Nội dung nào sau đây là thực chất của Chính sách kinh tế mới (NEP) ở Nga năm 1921?

Đáp án đúng là: B

Chính sách Kinh tế Mới (NEP) do Lenin đề xướng năm 1921 cho phép nhiều thành phần kinh tế cùng tồn tại, kết hợp cơ chế thị trường với sự kiểm soát của nhà nước nhằm khôi phục nền kinh tế sau nội chiến.

→ B đúng 

- A sai vì NEP cho phép kinh tế tư nhân phát triển nhưng vẫn đặt dưới sự kiểm soát của nhà nước, không hoàn toàn thả nổi mà duy trì vai trò điều tiết quan trọng trong các ngành kinh tế chủ chốt.

- C sai vì trong NEP, kinh tế tư nhân được khuyến khích nhưng nhà nước vẫn nắm giữ các ngành kinh tế chủ chốt như ngân hàng, ngoại thương và công nghiệp nặng, không để tư bản trong nước chi phối toàn bộ nền kinh tế.

- D sai vì NEP cho phép nhiều thành phần kinh tế cùng phát triển, bao gồm kinh tế tư nhân, thay vì nhà nước độc quyền hoàn toàn, nhằm khôi phục sản xuất và cải thiện đời sống nhân dân sau nội chiến.

Sau Cách mạng tháng Mười Nga (1917) và cuộc Nội chiến (1918-1920), nền kinh tế Liên Xô rơi vào tình trạng khủng hoảng trầm trọng. Để khắc phục, năm 1921, Chính quyền Xô viết do V.I. Lênin lãnh đạo đã đề ra Chính sách kinh tế mới (NEP), với nội dung cơ bản là khôi phục và phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, nhưng vẫn do nhà nước điều tiết.

1. Bối cảnh ra đời của Chính sách kinh tế mới (NEP)

• Sau chiến tranh, nền kinh tế Nga kiệt quệ:
  • Sản xuất nông nghiệp sụt giảm nghiêm trọng, lương thực thiếu thốn, xảy ra nạn đói.
  • Công nghiệp suy giảm, nhiều nhà máy bị hư hỏng, sản lượng thấp.
  • Chính sách "Cộng sản thời chiến" (trưng thu lương thực, quốc hữu hóa toàn bộ kinh tế) gây bất mãn trong dân chúng.
• Trước tình hình đó, tháng 3/1921, tại Đại hội Đảng Cộng sản Nga lần thứ X, Lênin đề xướng NEP nhằm khôi phục nền kinh tế trên cơ sở phát triển kinh tế hàng hóa nhiều thành phần.

2. Nội dung chính của NEP

• Chấp nhận nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần:
  • Nhà nước tiếp tục nắm giữ các ngành kinh tế chủ chốt (công nghiệp nặng, ngân hàng, giao thông).
  • Cho phép tư nhân hoạt động trong một số lĩnh vực như tiểu thủ công nghiệp, thương mại.
  • Mở cửa thị trường, khuyến khích trao đổi hàng hóa.
• Thay thế chế độ trưng thu lương thực bằng thuế lương thực:
  • Nông dân chỉ phải nộp thuế, phần còn lại có thể tự do buôn bán.
  • Khuyến khích sản xuất nông nghiệp phát triển.
• Phát triển thương mại, khôi phục thị trường:
  • Cho phép tư nhân mở cửa hàng, chợ, buôn bán tự do trong giới hạn nhất định.
  • Nhà nước điều tiết thị trường, đảm bảo ổn định kinh tế.

3. Kết quả của NEP

• Đến năm 1925, nền kinh tế Nga dần phục hồi:
  • Sản xuất nông nghiệp tăng, đời sống nhân dân cải thiện.
  • Công nghiệp phát triển, giao thông được khôi phục.
  • Chợ và các hoạt động thương mại sôi động hơn.

4. Ý nghĩa của NEP

• Chuyển đổi từ nền kinh tế tập trung sang nền kinh tế hàng hóa có sự điều tiết của nhà nước, giúp kinh tế nhanh chóng phục hồi.
• Khẳng định tính linh hoạt của chính quyền Xô Viết, điều chỉnh chính sách phù hợp với thực tiễn.
• Đặt nền móng cho công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa của Liên Xô sau này.

5. Kết luận

Thực chất của Chính sách kinh tế mới (NEP) là phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, nhưng vẫn chịu sự điều tiết của nhà nước. Đây là một bước ngoặt quan trọng giúp nước Nga phục hồi kinh tế sau chiến tranh và tạo tiền đề cho sự phát triển về sau.