Tìm kiếm
Chương IV Bộ luật hình sự 2015: Những trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự
| Số hiệu: | 100/2015/QH13 | Loại văn bản: | Luật |
| Nơi ban hành: | Quốc hội | Người ký: | Nguyễn Sinh Hùng |
| Ngày ban hành: | 27/11/2015 | Ngày hiệu lực: | 01/01/2018 |
| Ngày công báo: | 31/12/2015 | Số công báo: | Từ số 1263 đến số 1264 |
| Lĩnh vực: | Trách nhiệm hình sự | Tình trạng: | Còn hiệu lực |
TÓM TẮT VĂN BẢN
Bộ luật hình sự 2015 vừa được ban hành ngày 27/11/2015 với các quy định mới về tội phạm; những trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự; thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự; hình phạt; các biện pháp tư pháp; quyết định hình phạt; chấp hành hình phạt; xóa án tích; pháp nhân thương mại phạm tội;…
Bộ luật hình sự 2015 gồm 3 Phần, 26 Chương, 426 Điều (thay vì Bộ Luật Hình sự 1999 gồm 2 Phần, 24 Chương, 344 Điều). Cấu trúc Bộ luật hình sự năm 2015 có nhiều thay đổi so với BLHS cũ như sau:
Phần thứ nhất: Những quy định chung
Chương I. Điều khoản cơ bản
Chương II. Hiệu lực của BLHS 2015
Chương III. Tội phạm
Chương IV. Những trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự
Chương V. Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự
Chương VI. Hình phạt
Chương VII. Các biện pháp tư pháp
Chương VIII. Quyết định hình phạt
Chương IX. Thời hiệu thi hành bản án, Miễn chấp hành hình phạt, Giảm thời hạn chấp hành hình phạt
Chương X. Xóa án tích
Chương XI. Những quy định đối với pháp nhân thương mại phạm tội
Chương XII. Những quy định đối với người dưới 18 tuổi phạm tội
Phần thứ hai: Các tội phạm
Chương XIII. Các tội xâm phạm an ninh quốc gia
Chương XIV. Các tội phạm xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người
Chương XV. Các tội xâm phạm quyền tự do của con người, quyền tự do, dân chủ của công dân
Chương XVI. Các tội xâm phạm sở hữu
Chương XVII. Các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình
Chương XVIII. Các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế
Chương XIX. Các tội phạm về môi trường
Chương XX. Các tội phạm về ma túy
Chương XXI. Các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng
Chương XXII. Các tội xâm phạm trật tự quản lý hành chính
Chương XXIII. Các tội phạm về chức vụ
Chương XXIV. Các tội xâm phạm hoạt động tư pháp
Chương XXV. Các tội xâm phạm nghĩa vụ, trách nhiệm của quân nhân và trách nhiệm của người phối thuộc với quân đội trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu
Chương XXVI. Các Tội phá hoại hòa bình, chống loài người và Tội phạm chiến tranh
Phần thứ ba: Điều khoản thi hành
Theo đó, Bộ luật hình sự 2015 có những điểm sau đáng chú ý:
- Tuổi chịu trách nhiệm hình sự
+ Điều 12 Luật hình sự 2015 có quy định người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm, trừ những tội phạm mà Bộ luật này có quy định khác.
+ Người từ đủ 14 tuổi trở lên, nhưng chưa đủ 16 tuổi chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về tội giết người, tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, tội hiếp dâm, tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, tội cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, tội cướp tài sản, tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản; về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng quy định tại một trong các Điều quy định cụ thể ở Điều 12 Bộ luật hình sự năm 2015.
- Quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng
+ Theo Điều 54 BLHS năm 2015, Tòa án có thể quyết định một hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng nhưng phải trong khung hình phạt liền kề nhẹ hơn của điều luật khi người phạm tội có ít nhất hai tình tiết giảm nhẹ tại khoản 1 Điều 51 của Bộ luật HS 2015.
+ Tòa án có thể quyết định một hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng nhưng không bắt buộc phải trong khung hình phạt liền kề nhẹ hơn của điều luật đối với người phạm tội lần đầu là người giúp sức trong vụ án đồng phạm nhưng có vai trò không đáng kể.
+ Nhưng nếu điều luật chỉ có một khung hình phạt hoặc khung hình phạt đó là khung hình phạt nhẹ nhất, thì Tòa án có thể quyết định chuyển sang một hình phạt khác thuộc loại nhẹ hơn.
