Mạng xã hội là gì? 8 quy tắc ứng xử trên mạng xã hội cho cá nhân, tổ chức mới nhất 2025

1. Mạng xã hội là gì? 8 quy tắc ứng xử trên mạng xã hội cho cá nhân, tổ chức mới nhất 2025

Mạng xã hội (Social Media) là các nền tảng trực tuyến cho phép người dùng tạo, chia sẻ nội dung và tương tác với nhau thông qua các bài đăng, bình luận, tin nhắn, hình ảnh, video,... Các nền tảng phổ biến bao gồm Facebook, YouTube, TikTok, Instagram, Twitter, LinkedIn,… Mạng xã hội không chỉ giúp kết nối con người mà còn là kênh truyền thông, giải trí, mua sắm và học tập hiệu quả.

Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích, việc sử dụng mạng xã hội thiếu kiểm soát có thể dẫn đến những hệ lụy như tin giả, lừa đảo, bạo lực mạng và xâm phạm quyền riêng tư. Vì vậy, để xây dựng một môi trường mạng lành mạnh, an toàn và văn minh, mỗi cá nhân và tổ chức cần tuân thủ những quy tắc ứng xử phù hợp. Do đó, người dùng là tổ chức, cá nhân cần lưu ý 8 quy tắc quan trọng giúp bạn sử dụng mạng xã hội một cách có trách nhiệm và hiệu quả theo Điều 4 Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội ban hành kèm theo Quyết định 874/QĐ-BTTTT năm 2021 như sau:

Điều 4. Quy tắc ứng xử cho tổ chức, cá nhân

1. Tìm hiểu và tuân thủ các điều khoản hướng dẫn sử dụng của nhà cung cấp dịch vụ mạng xã hội trước khi đăng ký, tham gia mạng xã hội.

2. Nên sử dụng họ, tên thật cá nhân, tên hiệu thật của tổ chức, cơ quan và đăng ký với nhà cung cấp dịch vụ để xác thực tên hiệu, địa chỉ trang mạng, đầu mối liên lạc khi tham gia, sử dụng mạng xã hội.

3. Thực hiện biện pháp tự quản lý, bảo mật tài khoản mạng xã hội và nhanh chóng thông báo tới các cơ quan chức năng, nhà cung cấp dịch vụ khi tài khoản tổ chức, cá nhân bị mất quyền kiểm soát, bị giả mạo, lợi dụng và sử dụng vào mục đích không lành mạnh, ảnh hưởng đến an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

4. Chia sẻ những thông tin có nguồn chính thống, đáng tin cậy.

5. Có các hành vi, ứng xử phù hợp với những giá trị đạo đức, văn hóa, truyền thống của dân tộc Việt Nam; không sử dụng từ ngữ gây thù hận, kích động bạo lực, phân biệt vùng miền, giới tính, tôn giáo.

6. Không đăng tải những nội dung vi phạm pháp luật, các thông tin xúc phạm danh dự, nhân phẩm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân khác; sử dụng ngôn ngữ phản cảm, vi phạm thuần phong mĩ tục; tung tin giả, tin sai sự thật; quảng cáo, kinh doanh dịch vụ trái phép... gây bức xúc trong dư luận xã hội, ảnh hưởng đến trật tự an toàn xã hội.

7. Khuyến khích sử dụng mạng xã hội để tuyên truyền, quảng bá về đất nước - con người, văn hóa tốt đẹp của Việt Nam, chia sẻ thông tin tích cực, những tấm gương người tốt, việc tốt.

8. Vận động người thân trong gia đình, bạn bè, những người xung quanh tham gia giáo dục, bảo vệ trẻ em, trẻ vị thành niên sử dụng mạng xã hội một cách an toàn, lành mạnh.

Theo quy định trên, tổ chức, cá nhân cần lưu ý 8 quy tắc quan trọng giúp bạn sử dụng mạng xã hội một cách có trách nhiệm và hiệu quả như sau:

