Tìm kiếm
Chương IV Bộ luật hình sự 2015: Những trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự
| Số hiệu: | 100/2015/QH13 | Loại văn bản: | Luật |
| Nơi ban hành: | Quốc hội | Người ký: | Nguyễn Sinh Hùng |
| Ngày ban hành: | 27/11/2015 | Ngày hiệu lực: | 01/01/2018 |
| Ngày công báo: | 31/12/2015 | Số công báo: | Từ số 1263 đến số 1264 |
| Lĩnh vực: | Trách nhiệm hình sự | Tình trạng: | Còn hiệu lực |
TÓM TẮT VĂN BẢN
Bộ luật hình sự 2015 vừa được ban hành ngày 27/11/2015 với các quy định mới về tội phạm; những trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự; thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự; hình phạt; các biện pháp tư pháp; quyết định hình phạt; chấp hành hình phạt; xóa án tích; pháp nhân thương mại phạm tội;…
Bộ luật hình sự 2015 gồm 3 Phần, 26 Chương, 426 Điều (thay vì Bộ Luật Hình sự 1999 gồm 2 Phần, 24 Chương, 344 Điều). Cấu trúc Bộ luật hình sự năm 2015 có nhiều thay đổi so với BLHS cũ như sau:
Phần thứ nhất: Những quy định chung
Chương I. Điều khoản cơ bản
Chương II. Hiệu lực của BLHS 2015
Chương III. Tội phạm
Chương IV. Những trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự
Chương V. Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự
Chương VI. Hình phạt
Chương VII. Các biện pháp tư pháp
Chương VIII. Quyết định hình phạt
Chương IX. Thời hiệu thi hành bản án, Miễn chấp hành hình phạt, Giảm thời hạn chấp hành hình phạt
Chương X. Xóa án tích
Chương XI. Những quy định đối với pháp nhân thương mại phạm tội
Chương XII. Những quy định đối với người dưới 18 tuổi phạm tội
Phần thứ hai: Các tội phạm
Chương XIII. Các tội xâm phạm an ninh quốc gia
Chương XIV. Các tội phạm xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người
Chương XV. Các tội xâm phạm quyền tự do của con người, quyền tự do, dân chủ của công dân
Chương XVI. Các tội xâm phạm sở hữu
Chương XVII. Các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình
Chương XVIII. Các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế
Chương XIX. Các tội phạm về môi trường
Chương XX. Các tội phạm về ma túy
Chương XXI. Các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng
Chương XXII. Các tội xâm phạm trật tự quản lý hành chính
Chương XXIII. Các tội phạm về chức vụ
Chương XXIV. Các tội xâm phạm hoạt động tư pháp
Chương XXV. Các tội xâm phạm nghĩa vụ, trách nhiệm của quân nhân và trách nhiệm của người phối thuộc với quân đội trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu
Chương XXVI. Các Tội phá hoại hòa bình, chống loài người và Tội phạm chiến tranh
Phần thứ ba: Điều khoản thi hành
Theo đó, Bộ luật hình sự 2015 có những điểm sau đáng chú ý:
- Tuổi chịu trách nhiệm hình sự
+ Điều 12 Luật hình sự 2015 có quy định người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm, trừ những tội phạm mà Bộ luật này có quy định khác.
+ Người từ đủ 14 tuổi trở lên, nhưng chưa đủ 16 tuổi chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về tội giết người, tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, tội hiếp dâm, tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, tội cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, tội cướp tài sản, tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản; về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng quy định tại một trong các Điều quy định cụ thể ở Điều 12 Bộ luật hình sự năm 2015.
- Quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng
+ Theo Điều 54 BLHS năm 2015, Tòa án có thể quyết định một hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng nhưng phải trong khung hình phạt liền kề nhẹ hơn của điều luật khi người phạm tội có ít nhất hai tình tiết giảm nhẹ tại khoản 1 Điều 51 của Bộ luật HS 2015.
