Lý thuyết Liên hợp quốc Lịch sử lớp 12 (Kết nối tri thức)

Lý thuyết Lịch sử 12 Bài 1: Liên hợp quốc

1. Một số vấn đề cơ bản về Liên hợp quốc

a) Bối cảnh lịch sử và quá trình hình thành

♦ Bối cảnh lịch sử

- Vào giai đoạn cuối của Chiến tranh thế giới thứ hai, tình hình thế giới có những chuyển biến quan trọng.

+ Sức mạnh và ưu thế trên chiến trường thuộc về phe Đồng minh chống phát xít.

+ Việc tổ chức lại thế giới sau chiến tranh càng trở nên cấp bách.

- Chiến tranh diễn ra càng khốc liệt thì ý tưởng về một tổ chức quốc tế thực sự có vai trò trong việc duy trì hoà bình thế giới càng rõ nét.

=> Trong bối cảnh đó, các nước Liên Xô, Mỹ, Anh triển khai các hoạt động để thành lập Liên hợp quốc.

♦ Quá trình hình thành

- Ngày 1-1-1942, đại diện 26 nước chống phát xít đã kí bản Tuyên bố Liên hợp quốc, cam kết thành lập một tổ chức quốc tế vì hoà bình và an ninh sau chiến tranh.

- Từ năm 1943, các nước đã thoả thuận được một số điểm cơ bản về cơ cấu Liên hợp quốc, Đại hội đồng, thành viên thường trực Hội đồng Bảo an,...

- Tại Hội nghị Tê-hê-ran (I-ran, từ ngày 28-11 đến ngày 1-12-1943), ba nước Liên Xô, Mỹ, Anh khẳng định quyết tâm thành lập Liên hợp quốc.

- Tại Hội nghị I-an-ta (Liên Xô, tháng 2-1945), ba nước Liên Xô, Mỹ, Anh đã ra quyết định về việc thành lập Liên hợp quốc và đồng ý triệu tập hội nghị để thông qua Hiến chương hợp quốc và đồng ý triệu tập hội nghị đ Liên hợp quốc.

- Từ ngày 25-4-1945 đến ngày 26-6-1945, một hội nghị quốc tế được tổ chức tại Xan Phran-xi-xcô (Mỹ) với sự tham gia của đại biểu 50 nước đã thông qua bản Hiến chương Liên hợp quốc.

- Sau khi Hiến chương Liên hợp quốc được Quốc hội các nước phê chuẩn, ngày 24-10-1945, Liên hợp quốc chính thức được thành lập với 51 nước thành viên.

Lễ kí Hiến chương Liên hợp quốc tại Xan Phran-xi-xcô (Mỹ)

b) Mục tiêu, nguyên tắc hoạt động

♦ Mục tiêu:

- Duy trì hoà bình và an ninh quốc tế;

- Thúc đẩy quan hệ hữu nghị giữa các dân tộc trên cơ sở tôn trọng quyền bình đẳng, quyền tự quyết dân tộc và củng cố hoà bình thế giới;

- Thúc đẩy hợp tác quốc tế để giải quyết các vấn đề kinh tế, xã hội, văn hoá, nhân đạo, đảm bảo quyền con người và quyền tự do cơ bản cho mọi người không phân biệt chủng tộc, giới tính, tôn giáo, ngôn ngữ;

- Liên hợp quốc đóng vai trò là trung tâm điều hoà các nỗ lực quốc tế vì những mục tiêu trên.

Lưu ý: Trong số các mục tiêu của Liên hợp quốc, mục tiêu duy trì hoà bình và an ninh quốc tế được chú trọng và là cơ sở để thực hiện các mục tiêu khác.

♦ Nguyên tắc hoạt động:

- Bình đẳng về chủ quyền quốc gia;

- Tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ và độc lập chính trị quốc gia;

- Từ bỏ đe doạ bằng vũ lực hoặc sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế;

- Không can thiệp vào công việc nội bộ các nước;

- Tôn trọng các nghĩa vụ quốc tế và luật pháp quốc tế;

- Giải quyết các tranh chấp quốc tế bằng biện pháp hoà bình.