1. Tìm hiểu và tuân thủ các điều khoản hướng dẫn sử dụng của nhà cung cấp dịch vụ mạng xã hội trước khi đăng ký, tham gia mạng xã hội.
2. Nên sử dụng họ, tên thật cá nhân, tên hiệu thật của tổ chức, cơ quan và đăng ký với nhà cung cấp dịch vụ để xác thực tên hiệu, địa chỉ trang mạng, đầu mối liên lạc khi tham gia, sử dụng mạng xã hội.
3. Thực hiện biện pháp tự quản lý, bảo mật tài khoản mạng xã hội và nhanh chóng thông báo tới các cơ quan chức năng, nhà cung cấp dịch vụ khi tài khoản tổ chức, cá nhân bị mất quyền kiểm soát, bị giả mạo, lợi dụng và sử dụng vào mục đích không lành mạnh, ảnh hưởng đến an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
4. Chia sẻ những thông tin có nguồn chính thống, đáng tin cậy.
5. Có các hành vi, ứng xử phù hợp với những giá trị đạo đức, văn hóa, truyền thống của dân tộc Việt Nam; không sử dụng từ ngữ gây thù hận, kích động bạo lực, phân biệt vùng miền, giới tính, tôn giáo.
6. Không đăng tải những nội dung vi phạm pháp luật, các thông tin xúc phạm danh dự, nhân phẩm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân khác; sử dụng ngôn ngữ phản cảm, vi phạm thuần phong mĩ tục; tung tin giả, tin sai sự thật; quảng cáo, kinh doanh dịch vụ trái phép... gây bức xúc trong dư luận xã hội, ảnh hưởng đến trật tự an toàn xã hội.
7. Khuyến khích sử dụng mạng xã hội để tuyên truyền, quảng bá về đất nước - con người, văn hóa tốt đẹp của Việt Nam, chia sẻ thông tin tích cực, những tấm gương người tốt, việc tốt.
8. Vận động người thân trong gia đình, bạn bè, những người xung quanh tham gia giáo dục, bảo vệ trẻ em, trẻ vị thành niên sử dụng mạng xã hội một cách an toàn, lành mạnh.

2. 05 quy tắc ứng xử cho các nhà cung cấp dịch vụ mạng xã hội

Các quy tắc ứng xử cho các nhà cung cấp dịch vụ mạng xã hội theo Điều 7 Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội ban hành kèm theo Quyết định 874/QĐ-BTTTT năm 2021 như sau:

Điều 7. Quy tắc ứng xử cho các nhà cung cấp dịch vụ mạng xã hội

1. Công bố rõ ràng các điều khoản sử dụng dịch vụ, bao gồm tất cả các quyền và nghĩa vụ của nhà cung cấp dịch vụ và người sử dụng.

2. Ban hành và công khai các biện pháp phát hiện, thông báo và phối hợp với các cơ quan chức năng để xử lý, ngăn chặn và loại bỏ các nội dung thông tin vi phạm bản quyền, vi phạm pháp luật.

3. Khi nhận được thông báo yêu cầu loại bỏ các thông tin vi phạm bản quyền, vi phạm pháp luật từ cơ quan chức năng có thẩm quyền, nhà cung cấp dịch vụ mạng xã hội phối hợp với tổ chức, cá nhân sử dụng mạng xã hội để xử lý theo các quy định của pháp luật Việt Nam.

4. Hướng dẫn người sử dụng mạng xã hội, hỗ trợ và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của "người yếu thế" trong xã hội (người nghèo, người dân tộc thiểu số, trẻ em, trẻ vị thành niên, người khuyết tật…) sử dụng mạng xã hội an toàn, lành mạnh nhằm tránh bị khai thác, lạm dụng, bạo lực về tinh thần trên mạng xã hội; có biện pháp để bảo đảm sự an toàn và phát triển lành mạnh của trẻ em, trẻ vị thành niên trên mạng xã hội theo quy định của pháp luật Việt Nam.

5. Tôn trọng quyền được bảo vệ thông tin của người sử dụng, không thu thập thông tin cá nhân và cung cấp thông tin của người sử dụng dịch vụ cho bên thứ ba khi chưa được sự cho phép của chủ thể thông tin.

Theo quy định trên, nhà cung cấp mạng cần lưu ý tuân thủ 5 quy tắc khi cung cấp dịch vụ mạng xã hội gồm:

1. Công bố rõ ràng các điều khoản sử dụng dịch vụ, bao gồm tất cả các quyền và nghĩa vụ của nhà cung cấp dịch vụ và người sử dụng.
2. Ban hành và công khai các biện pháp phát hiện, thông báo và phối hợp với các cơ quan chức năng để xử lý, ngăn chặn và loại bỏ các nội dung thông tin vi phạm bản quyền, vi phạm pháp luật.
3. Khi nhận được thông báo yêu cầu loại bỏ các thông tin vi phạm bản quyền, vi phạm pháp luật từ cơ quan chức năng có thẩm quyền, nhà cung cấp dịch vụ mạng xã hội phối hợp với tổ chức, cá nhân sử dụng mạng xã hội để xử lý theo các quy định của pháp luật Việt Nam.
4. Hướng dẫn người sử dụng mạng xã hội, hỗ trợ và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của "người yếu thế" trong xã hội (người nghèo, người dân tộc thiểu số, trẻ em, trẻ vị thành niên, người khuyết tật…) sử dụng mạng xã hội an toàn, lành mạnh nhằm tránh bị khai thác, lạm dụng, bạo lực về tinh thần trên mạng xã hội; có biện pháp để bảo đảm sự an toàn và phát triển lành mạnh của trẻ em, trẻ vị thành niên trên mạng xã hội theo quy định của pháp luật Việt Nam.
5. Tôn trọng quyền được bảo vệ thông tin của người sử dụng, không thu thập thông tin cá nhân và cung cấp thông tin của người sử dụng dịch vụ cho bên thứ ba khi chưa được sự cho phép của chủ thể thông tin.