+ Tòa án có thể quyết định một hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng nhưng không bắt buộc phải trong khung hình phạt liền kề nhẹ hơn của điều luật đối với người phạm tội lần đầu là người giúp sức trong vụ án đồng phạm nhưng có vai trò không đáng kể.
+ Nhưng nếu điều luật chỉ có một khung hình phạt hoặc khung hình phạt đó là khung hình phạt nhẹ nhất, thì Tòa án có thể quyết định chuyển sang một hình phạt khác thuộc loại nhẹ hơn.
- Tha tù trước thời hạn có điều kiện
Người đang chấp hành án phạt tù có thể được tha tù trước thời hạn khi có đủ các điều kiện sau đây:
+ Phạm tội lần đầu;
+ Có nhiều tiến bộ, có ý thức cải tạo tốt;
+ Đã được giảm thời hạn chấp hành hình phạt tù đối với người bị kết án về tội phạm nghiêm trọng trở lên;
+ Có nơi cư trú rõ ràng;
+ Đã chấp hành xong hình phạt bổ sung là hình phạt tiền, án phí và các nghĩa vụ bồi thường dân sự;
Và một số điều kiện khác tại Điều 66 Luật hình sự 2015.
- Điều kiện chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại
Điều 75 Bộ luật hình sự 2015 quy định pháp nhân thương mại chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự khi có đủ các điều kiện sau đây:
+ Hành vi phạm tội được thực hiện nhân danh pháp nhân thương mại;
+ Hành vi phạm tội được thực hiện vì lợi ích của pháp nhân thương mại;
+ Hành vi phạm tội được thực hiện có sự chỉ đạo, điều hành hoặc chấp thuận của pháp nhân thương mại;
+ Chưa hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự tại khoản 2 và khoản 3 Điều 27 của BLHS 2015.
- Tội tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại
Bộ luật HS năm 2015 quy định người nào tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.
Bộ luật hình sự 2015 có hiệu lực từ ngày 01/07/2016.
Văn bản tiếng việt
Văn bản tiếng anh
Người thực hiện hành vi gây hậu quả nguy hại cho xã hội trong trường hợp không thể thấy trước hoặc không buộc phải thấy trước hậu quả của hành vi đó, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự.
Người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội trong khi đang mắc bệnh tâm thần, một bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự.
1. Phòng vệ chính đáng là hành vi của người vì bảo vệ quyền hoặc lợi ích chính đáng của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà chống trả lại một cách cần thiết người đang có hành vi xâm phạm các lợi ích nói trên.
Phòng vệ chính đáng không phải là tội phạm.
2. Vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng là hành vi chống trả rõ ràng quá mức cần thiết, không phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi xâm hại.
Người có hành vi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật này.
1. Tình thế cấp thiết là tình thế của người vì muốn tránh gây thiệt hại cho quyền, lợi ích hợp pháp của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà không còn cách nào khác là phải gây một thiệt hại nhỏ hơn thiệt hại cần ngăn ngừa.
Hành vi gây thiệt hại trong tình thế cấp thiết không phải là tội phạm.
2. Trong trường hợp thiệt hại gây ra rõ ràng vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết, thì người gây thiệt hại đó phải chịu trách nhiệm hình sự.
1. Hành vi của người để bắt giữ người thực hiện hành vi phạm tội mà không còn cách nào khác là buộc phải sử dụng vũ lực cần thiết gây thiệt hại cho người bị bắt giữ thì không phải là tội phạm.
2. Trường hợp gây thiệt hại do sử dụng vũ lực rõ ràng vượt quá mức cần thiết, thì người gây thiệt hại phải chịu trách nhiệm hình sự.
Hành vi gây ra thiệt hại trong khi thực hiện việc nghiên cứu, thử nghiệm, áp dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật và công nghệ mới mặc dù đã tuân thủ đúng quy trình, quy phạm, áp dụng đầy đủ biện pháp phòng ngừa thì không phải là tội phạm.
Người nào không áp dụng đúng quy trình, quy phạm, không áp dụng đầy đủ biện pháp phòng ngừa mà gây thiệt hại thì vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự.