2. Vai trò của Liên hợp quốc

a) Duy trì hoà bình, an ninh quốc tế

- Liên hợp quốc góp phần ngăn ngừa không để xảy ra một cuộc chiến tranh thế giới mới kể từ năm 1945 đến nay.

- Liên hợp quốc triển khai hoạt động gìn giữ hoà bình ở nhiều khu vực trên thế giới, góp phần chấm dứt nhiều cuộc xung đột và hỗ trợ cho tiến trình tái thiết ở nhiều quốc gia thành viên.

- Liên hợp quốc đã soạn thảo và xây dựng được hệ thống các công ước quốc tế về giải trừ quân bị, chống chạy đua vũ trang. Trong đó, tiêu biểu là: Hiệp ước cấm phổ biến vũ khí hạt nhân (1968), Công ước cấm vũ khí hoá học (1993), Hiệp ước của Liên hợp quốc cấm vũ khí hạt nhân (2017)... tạo khuôn khổ cho việc ngăn chặn, tiến tới xoá bỏ hoàn toàn các loại vũ khí này.

- Liên hợp quốc đã thành công trong việc thúc đẩy quá trình giành độc lập dân tộc của các nước thuộc địa và phụ thuộc, góp phần làm gia tăng số lượng thành viên của Liên hợp quốc hiện nay là 193 nước.

Lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc tại Ma-li (2021)

b) Thúc đẩy phát triển kinh tế, tài chính, thương mại quốc tế và nâng cao đời sống người dân

- Liên hợp quốc đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy, tạo môi trường thuận lợi để phát triển kinh tế, tài chính và thương mại quốc tế đạt được nhiều thành tựu nổi bật.

- Việc phát triển và hợp tác kinh tế, thương mại quốc tế là mục tiêu quan trọng được Liên hợp quốc chú trọng và xem đó là công cụ chủ yếu để phát triển kinh tế của các nước thành viên.

- Liên hợp quốc đã thực hiện nhiều dự án, đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện, nâng cao đời sống của người dân và hỗ trợ cho công tác xoá đói, giảm nghèo, đặc biệt là ở các nước đang phát triển.

- Liên hợp quốc cũng góp phần vào các hoạt động chống biến đổi khí hậu, dịch bệnh,... ở nhiều khu vực trên thế giới.

- Năm 2015, Liên hợp quốc thông qua Chương trình nghị sự 2030 vì sự phát triển bền vững, đặt ra 17 mục tiêu, hành động mang tính toàn cầu đến năm 2030.

Các mục tiêu phát triển bền vững của Liên hợp quốc

c) Đảm bảo quyền con người, phát triển văn hoá, xã hội

- Liên hợp quốc đã nỗ lực thúc đẩy việc xây dựng và kí kết những văn bản, điều ước quốc tế quan trọng nhằm đảm bảo các quyền cơ bản của con người, tạo cơ hội phát triển văn hoá, xã hội cho tất cả mọi người.

- Các cơ quan và tổ chức chuyên môn của Liên hợp quốc tiến hành các hoạt động thúc đẩy hợp tác quốc tế giữa các quốc gia nhằm phát triển văn hoá, xã hội.

Trẻ em tị nạn ở Băng-la-đét được nhận cặp sách mới do UNICEF trao tặng (2017)

Trắc nghiệm: Liên hợp quốc

Câu 1. Tổ chức quốc tế được xem như tiền thân của Liên hợp quốc là

A. Hội Quốc liên.

B. Liên minh châu Âu.

C. khối Đồng minh.

D. khối Hiệp ước.

Câu 2. Nhằm duy trì hoà bình và an ninh thế giới sau chiến tranh, Hội nghị I-an-ta (2-1945) có quyết định quan trọng nào sau đây?

A. Thành lập Ban Thư kí Liên hợp quốc.

B. Thành lập tổ chức Hội Quốc liên.

C. Thành lập tổ chức Liên hợp quốc.

D. Duy trì và mở rộng Hội Quốc liên.

Câu 3. Từ cuối tháng 4 đến cuối tháng 6-1945, 50 nước họp tại Xan Phran-xi-xcô (Mỹ) thông qua nội dung nào sau đây?