3. Câu hỏi thường gặp

3.1. Mạng xã hội mang lại lợi ích gì?

Mạng xã hội mang lại nhiều lợi ích quan trọng trong cuộc sống, giúp con người kết nối, giao tiếp dễ dàng dù ở bất kỳ đâu. Đây là kênh thông tin hữu ích, cung cấp tin tức nhanh chóng, hỗ trợ học tập và nâng cao kiến thức cho người dùng. Ngoài ra, mạng xã hội cũng là công cụ hiệu quả để cá nhân và doanh nghiệp quảng bá thương hiệu, tiếp cận khách hàng và mở rộng thị trường. Bên cạnh đó, nó còn là nơi giải trí với đa dạng nội dung như video, âm nhạc, trò chơi, giúp thư giãn sau giờ làm việc căng thẳng. Hơn nữa, mạng xã hội góp phần nâng cao nhận thức xã hội, giúp lan tỏa những thông điệp tích cực.

3.2. Tại sao cần có quy tắc ứng xử trên mạng xã hội?

Việc có quy tắc ứng xử trên mạng xã hội là cần thiết để tạo ra một môi trường trực tuyến an toàn, văn minh và có trách nhiệm. Nếu không có các quy tắc này, mạng xã hội có thể trở thành nơi lan truyền tin giả, kích động thù hận và quấy rối trực tuyến, gây ảnh hưởng tiêu cực đến cá nhân và cộng đồng. Những hành vi như xúc phạm người khác, phát tán thông tin sai lệch hoặc xâm phạm quyền riêng tư có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng, thậm chí vi phạm pháp luật. Bên cạnh đó, quy tắc ứng xử giúp nâng cao nhận thức của người dùng về trách nhiệm cá nhân khi sử dụng mạng xã hội, từ đó góp phần xây dựng không gian trực tuyến lành mạnh.

3.3. Làm thế nào để bảo vệ thông tin cá nhân trên mạng xã hội?

Người dùng nên hạn chế chia sẻ thông tin nhạy cảm như số điện thoại, địa chỉ nhà riêng, tài khoản ngân hàng trên các nền tảng trực tuyến. Ngoài ra, cần thiết lập cài đặt bảo mật, chỉ cho phép bạn bè hoặc những người đáng tin cậy xem nội dung cá nhân của mình. Để tăng cường an toàn, nên sử dụng mật khẩu mạnh, bật xác thực hai yếu tố (2FA) và không nhấp vào các liên kết lạ hoặc đáng ngờ. Hạn chế sử dụng Wi-Fi công cộng khi đăng nhập tài khoản mạng xã hội cũng là một biện pháp hữu ích để tránh bị tấn công mạng.

3.4. Hành vi nào bị coi là vi phạm quy tắc ứng xử trên mạng xã hội?

Có nhiều hành vi bị coi là vi phạm quy tắc ứng xử trên mạng xã hội, trong đó phổ biến nhất là việc phát tán tin giả hoặc thông tin sai lệch, gây hoang mang dư luận. Ngoài ra, những hành vi như xúc phạm, miệt thị người khác, sử dụng lời lẽ thù địch, kích động bạo lực cũng bị nghiêm cấm. Một số người còn lợi dụng mạng xã hội để lừa đảo, giả mạo danh tính nhằm chiếm đoạt tài sản hoặc xâm phạm quyền riêng tư của người khác. Việc quấy rối, đe dọa hay bắt nạt trực tuyến cũng là vi phạm nghiêm trọng, có thể gây tổn thương tinh thần cho nạn nhân. Bên cạnh đó, việc đăng tải nội dung phản cảm, vi phạm pháp luật như bạo lực, phân biệt đối xử hay tuyên truyền hành vi sai trái cũng bị xử lý nghiêm ngặt.

3.5. Khi gặp nội dung vi phạm trên mạng xã hội, bạn nên làm gì?

Khi gặp nội dung vi phạm trên mạng xã hội, người dùng nên nhanh chóng báo cáo (report) bài viết hoặc tài khoản đó cho nền tảng để được xem xét và xử lý. Nếu nội dung có dấu hiệu lừa đảo, xâm phạm quyền riêng tư hoặc gây ảnh hưởng nghiêm trọng, bạn có thể liên hệ với cơ quan chức năng để được hỗ trợ. Ngoài ra, bạn cũng nên chặn (block) những tài khoản có hành vi tiêu cực để tránh bị làm phiền hoặc quấy rối. Nếu phát hiện nội dung độc hại ảnh hưởng đến cộng đồng, bạn có thể chia sẻ cảnh báo cho bạn bè để họ đề cao cảnh giác.