Người thực hiện hành vi gây thiệt hại trong khi thi hành mệnh lệnh của người chỉ huy hoặc của cấp trên trong lực lượng vũ trang nhân dân để thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh nếu đã thực hiện đầy đủ quy trình báo cáo người ra mệnh lệnh nhưng người ra mệnh lệnh vẫn yêu cầu chấp hành mệnh lệnh đó, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự. Trong trường hợp này người ra mệnh lệnh phải chịu trách nhiệm hình sự.
Quy định này không áp dụng đối với các trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 421, khoản 2 Điều 422 và khoản 2 Điều 423 của Bộ luật này.
Chapter IV
CASES OF EXEMPTION FROM CRIMINAL RESPONSIBILITY
Article 20. Unexpected events
The person who commits an act that results in harmful consequences is exempt from criminal responsibility if such consequences cannot be foreseen or have to be foreseen.
Article 21. Lack of criminal capacity
A person who commits an act that is dangerous to society is suffering from a mental disease or another disease that causes him/her to lose his/her awareness or control of his/her behaviors is exempt from criminal responsibility.
Article 22. Justifiable force
1. Justifiable force in self-defense means the a person's use of force which is reasonably necessary to defend against another person's infringement upon his/her legitimate rights or interests of himself/herself, other people, the State, organizations.
The use of justifiable force does not constitute a criminal offence.
2. Unjustified force in self-defense means the use of force which is more than reasonably necessary and not appropriate for the nature and danger to society posed by the infringement.
The person who uses unjustified force in self-defense shall take criminal responsibility as prescribed by this document.
Article 23. Urgent circumstances
1. An urgent circumstance is a circumstance in which there is no other way but an amount of damage has to be inflicted in order to prevent a greater damage to lawful rights and interests of oneself, another person, the State or an organization.
The act of inflicting damage in an urgent circumstance does not constitute a criminal offense.
2. If the damage inflicted is reasonably unnecessary in the urgent circumstance, the person who inflicts such damage shall bear criminal responsibility.
Article 24. Infliction of bodily harm while capturing criminals
1. If violence and infliction of bodily harm to a criminal is the only way to capture him/her, the use of violence in this case does not constitute a criminal offence.
2. If the bodily harm inflicted by the use of violence is obviously more than necessary, the person who inflicts such damage shall bear criminal responsibility.
Article 25. Risks from researches, experiments, application of technological advances
The infliction of damage during the conduction of a research, experiment or application of technological advances does not constitute a criminal offence provided the procedures and regulations are complied with and all preventive measures are taken.
The person who fails to comply with the procedures, regulations or take all preventive measures and causes damage shall bear criminal responsibility.
Article 26. Following orders of commanders or superiors
A person who inflicts damage while following an order of his/her commander or superior in the army to perform national defense and security duties is exempt from criminal responsibility if he/she complies with procedures for reporting to the order giver but the order giver still request that the order be followed. In this case, the order giver shall bear criminal responsibility.
This provision does not apply to the cases specified in Clause 2 Article 421, Clause 2 Article 422 and Clause 2 Article 423 hereof.
Cập nhật
Bài viết liên quan
Đi tù bao nhiêu năm tội làm giả giấy tờ tài liệu của cơ quan, tổ chức để lừa đảo?
Đi tù bao nhiêu năm tội làm giả giấy tờ tài liệu của cơ quan, tổ chức để lừa đảo?
