Chương XII. Những quy định đối với người dưới 18 tuổi phạm tội
Phần thứ hai: Các tội phạm
Chương XIII. Các tội xâm phạm an ninh quốc gia
Chương XIV. Các tội phạm xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người
Chương XV. Các tội xâm phạm quyền tự do của con người, quyền tự do, dân chủ của công dân
Chương XVI. Các tội xâm phạm sở hữu
Chương XVII. Các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình
Chương XVIII. Các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế
Chương XIX. Các tội phạm về môi trường
Chương XX. Các tội phạm về ma túy
Chương XXI. Các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng
Chương XXII. Các tội xâm phạm trật tự quản lý hành chính
Chương XXIII. Các tội phạm về chức vụ
Chương XXIV. Các tội xâm phạm hoạt động tư pháp
Chương XXV. Các tội xâm phạm nghĩa vụ, trách nhiệm của quân nhân và trách nhiệm của người phối thuộc với quân đội trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu
Chương XXVI. Các Tội phá hoại hòa bình, chống loài người và Tội phạm chiến tranh
Phần thứ ba: Điều khoản thi hành
Theo đó, Bộ luật hình sự 2015 có những điểm sau đáng chú ý:
- Tuổi chịu trách nhiệm hình sự
+ Điều 12 Luật hình sự 2015 có quy định người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm, trừ những tội phạm mà Bộ luật này có quy định khác.
+ Người từ đủ 14 tuổi trở lên, nhưng chưa đủ 16 tuổi chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về tội giết người, tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, tội hiếp dâm, tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, tội cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, tội cướp tài sản, tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản; về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng quy định tại một trong các Điều quy định cụ thể ở Điều 12 Bộ luật hình sự năm 2015.
- Quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng
+ Theo Điều 54 BLHS năm 2015, Tòa án có thể quyết định một hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng nhưng phải trong khung hình phạt liền kề nhẹ hơn của điều luật khi người phạm tội có ít nhất hai tình tiết giảm nhẹ tại khoản 1 Điều 51 của Bộ luật HS 2015.
+ Tòa án có thể quyết định một hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng nhưng không bắt buộc phải trong khung hình phạt liền kề nhẹ hơn của điều luật đối với người phạm tội lần đầu là người giúp sức trong vụ án đồng phạm nhưng có vai trò không đáng kể.
+ Nhưng nếu điều luật chỉ có một khung hình phạt hoặc khung hình phạt đó là khung hình phạt nhẹ nhất, thì Tòa án có thể quyết định chuyển sang một hình phạt khác thuộc loại nhẹ hơn.
- Tha tù trước thời hạn có điều kiện
Người đang chấp hành án phạt tù có thể được tha tù trước thời hạn khi có đủ các điều kiện sau đây:
+ Phạm tội lần đầu;
+ Có nhiều tiến bộ, có ý thức cải tạo tốt;
+ Đã được giảm thời hạn chấp hành hình phạt tù đối với người bị kết án về tội phạm nghiêm trọng trở lên;
+ Có nơi cư trú rõ ràng;
+ Đã chấp hành xong hình phạt bổ sung là hình phạt tiền, án phí và các nghĩa vụ bồi thường dân sự;
Và một số điều kiện khác tại Điều 66 Luật hình sự 2015.
- Điều kiện chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại
Điều 75 Bộ luật hình sự 2015 quy định pháp nhân thương mại chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự khi có đủ các điều kiện sau đây:
+ Hành vi phạm tội được thực hiện nhân danh pháp nhân thương mại;
+ Hành vi phạm tội được thực hiện vì lợi ích của pháp nhân thương mại;
+ Hành vi phạm tội được thực hiện có sự chỉ đạo, điều hành hoặc chấp thuận của pháp nhân thương mại;
+ Chưa hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự tại khoản 2 và khoản 3 Điều 27 của BLHS 2015.
- Tội tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại
Bộ luật HS năm 2015 quy định người nào tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.
Bộ luật hình sự 2015 có hiệu lực từ ngày 01/07/2016.
Văn bản tiếng việt
Văn bản tiếng anh
Người thực hiện hành vi gây hậu quả nguy hại cho xã hội trong trường hợp không thể thấy trước hoặc không buộc phải thấy trước hậu quả của hành vi đó, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự.