A. Tiêu diệt tận gốc phát xít Nhật.

B. Xét xử tội phạm chiến tranh thế giới.

C. Kết thúc chiến tranh Triều Tiên.

D. Hiến chương Liên hợp quốc.

Câu 4.Một trong những quốc gia có vai trò quan trọng trong quá trình hình thành Liên hợp quốc là

A. Liên Xô.

B. Thái Lan.

C. Lào.

D. Nhật Bản.

Câu 5. Quá trình hình thành Liên hợp quốc gắn liền với vai trò quan trọng của các quốc gia nào?

A. Liên Xô, Trung Quốc, Đức.

B. Liên Xô, Mỹ, Anh.

C. Liên Xô, Mỹ, Đức.

D. Mỹ, Anh, Pháp.

Câu 6. Tại Hội nghị Tê-hê-ran (I-ran), nguyên thủ 3 nước Liên Xô, Mĩ, Anh khẳng định

A. quyết tâm thành lập Liên hợp quốc.

B. nhanh chóng đánh bại phát xít Đức.

C. nguyên tắc phân chia nước Đức.

D. thành lập quân đội giữ gìn hòa bình.

Câu 7. Tổ chức Liên hợp quốc được thành lập trong bối cảnh nhân dân thế giới ý thức sâu sắc về hậu quả tàn khốc của

A. chiến tranh lạnh.

B. khủng hoảng kinh tế.

C. phân hóa giàu nghèo.

D. chiến tranh thế giới.

Câu 8. Nội dung nào sau đây là một trong những quyết định quan trọng của Hội nghị I–an–ta (2/1945)?

A. Phân chia nước Đức thành bốn khu vực chiếm đóng của Đồng minh.

B. Phân công quân đội Đồng minh giải giáp quân Nhật ở Đông Dương.

C. Thành lập tổ chức Liên hợp quốc để duy trì hòa bình, an ninh thế giới.

D. Phân chia phạm vi ảnh hưởng ở châu Phi, châu Úc giữa các nước Đồng minh.

Câu 9. Trong giai đoạn cuối của Chiến tranh thế giới thứ hai, một trong những vấn đề cấp bách đặt ra là

A. giúp đỡ các nước Đông Âu xây dựng cơ sở vật chất của chủ nghĩa xã hội.

B. liên minh giữa Liên Xô và Mĩ để thiết lập trật tự thế giới mới sau chiến tranh.

C. thành lập một ủy ban giúp đỡ các nước phát xít khắc phục hậu quả chiến tranh.

D. thành lập một tổ chức quốc tế nhằm duy trì hòa bình và trật tự thế giới mới.

Câu 10. Ngày 24-10 hàng năm được lấy là ngày Liên hợp quốc gắn liền với sự kiện lịch sử nào sau đây?

A. Liên hợp quốc thông qua 17 mục tiêu Chương trình nghị sự 2030.

B. Trung Quốc trở thành ủy viên thường trực của Hội đồng bảo an.

C. Hội nghị Thượng đỉnh Thiên niên kỉ Liên hợp quốc được triệu tập.

D. Hiến chương Liên hợp quốc được Quốc hội các nước phê chuẩn.

Câu 11. Đâu là một trong những mục tiêu của tổ chức Liên hợp quốc?

A. Cân bằng quyền lực các nước.

B. Xoá bỏ chế độ thực dân kiểu cũ.

C. Duy trì hòa bình, an ninh thế giới.

D. Thực hiện quyền tự do hàng hải.

Câu 12. Nội dung nào là cơ sở để tổ chức Liên hợp quốc đề ra nguyên tắc “Giải quyết các tranh chấp quốc tế bằng biện pháp hòa bình”?