Trong một xã hội thượng tôn pháp luật, việc bảo đảm tính xác thực của giấy tờ, tài liệu có vai trò đặc biệt quan trọng trong quản lý nhà nước cũng như trong các giao dịch dân sự, hành chính, kinh tế. Tuy nhiên, thực tế cho thấy tình trạng làm giả giấy tờ vẫn diễn ra với nhiều thủ đoạn tinh vi, gây hậu quả nghiêm trọng không chỉ đối với các cá nhân, tổ chức bị lừa đảo mà còn ảnh hưởng đến trật tự, an toàn xã hội. Tội làm giả giấy tờ vì vậy được pháp luật Việt Nam quy định rõ ràng nhằm răn đe, xử lý những hành vi vi phạm, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người dân. Việc nhận diện rõ tội danh này là điều cần thiết trong công cuộc đấu tranh phòng, chống tội phạm hiện nay. Hãy cùng tìm hiểu về quy định đi tù bao nhiêu năm tội làm giả giấy tờ tài liệu của cơ quan, tổ chức để lừa đảo? 22/05/2025Giả mạo chữ ký trong công tác xử lý ra sao mới nhất 2025?
Giả mạo chữ ký trong công tác xử lý ra sao mới nhất 2025?
Trong bối cảnh công việc ngày càng đề cao tính minh bạch và đạo đức nghề nghiệp, vấn đề giả mạo trong công tác đang trở thành một hiện tượng đáng lo ngại. Giả mạo không chỉ làm suy giảm lòng tin giữa các cá nhân, tổ chức mà còn gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hiệu quả công việc và uy tín của cơ quan, doanh nghiệp. Vậy giả mạo trong công tác là gì? Đây là hành vi cố ý tạo ra, sửa đổi, hoặc sử dụng thông tin, giấy tờ, dữ liệu sai lệch nhằm che giấu sự thật hoặc trục lợi cá nhân. Hãy cùng tìm hiểu về giả mạo chữ ký trong công tác xử lý ra sao mới nhất 2025? 21/05/2025Phân biệt chi tiết tội giả mạo trong công tác và tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức mới nhất 2025
Phân biệt chi tiết tội giả mạo trong công tác và tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức mới nhất 2025
Trong bối cảnh công việc ngày càng đề cao tính minh bạch và đạo đức nghề nghiệp, vấn đề giả mạo trong công tác đang trở thành một hiện tượng đáng lo ngại. Giả mạo không chỉ làm suy giảm lòng tin giữa các cá nhân, tổ chức mà còn gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hiệu quả công việc và uy tín của cơ quan, doanh nghiệp. Vậy giả mạo trong công tác là gì? Đây là hành vi cố ý tạo ra, sửa đổi, hoặc sử dụng thông tin, giấy tờ, dữ liệu sai lệch nhằm che giấu sự thật hoặc trục lợi cá nhân. Hãy cùng phân biệt chi tiết tội giả mạo trong công tác và tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức mới nhất 2025 21/05/2025Giả mạo trong công tác là gì? Tội giả mạo trong công tác theo BLHS mới nhất 2025 xử lý ra sao?
Giả mạo trong công tác là gì? Tội giả mạo trong công tác theo BLHS mới nhất 2025 xử lý ra sao?
Trong bối cảnh công việc ngày càng đề cao tính minh bạch và đạo đức nghề nghiệp, vấn đề giả mạo trong công tác đang trở thành một hiện tượng đáng lo ngại. Giả mạo không chỉ làm suy giảm lòng tin giữa các cá nhân, tổ chức mà còn gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hiệu quả công việc và uy tín của cơ quan, doanh nghiệp. Vậy giả mạo trong công tác là gì? Đây là hành vi cố ý tạo ra, sửa đổi, hoặc sử dụng thông tin, giấy tờ, dữ liệu sai lệch nhằm che giấu sự thật hoặc trục lợi cá nhân. Hãy cùng tìm hiểu về giả mạo trong công tác là gì? Tội giả mạo trong công tác theo BLHS mới nhất 2025 xử lý ra sao? 21/05/2025Dùng lời nói gợi tình có bị xem là tội quấy rối tình dục hay không?
Dùng lời nói gợi tình có bị xem là tội quấy rối tình dục hay không?