Người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội trong khi đang mắc bệnh tâm thần, một bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự.
1. Phòng vệ chính đáng là hành vi của người vì bảo vệ quyền hoặc lợi ích chính đáng của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà chống trả lại một cách cần thiết người đang có hành vi xâm phạm các lợi ích nói trên.
Phòng vệ chính đáng không phải là tội phạm.
2. Vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng là hành vi chống trả rõ ràng quá mức cần thiết, không phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi xâm hại.
Người có hành vi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật này.
1. Tình thế cấp thiết là tình thế của người vì muốn tránh gây thiệt hại cho quyền, lợi ích hợp pháp của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà không còn cách nào khác là phải gây một thiệt hại nhỏ hơn thiệt hại cần ngăn ngừa.
Hành vi gây thiệt hại trong tình thế cấp thiết không phải là tội phạm.
2. Trong trường hợp thiệt hại gây ra rõ ràng vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết, thì người gây thiệt hại đó phải chịu trách nhiệm hình sự.
1. Hành vi của người để bắt giữ người thực hiện hành vi phạm tội mà không còn cách nào khác là buộc phải sử dụng vũ lực cần thiết gây thiệt hại cho người bị bắt giữ thì không phải là tội phạm.
2. Trường hợp gây thiệt hại do sử dụng vũ lực rõ ràng vượt quá mức cần thiết, thì người gây thiệt hại phải chịu trách nhiệm hình sự.
Hành vi gây ra thiệt hại trong khi thực hiện việc nghiên cứu, thử nghiệm, áp dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật và công nghệ mới mặc dù đã tuân thủ đúng quy trình, quy phạm, áp dụng đầy đủ biện pháp phòng ngừa thì không phải là tội phạm.
Người nào không áp dụng đúng quy trình, quy phạm, không áp dụng đầy đủ biện pháp phòng ngừa mà gây thiệt hại thì vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự.
Người thực hiện hành vi gây thiệt hại trong khi thi hành mệnh lệnh của người chỉ huy hoặc của cấp trên trong lực lượng vũ trang nhân dân để thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh nếu đã thực hiện đầy đủ quy trình báo cáo người ra mệnh lệnh nhưng người ra mệnh lệnh vẫn yêu cầu chấp hành mệnh lệnh đó, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự. Trong trường hợp này người ra mệnh lệnh phải chịu trách nhiệm hình sự.
Quy định này không áp dụng đối với các trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 421, khoản 2 Điều 422 và khoản 2 Điều 423 của Bộ luật này.
Chapter IV
CASES OF EXEMPTION FROM CRIMINAL RESPONSIBILITY
Article 20. Unexpected events
The person who commits an act that results in harmful consequences is exempt from criminal responsibility if such consequences cannot be foreseen or have to be foreseen.
Article 21. Lack of criminal capacity
A person who commits an act that is dangerous to society is suffering from a mental disease or another disease that causes him/her to lose his/her awareness or control of his/her behaviors is exempt from criminal responsibility.
Article 22. Justifiable force
1. Justifiable force in self-defense means the a person's use of force which is reasonably necessary to defend against another person's infringement upon his/her legitimate rights or interests of himself/herself, other people, the State, organizations.
The use of justifiable force does not constitute a criminal offence.
2. Unjustified force in self-defense means the use of force which is more than reasonably necessary and not appropriate for the nature and danger to society posed by the infringement.
The person who uses unjustified force in self-defense shall take criminal responsibility as prescribed by this document.
Article 23. Urgent circumstances
1. An urgent circumstance is a circumstance in which there is no other way but an amount of damage has to be inflicted in order to prevent a greater damage to lawful rights and interests of oneself, another person, the State or an organization.
The act of inflicting damage in an urgent circumstance does not constitute a criminal offense.
2. If the damage inflicted is reasonably unnecessary in the urgent circumstance, the person who inflicts such damage shall bear criminal responsibility.
Article 24. Infliction of bodily harm while capturing criminals
1. If violence and infliction of bodily harm to a criminal is the only way to capture him/her, the use of violence in this case does not constitute a criminal offence.
2. If the bodily harm inflicted by the use of violence is obviously more than necessary, the person who inflicts such damage shall bear criminal responsibility.
Article 25. Risks from researches, experiments, application of technological advances
The infliction of damage during the conduction of a research, experiment or application of technological advances does not constitute a criminal offence provided the procedures and regulations are complied with and all preventive measures are taken.