A. Hòa bình là nguyện vọng, xu thế của các dân tộc trên thế giới.

B. Hòa bình là điều kiện quyết định để duy trì chế độ chính trị.

C. Mục đích của Liên hợp quốc là cân bằng lợi ích của các nước.

D. Tranh chấp, xung đột xảy ra ở hầu hết các khu vực trên thế giới.

Câu 13. Hiện nay, một trong những cuộc xung đột trên thế giới mà Liên hợp quốc vẫn chưa giải quyết được là ở

A. En Xan-va-do.

B. Trung Đông.

C. Goa-tê-ma-la.

D. Mô-dăm-bich.

Câu 14. Một trong những điểm giống về mục tiêu của Liên hợp quốc so với các tổ chức quốc tế và khu vực khác là

A. tập hợp thành viên vào liên minh quân sự.

B. đem lại lợi ích cho các nước thành viên.

C. thực hiện quyền tự do dân chủ, dân quyền.

D. trao đổi về vốn, khoa học và kinh nghiệm.

Câu 15. Mối quan hệ hợp tác của Liên hợp quốc với Việt Nam hiện nay là

A. hợp tác theo hướng ngày càng sâu rộng và hiệu quả.

B. giúp đỡ giải quyết hậu quả nặng nề của chiến tranh.

C. viện trợ không hoàn lại để phát triển kinh tế, văn hóa.

D. thúc đẩy cái cách thực hiện các quyền tự do dân chủ.

Câu 16. Mục tiêu nào sau đây được tổ chức Liên hợp quốc chú trọng và là cơ sở đề thực hiện các mục tiêu còn lại?

A. Duy trì nền hòa bình và an ninh thế giới

B. Thúc đẩy quan hệ hữu nghị giữa các dân tộc

C. Thúc đẩy sự phát triển kinh tế, xã hội thế giới

D. Trung tâm điều hòa hoạt động của các quốc gia

Câu 17. Một trong những văn kiện quan trọng được Liên hợp quốc ban hành nhằm duy trì hòa bình và an ninh thế giới là

A. Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền.

B. Chương trình nghị sự 2030.

C. Công ước Liên hợp quốc về quyền trẻ em.

D. Hiệp ước cấm phổ biến vũ khí hat nhân.

Câu 18. Hoạt động nào sau đây thể hiện vai trò thúc đẩy phát triển của Liên hợp quốc?

A. Đề ra nhiều chương trình hỗ trợ các nước về vốn, tri thức, kĩ thuật.

B. Đề ra mục tiêu phát triển Thiên niên kỉ nhằm xoá bỏ đói nghèo.

C. Kí điều ước quốc tế về quyền phụ nữ và trẻ em.

D. Giải quyết tranh chấp quốc tế bằng biện pháp hoà bình.

Câu 19. Từ năm 1960, một trong những ưu tiên của Liên hợp quốc nhằm huy động hợp tác quốc tế cho các mục tiêu phát triển chung là

A. tạo môi trường kinh tế, thương mại, tài chính quốc tế bình đẳng.

B.duy trì hoà bình, chống phân biệt chủng tộc.

C.đưa ra những quyền tự do cơ bản của con người.

D. cấm phổ biến vũ khí nguyên tử, vũ khí hạt nhân.

Câu 20. Nội dung nào sau đây là mục tiêu, hành động của Chương trình nghị sự 2030 vì sự phát triển bền vững (thông qua năm 2015)?

A. Phát triển kinh tế các nước thành viên.

B. Duy trì an ninh trên biển.

C. Bảo vệ nguồn nước ngọt.

D. Nước sạch và vệ sinh.

Xem thêm tóm tắt lý thuyết Lịch sử 12 sách Kết nối tri thức, chi tiết khác:

Lý thuyết Bài 2: Trật tự thế giới trong Chiến tranh lạnh

Lý thuyết Bài 3: Trật tự thế giới sau Chiến tranh lạnh

Lý thuyết Bài 4: Sự ra đời và phát triển của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN)

Lý thuyết Bài 5: Cộng đồng ASEAN: Từ ý tưởng đến hiện thực

Lý thuyết Bài 6: Cách mạng tháng Tám năm 1945

Xem thêm tài liệu Lịch sử lớp 12:

Trắc nghiệm Liên hợp quốc lớp 12

Giải Lịch sử 12 Bài 1: Liên hợp quốc

Giáo án Liên hợp quốc lớp 12

Giáo án điện tử Liên hợp quốc lớp 12