- Tha tù trước thời hạn có điều kiện
Người đang chấp hành án phạt tù có thể được tha tù trước thời hạn khi có đủ các điều kiện sau đây:
+ Phạm tội lần đầu;
+ Có nhiều tiến bộ, có ý thức cải tạo tốt;
+ Đã được giảm thời hạn chấp hành hình phạt tù đối với người bị kết án về tội phạm nghiêm trọng trở lên;
+ Có nơi cư trú rõ ràng;
+ Đã chấp hành xong hình phạt bổ sung là hình phạt tiền, án phí và các nghĩa vụ bồi thường dân sự;
Và một số điều kiện khác tại Điều 66 Luật hình sự 2015.
- Điều kiện chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại
Điều 75 Bộ luật hình sự 2015 quy định pháp nhân thương mại chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự khi có đủ các điều kiện sau đây:
+ Hành vi phạm tội được thực hiện nhân danh pháp nhân thương mại;
+ Hành vi phạm tội được thực hiện vì lợi ích của pháp nhân thương mại;
+ Hành vi phạm tội được thực hiện có sự chỉ đạo, điều hành hoặc chấp thuận của pháp nhân thương mại;
+ Chưa hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự tại khoản 2 và khoản 3 Điều 27 của BLHS 2015.
- Tội tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại
Bộ luật HS năm 2015 quy định người nào tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.
Bộ luật hình sự 2015 có hiệu lực từ ngày 01/07/2016.
Văn bản tiếng việt
Văn bản tiếng anh
Người thực hiện hành vi gây hậu quả nguy hại cho xã hội trong trường hợp không thể thấy trước hoặc không buộc phải thấy trước hậu quả của hành vi đó, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự.
Người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội trong khi đang mắc bệnh tâm thần, một bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự.
1. Phòng vệ chính đáng là hành vi của người vì bảo vệ quyền hoặc lợi ích chính đáng của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà chống trả lại một cách cần thiết người đang có hành vi xâm phạm các lợi ích nói trên.
Phòng vệ chính đáng không phải là tội phạm.
2. Vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng là hành vi chống trả rõ ràng quá mức cần thiết, không phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi xâm hại.
Người có hành vi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật này.
1. Tình thế cấp thiết là tình thế của người vì muốn tránh gây thiệt hại cho quyền, lợi ích hợp pháp của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà không còn cách nào khác là phải gây một thiệt hại nhỏ hơn thiệt hại cần ngăn ngừa.
Hành vi gây thiệt hại trong tình thế cấp thiết không phải là tội phạm.
2. Trong trường hợp thiệt hại gây ra rõ ràng vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết, thì người gây thiệt hại đó phải chịu trách nhiệm hình sự.
1. Hành vi của người để bắt giữ người thực hiện hành vi phạm tội mà không còn cách nào khác là buộc phải sử dụng vũ lực cần thiết gây thiệt hại cho người bị bắt giữ thì không phải là tội phạm.
2. Trường hợp gây thiệt hại do sử dụng vũ lực rõ ràng vượt quá mức cần thiết, thì người gây thiệt hại phải chịu trách nhiệm hình sự.
Hành vi gây ra thiệt hại trong khi thực hiện việc nghiên cứu, thử nghiệm, áp dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật và công nghệ mới mặc dù đã tuân thủ đúng quy trình, quy phạm, áp dụng đầy đủ biện pháp phòng ngừa thì không phải là tội phạm.
Người nào không áp dụng đúng quy trình, quy phạm, không áp dụng đầy đủ biện pháp phòng ngừa mà gây thiệt hại thì vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự.
Người thực hiện hành vi gây thiệt hại trong khi thi hành mệnh lệnh của người chỉ huy hoặc của cấp trên trong lực lượng vũ trang nhân dân để thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh nếu đã thực hiện đầy đủ quy trình báo cáo người ra mệnh lệnh nhưng người ra mệnh lệnh vẫn yêu cầu chấp hành mệnh lệnh đó, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự. Trong trường hợp này người ra mệnh lệnh phải chịu trách nhiệm hình sự.
Quy định này không áp dụng đối với các trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 421, khoản 2 Điều 422 và khoản 2 Điều 423 của Bộ luật này.
Chapter IV
CASES OF EXEMPTION FROM CRIMINAL RESPONSIBILITY
Article 20. Unexpected events
The person who commits an act that results in harmful consequences is exempt from criminal responsibility if such consequences cannot be foreseen or have to be foreseen.
Article 21. Lack of criminal capacity
A person who commits an act that is dangerous to society is suffering from a mental disease or another disease that causes him/her to lose his/her awareness or control of his/her behaviors is exempt from criminal responsibility.