The person who fails to comply with the procedures, regulations or take all preventive measures and causes damage shall bear criminal responsibility.
Article 26. Following orders of commanders or superiors
A person who inflicts damage while following an order of his/her commander or superior in the army to perform national defense and security duties is exempt from criminal responsibility if he/she complies with procedures for reporting to the order giver but the order giver still request that the order be followed. In this case, the order giver shall bear criminal responsibility.
This provision does not apply to the cases specified in Clause 2 Article 421, Clause 2 Article 422 and Clause 2 Article 423 hereof.
Cập nhật
Bài viết liên quan
Hậu quả nếu cố tình vay khoản lớn tín dụng đen để bùng nợ mới nhất 2025?
Hậu quả nếu cố tình vay khoản lớn tín dụng đen để bùng nợ mới nhất 2025?
Trong bối cảnh nhiều người tìm đến tín dụng đen vì thủ tục nhanh gọn và không cần chứng minh tài chính, không ít trường hợp đã nảy sinh ý định lợi dụng sơ hở để vay khoản lớn rồi bùng nợ. Tuy nhiên, hành vi này không chỉ vi phạm đạo đức mà còn tiềm ẩn rủi ro pháp lý nghiêm trọng. Năm 2025, các quy định pháp luật đã được cập nhật chặt chẽ hơn, nhằm xử lý nghiêm những hành vi trục lợi từ tín dụng đen dưới hình thức lừa đảo hoặc chiếm đoạt tài sản. Bất kỳ ai cố tình vay tín dụng đen với mục đích không trả nợ đều có thể đối mặt với hậu quả nặng nề cả về dân sự lẫn hình sự. 02/05/2025Vay tín dụng đen là gì? Mức xử phạt người hoạt động tín dụng đen mới nhất 2025?
Vay tín dụng đen là gì? Mức xử phạt người hoạt động tín dụng đen mới nhất 2025?
Trong bối cảnh nhu cầu vay vốn ngày càng tăng, đặc biệt là đối với những người không đủ điều kiện tiếp cận ngân hàng hoặc công ty tài chính hợp pháp, tín dụng đen đã len lỏi và nở rộ dưới nhiều hình thức tinh vi như vay tiền qua app, qua mạng xã hội, thậm chí qua các hợp đồng giả mạo công ty uy tín. Dù được cảnh báo là hoạt động bất hợp pháp, nhiều người vẫn vô tình hoặc cố ý tham gia, dẫn đến hệ lụy nghiêm trọng về tài chính, pháp lý và sức khỏe tinh thần. Năm 2025, pháp luật tiếp tục siết chặt việc xử lý các hành vi cho vay nặng lãi, với mức phạt hành chính và hình sự tăng nặng nhằm triệt tiêu tín dụng đen và bảo vệ người dân khỏi “vòng xoáy nợ nần”. 02/05/2025Vay tiền mà chưa giải ngân có sao không mới nhất 2025?
Vay tiền mà chưa giải ngân có sao không mới nhất 2025?
Trong thời đại công nghệ số, việc vay tiền qua các ứng dụng trực tuyến trở nên phổ biến nhờ vào sự tiện lợi và nhanh chóng. Tuy nhiên, không ít người đã gặp phải tình huống đăng ký vay thành công nhưng không nhận được tiền giải ngân, thậm chí còn bị yêu cầu thanh toán các khoản phí hoặc lãi suất không rõ ràng. Điều này đặt ra câu hỏi. Nếu vay tiền mà chưa được giải ngân, người vay có phải chịu trách nhiệm pháp lý hay không? 02/05/2025Vay tiền qua app mà không nhận được tiền có sao không mới nhất 2025?
Vay tiền qua app mà không nhận được tiền có sao không mới nhất 2025?
Trong thời đại số hóa, việc vay tiền qua các ứng dụng trực tuyến trở nên phổ biến nhờ vào sự tiện lợi và nhanh chóng. Tuy nhiên, không ít người đã gặp phải tình huống đăng ký vay thành công nhưng không nhận được tiền giải ngân, thậm chí còn bị yêu cầu thanh toán các khoản phí hoặc lãi suất không rõ ràng. Điều này đặt ra câu hỏi. Nếu vay tiền qua app mà không nhận được tiền, người vay có phải chịu trách nhiệm pháp lý hay không? 02/05/2025Vay tiền qua app là gì? Bị lừa vay tiền qua app phải làm sao mới nhất 2025?