Trong giao tiếp hàng ngày, có không ít trường hợp lời nói vượt quá giới hạn lịch sự, mang tính chất gợi tình khiến người nghe cảm thấy khó chịu, bị xúc phạm. Điều này đặt ra câu hỏi. liệu những lời nói gợi tình như vậy có bị xem là hành vi quấy rối tình dục theo quy định pháp luật hay không? Việc xác định ranh giới giữa một lời nói đùa và hành vi vi phạm là điều không đơn giản, nhưng lại rất cần thiết để bảo vệ quyền lợi và sự an toàn cho mỗi cá nhân. 21/05/2025Những hành vi nào được coi là quấy rối tình dục theo quy định mới nhất 2025?
Những hành vi nào được coi là quấy rối tình dục theo quy định mới nhất 2025?
Trong những năm gần đây, vấn đề quấy rối tình dục đã trở thành một trong những mối quan tâm hàng đầu của xã hội khi nó ngày càng diễn ra phổ biến và phức tạp ở nhiều môi trường khác nhau, từ nơi làm việc, học đường đến không gian công cộng. Đây là hành vi xâm phạm nghiêm trọng đến danh dự, nhân phẩm và quyền được an toàn của người khác, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em. Dù hậu quả mà quấy rối tình dục gây ra không luôn hiển hiện dưới dạng tổn thương thể chất, nhưng những vết thương về tinh thần, tâm lý lại dai dẳng và khó hàn gắn. Chính vì vậy, việc nhận diện rõ ràng và xử lý nghiêm minh tội quấy rối tình dục là điều cần thiết nhằm xây dựng một môi trường sống và làm việc lành mạnh, văn minh và an toàn cho tất cả mọi người. Hãy cùng tìm hiểu về những hành vi nào được coi là quấy rối tình dục theo quy định mới nhất 2025? 21/05/2025Xúc phạm người khuyết tật phải đi tù bao nhiêu năm?
Xúc phạm người khuyết tật phải đi tù bao nhiêu năm?
Trong xã hội hiện đại, mọi cá nhân đều xứng đáng được tôn trọng và đối xử bình đẳng, bao gồm cả người khuyết tật. Tuy nhiên, vẫn có những hành vi kỳ thị, miệt thị hoặc xúc phạm danh dự của người khuyết tật khiến dư luận bức xúc. Vậy hành vi xúc phạm người khuyết tật có thể bị xử lý hình sự không? Nếu có, người vi phạm sẽ phải chịu mức án tù bao nhiêu năm? 21/05/2025Quấy rối người khác qua điện thoại mức phạt mới nhất 2025 thế nào?
Quấy rối người khác qua điện thoại mức phạt mới nhất 2025 thế nào?
Trong thời đại công nghệ phát triển, việc sử dụng điện thoại để quấy rối người khác qua tin nhắn, cuộc gọi hoặc ứng dụng nhắn tin đã trở thành một vấn đề đáng lo ngại. Những hành vi này không chỉ gây phiền toái mà còn có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến tinh thần và cuộc sống của nạn nhân. Vậy, theo quy định pháp luật hiện hành, hành vi quấy rối người khác qua điện thoại sẽ bị xử lý như thế nào? Mức phạt mới nhất năm 2025 ra sao? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây. 21/05/2025Làm nhục người khác trên mạng xã hội trách nhiệm hình sự ra sao?
Làm nhục người khác trên mạng xã hội trách nhiệm hình sự ra sao?
Trong một xã hội văn minh, danh dự và nhân phẩm của mỗi con người luôn được xem là những giá trị thiêng liêng cần được tôn trọng và bảo vệ. Thế nhưng, bên cạnh những tiến bộ của đời sống hiện đại, vẫn còn không ít người sẵn sàng dùng lời nói, hành động để xúc phạm, bôi nhọ người khác nhằm thỏa mãn mục đích cá nhân. Hành vi này không chỉ đi ngược lại đạo lý mà còn cấu thành tội làm nhục người khác – một hành vi bị pháp luật nghiêm cấm và xử lý nghiêm khắc. Hãy cùng tìm hiểu về quy định làm nhục người khác trên mạng xã hội trách nhiệm hình sự ra sao? 21/05/2025So sánh tội bức tử và tội hành hạ người khác chuẩn pháp lý mới nhất 2025
