Nguyên nhân khách quan nào dẫn đến sự sụp đổ của mô hình chủ nghĩa xã hội ở Đông Âu và Liên Xô?

Đáp án đúng là: D

Nguyên nhân dẫn đến sự khủng hoảng và sụp đổ của chủ nghĩa xã hội Đông Âu và Liên Xô là tổng hợp của nhiều yếu tố. Trong đó, nguyên nhân cơ bản bao gồm:

- Nguyên nhân chủ quan:

+ Đường lối lãnh đạo của Đảng Cộng sản Liên Xô và các nước Đông Âu mang tính chủ quan, duy ý chí; áp dụng máy móc mô hình kinh tế tập trung, quan liêu, bao cấp trong nhiều năm; chậm đổi mới cơ chế và hệ thống quản lí kinh tế.

+ Những thành tựu của cuộc cách mạng khoa học - công nghệ hiện đại không được áp dụng kịp thời vào sản xuất; năng suất lao động xã hội suy giảm dẫn tới tình trạng trì trệ kéo dài về kinh tế, sự sa sút, khủng hoảng lòng tin trong xã hội.

+ Quá trình cải cách, cải tổ phạm sai lầm nghiêm trọng về đường lối, cách thức tiến hành.

- Nguyên nhân khách quan: hoạt động chống phá của các lực lượng thù địch ở trong nước và các thế lực bên ngoài góp phần làm gia tăng tình trạng bất ổn và rối loạn.

→ D đúng 

- A sai vì đường lối lãnh đạo mang tính chủ quan, duy ý chí là nguyên nhân chủ quan xuất phát từ nội bộ các nước xã hội chủ nghĩa, không phải yếu tố khách quan tác động từ bên ngoài dẫn đến sự sụp đổ của mô hình này.

- B sai vì những sai lầm trong cải cách, cải tổ xuất phát từ chính sách và quyết định chủ quan của lãnh đạo các nước, thuộc về nguyên nhân chủ quan chứ không phải tác động khách quan từ bên ngoài.

- C sai vì việc không bắt kịp cách mạng khoa học - công nghệ chủ yếu do mô hình kinh tế kém hiệu quả và cơ chế quản lý cứng nhắc, đây là nguyên nhân chủ quan hơn là tác động khách quan từ bên ngoài.

Sự sụp đổ của mô hình chủ nghĩa xã hội (CNXH) ở Đông Âu và Liên Xô vào cuối thập kỷ 1980 – đầu 1990 là một sự kiện có ảnh hưởng lớn đến tình hình thế giới. Trong đó, một trong những nguyên nhân khách quan quan trọng là hoạt động chống phá của các thế lực thù địch trong và ngoài nước.

1. Các thế lực thù địch bên ngoài

• Mỹ và phương Tây thực hiện "Chiến lược diễn biến hòa bình", gây sức ép về chính trị, kinh tế, quân sự để làm suy yếu các nước xã hội chủ nghĩa.

• Cuộc chạy đua vũ trang giữa Liên Xô và Mỹ trong Chiến tranh Lạnh khiến Liên Xô tiêu tốn nhiều tài nguyên, làm kinh tế suy yếu.

• Cấm vận kinh tế và cô lập chính trị từ phương Tây, khiến các nước XHCN khó tiếp cận công nghệ và nguồn vốn, dẫn đến khủng hoảng kinh tế trầm trọng.

• Thúc đẩy các phong trào đối lập tại Đông Âu và Liên Xô thông qua tuyên truyền, viện trợ cho các lực lượng chống chính quyền.

2. Các thế lực chống đối bên trong

• Mâu thuẫn nội bộ trong các nước xã hội chủ nghĩa ngày càng gay gắt, một số tầng lớp lợi dụng cải tổ để chống phá chế độ.

• Sự nổi dậy của lực lượng đối lập, được hậu thuẫn bởi phương Tây, đòi thay đổi chế độ chính trị theo mô hình tư bản chủ nghĩa.

• Xu hướng ly khai, dân tộc chủ nghĩa phát triển mạnh trong Liên Xô, dẫn đến sự tan rã của nhà nước Liên bang vào năm 1991.

3. Hệ quả

• Đến năm 1989, hàng loạt chính phủ XHCN ở Đông Âu sụp đổ (Ba Lan, Hungary, Tiệp Khắc, Đông Đức...).

• Năm 1991, Liên Xô chính thức tan rã, đánh dấu sự kết thúc của CNXH hiện thực ở Đông Âu.

• Cục diện thế giới thay đổi, chủ nghĩa tư bản giành ưu thế, trật tự thế giới hai cực sụp đổ.

4. Kết luận

Hoạt động chống phá của các thế lực thù địch bên trong và bên ngoài đã tác động mạnh mẽ đến sự sụp đổ của CNXH ở Đông Âu và Liên Xô. Tuy nhiên, nguyên nhân này kết hợp với các yếu tố chủ quan như khủng hoảng kinh tế, sai lầm trong cải tổ, quản lý yếu kém… mới dẫn đến sự sụp đổ hoàn toàn của mô hình XHCN ở khu vực này.