Vay tiền qua app là gì? Bị lừa vay tiền qua app phải làm sao mới nhất 2025?
Trong thời đại công nghệ số, hình thức vay tiền qua ứng dụng (app) ngày càng trở nên phổ biến nhờ vào sự tiện lợi và nhanh chóng. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh và vài thao tác đơn giản, người dùng có thể đăng ký vay tiền mà không cần đến ngân hàng hay gặp mặt trực tiếp nhân viên tín dụng. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của hình thức này cũng kéo theo nhiều rủi ro, đặc biệt là các chiêu trò lừa đảo tinh vi nhằm chiếm đoạt tài sản của người vay 02/05/2025Bùng nợ app tín dụng đen phải chịu hậu quả gì?
Bùng nợ app tín dụng đen phải chịu hậu quả gì?
Trong bối cảnh nhu cầu vay tiền nhanh ngày càng gia tăng, nhiều người đã tìm đến các app tín dụng đen với thủ tục đơn giản, không cần thế chấp. Tuy nhiên, đi kèm với sự dễ dãi đó là mức lãi suất cắt cổ và những điều khoản mập mờ, đầy rủi ro. Khi không còn khả năng trả nợ, không ít người chọn cách “bùng nợ”, tức cố tình trốn tránh nghĩa vụ trả tiền. Nhưng hành vi này không chỉ dẫn đến những rắc rối từ phía bên cho vay, mà còn có thể kéo theo hậu quả pháp lý nghiêm trọng. Vậy, bùng nợ app tín dụng đen có thể khiến người vay phải gánh chịu những gì? 02/05/2025Vay tiền qua app online không trả bị phạt tù bao nhiêu năm mới nhất 2025?
Vay tiền qua app online không trả bị phạt tù bao nhiêu năm mới nhất 2025?
Trong những năm gần đây, hình thức vay tiền qua app online trở nên phổ biến nhờ thủ tục đơn giản, giải ngân nhanh và không cần thế chấp. Tuy nhiên, không ít trường hợp người vay cố tình không trả nợ, gây ra nhiều tranh cãi về mặt pháp lý. Năm 2025, các cơ quan chức năng đã có những quy định cụ thể nhằm xử lý nghiêm các hành vi trốn tránh nghĩa vụ tài chính này. Vậy nếu vay tiền qua app mà không trả, người vay có thể bị phạt tù không? Và mức phạt tù tối đa là bao nhiêu năm? 02/05/2025Lãi suất tối đa vay qua app mới nhất 2025 chuẩn quy định là bao nhiêu?
Lãi suất tối đa vay qua app mới nhất 2025 chuẩn quy định là bao nhiêu?
Trong bối cảnh nhu cầu vay tiêu dùng ngày càng tăng, đặc biệt thông qua các ứng dụng công nghệ , vấn đề lãi suất luôn là mối quan tâm hàng đầu của người đi vay. Năm 2025, các cơ quan quản lý đã có những điều chỉnh nhất định nhằm kiểm soát thị trường cho vay trực tuyến, đảm bảo quyền lợi người tiêu dùng và hạn chế tình trạng cho vay nặng lãi trá hình. Vậy theo quy định mới nhất, mức lãi suất tối đa được phép khi vay qua app là bao nhiêu? 02/05/2025Cướp tài sản gây thương tích hình phạt ra sao mới nhất 2025?
Cướp tài sản gây thương tích hình phạt ra sao mới nhất 2025?
Tội cướp tài sản, được quy định tại Điều 168 Bộ luật Hình sự, là một trong những hành vi phạm tội nghiêm trọng nhất đối với quyền sở hữu tài sản của công dân. Hành vi này không chỉ gây tổn thất về vật chất mà còn đe dọa trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe và sự an toàn của con người. Việc hiểu rõ quy định pháp luật về tội cướp tài sản không chỉ giúp mỗi cá nhân tự bảo vệ mình mà còn góp phần vào việc xây dựng một xã hội an toàn và công bằng hơn. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về Cướp tài sản gây thương tích hình phạt ra sao mới nhất 2025? 02/05/2025Tội cướp tài sản và cưỡng đoạt tài sản phân biệt ra sao mới nhất 2025?