Article 22. Justifiable force
1. Justifiable force in self-defense means the a person's use of force which is reasonably necessary to defend against another person's infringement upon his/her legitimate rights or interests of himself/herself, other people, the State, organizations.
The use of justifiable force does not constitute a criminal offence.
2. Unjustified force in self-defense means the use of force which is more than reasonably necessary and not appropriate for the nature and danger to society posed by the infringement.
The person who uses unjustified force in self-defense shall take criminal responsibility as prescribed by this document.
Article 23. Urgent circumstances
1. An urgent circumstance is a circumstance in which there is no other way but an amount of damage has to be inflicted in order to prevent a greater damage to lawful rights and interests of oneself, another person, the State or an organization.
The act of inflicting damage in an urgent circumstance does not constitute a criminal offense.
2. If the damage inflicted is reasonably unnecessary in the urgent circumstance, the person who inflicts such damage shall bear criminal responsibility.
Article 24. Infliction of bodily harm while capturing criminals
1. If violence and infliction of bodily harm to a criminal is the only way to capture him/her, the use of violence in this case does not constitute a criminal offence.
2. If the bodily harm inflicted by the use of violence is obviously more than necessary, the person who inflicts such damage shall bear criminal responsibility.
Article 25. Risks from researches, experiments, application of technological advances
The infliction of damage during the conduction of a research, experiment or application of technological advances does not constitute a criminal offence provided the procedures and regulations are complied with and all preventive measures are taken.
The person who fails to comply with the procedures, regulations or take all preventive measures and causes damage shall bear criminal responsibility.
Article 26. Following orders of commanders or superiors
A person who inflicts damage while following an order of his/her commander or superior in the army to perform national defense and security duties is exempt from criminal responsibility if he/she complies with procedures for reporting to the order giver but the order giver still request that the order be followed. In this case, the order giver shall bear criminal responsibility.
This provision does not apply to the cases specified in Clause 2 Article 421, Clause 2 Article 422 and Clause 2 Article 423 hereof.
Cập nhật
Bài viết liên quan
Làm nhục người khác xử lý hình sự ra sao theo quy định mới nhất 2025?
Làm nhục người khác xử lý hình sự ra sao theo quy định mới nhất 2025?
Trong một xã hội văn minh, danh dự và nhân phẩm của mỗi con người luôn được xem là những giá trị thiêng liêng cần được tôn trọng và bảo vệ. Thế nhưng, bên cạnh những tiến bộ của đời sống hiện đại, vẫn còn không ít người sẵn sàng dùng lời nói, hành động để xúc phạm, bôi nhọ người khác nhằm thỏa mãn mục đích cá nhân. Hành vi này không chỉ đi ngược lại đạo lý mà còn cấu thành tội làm nhục người khác – một hành vi bị pháp luật nghiêm cấm và xử lý nghiêm khắc. Hãy cùng tìm hiểu về làm nhục người khác xử lý hình sự ra sao theo quy định mới nhất 2025? 21/05/2025Tội hành hạ người khác đi tù đến 3 năm theo luật mới nhất 2025?
Tội hành hạ người khác đi tù đến 3 năm theo luật mới nhất 2025?
Trong xã hội hiện đại, quyền con người và nhân phẩm của mỗi cá nhân ngày càng được đề cao và bảo vệ. Tuy nhiên, thực tế cho thấy vẫn còn tồn tại không ít hành vi vi phạm pháp luật, xâm phạm nghiêm trọng đến thân thể, tinh thần của người khác. Một trong những hành vi đáng lên án đó chính là tội hành hạ người khác. Hãy cùng tìm hiểu về tội hành hạ người khác đi tù đến 3 năm theo luật mới nhất 2025? 28/05/2025Căn cứ vào đâu xác định sử dụng bao lì xì sổ đỏ có thuộc trường hợp truy cứu TNHS không?
Căn cứ vào đâu xác định sử dụng bao lì xì sổ đỏ có thuộc trường hợp truy cứu TNHS không?
Xu hướng sử dụng bao lì xì in hình sổ đỏ ngày càng phổ biến, tuy nhiên hành vi này tiềm ẩn nguy cơ vi phạm pháp luật do liên quan đến việc sử dụng hình ảnh Quốc huy. Trong một số trường hợp, người sử dụng có thể bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự. Vậy căn cứ nào để xác định hành vi này có thuộc trường hợp bị xử lý hình sự hay không? Bài viết dưới đây sẽ phân tích các quy định pháp luật hiện hành để làm rõ vấn đề này. 15/05/2025Cá nhân sử dụng bao lì xì sổ đỏ có bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay không mới nhất 2025?
Cá nhân sử dụng bao lì xì sổ đỏ có bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay không mới nhất 2025?
Việc in và sử dụng bao lì xì mô phỏng theo sổ đỏ đang trở thành trào lưu dịp Tết với mục đích gây ấn tượng và cầu may về tài chính, nhà cửa. Tuy nhiên, hành vi này đặt ra nhiều tranh cãi về mặt pháp lý do sổ đỏ có in hình Quốc huy – một biểu tượng thiêng liêng của quốc gia. Vậy nếu cá nhân sử dụng bao lì xì sổ đỏ thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự không? Quy định mới nhất năm 2025 xử lý vấn đề này ra sao? Bài viết sau sẽ làm rõ các căn cứ pháp lý liên quan. 15/05/2025Mức xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi dùng sổ đỏ giả mua bán nhà đất mới nhất 2025
Mức xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi dùng sổ đỏ giả mua bán nhà đất mới nhất 2025
Sổ đỏ là giấy tờ pháp lý quan trọng chứng minh quyền sử dụng đất của cá nhân, tổ chức. Tuy nhiên, thời gian qua xuất hiện nhiều trường hợp cố ý sử dụng sổ đỏ giả để mua bán, chuyển nhượng nhà đất nhằm trục lợi. Đây là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng, không chỉ xâm phạm trật tự quản lý hành chính mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây thiệt hại lớn về tài sản cho người dân. Vậy theo quy định mới nhất năm 2025, việc sử dụng sổ đỏ giả để giao dịch mua bán nhà đất sẽ bị xử phạt hành chính như thế nào? 13/05/2025Tội mua bán hóa đơn phạt tù đến 5 năm mới nhất 2025?
Tội mua bán hóa đơn phạt tù đến 5 năm mới nhất 2025?
Hành vi mua bán hóa đơn trái phép không chỉ vi phạm pháp luật về thuế mà còn có thể bị xử lý hình sự với mức phạt tù lên đến 5 năm theo quy định mới nhất năm 2025. Việc hiểu rõ những quy định này là cần thiết để giúp cá nhân và doanh nghiệp tránh được những hậu quả nghiêm trọng về pháp lý và tài chính. 16/05/2025Mức xử phạt mua bán hóa đơn đỏ lên đến 50 triệu đồng mới nhất 2025?
Mức xử phạt mua bán hóa đơn đỏ lên đến 50 triệu đồng mới nhất 2025?
Hành vi mua bán hóa đơn đỏ trái phép là một trong những vi phạm nghiêm trọng ảnh hưởng đến công tác quản lý thuế và môi trường kinh doanh minh bạch. Năm 2025, mức xử phạt cho hành vi này đã được quy định rõ ràng, đồng thời kèm theo các hình thức xử lý nghiêm khắc khác. Hiểu rõ mức xử phạt này giúp cá nhân, doanh nghiệp tránh vi phạm và đảm bảo tuân thủ pháp luật. 16/05/2025Mua hóa đơn đỏ hợp pháp ở đâu? Hồ sơ đề nghị mua hóa đơn do cơ quan thuế đặt in gồm những gì?
Mua hóa đơn đỏ hợp pháp ở đâu? Hồ sơ đề nghị mua hóa đơn do cơ quan thuế đặt in gồm những gì?
Hóa đơn đỏ là cách gọi phổ biến trong thực tế để chỉ hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT) – một loại chứng từ do người bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ lập, ghi nhận thông tin giao dịch, và dùng để kê khai, tính thuế GTGT. Tên gọi "hóa đơn đỏ" xuất phát từ việc các hóa đơn GTGT trước đây thường được in trên giấy màu hồng hoặc đỏ nhạt, dễ nhận biết. Hãy cùng tìm hiểu về mua hóa đơn đỏ hợp pháp ở đâu? Hồ sơ đề nghị mua hóa đơn do cơ quan thuế đặt in gồm những gì? 19/05/2025Người mua hóa đơn VAT trái phép bị phạt như thế nào?
Người mua hóa đơn VAT trái phép bị phạt như thế nào?
Người mua hóa đơn VAT trái phép đang là đối tượng chịu sự kiểm soát chặt chẽ của pháp luật nhằm ngăn chặn các hành vi gian lận thuế và bảo vệ môi trường kinh doanh minh bạch. Năm 2025, các mức xử phạt dành cho người mua hóa đơn VAT trái phép được quy định rõ ràng và ngày càng nghiêm khắc hơn để răn đe. Việc nắm bắt những quy định này giúp cá nhân và doanh nghiệp chủ động tuân thủ và tránh những rủi ro pháp lý không đáng có. 16/05/2025Ai được mua hóa đơn đỏ? Cách mua hóa đơn đặt in của cơ quan Thuế ra sao?
