* Trả lời:

- Thiên nhiên châu Á có đặc điểm nổi bật: Thiên nhiên đa dạng, có đầy đủ các đới khí hậu trên Trái Đất.

- Những đặc điểm ấy có ý nghĩa rất lớn đối với việc sử dụng và bảo vệ tự nhiên.

* Mở rộng:

1. Vị trí địa lý, hình dạng và kích thước của châu Á

 - Về vị trí, phần đất liền châu Á kéo dài từ vùng cận cực Bắc đến xích đạo, một số đảo và quần đảo kéo đến vĩ tuyến 100N.

- Tiếp giáp:

+ Phía Tây giáp với châu Âu

+ Phía Tây Nam giáp với châu Phi qua eo đất Xuy-ê

+ Ba mặt còn lại tiếp giáp với biển và đại dương: phía Bắc giáp với Bắc Băng Dương, phía Đông giáp với Thái Bình Dương, phía Nam giáp với Ấn Độ Dương.

- Về kích thước: Châu Á là châu lục rộng lớn nhất thế giới. Lãnh thổ diện tích đất liền 41,5tr Km2, diện tích cả các đảo phụ thuộc là 44,4tr Km2.

- Về hình dạng, lãnh thổ châu Á có dạng khối rộng lớn. Bờ biển bị chia cắt mạnh, có nhiều bán dảo, vịnh biển…

2. Đặc điểm tự nhiên châu Á

a. Địa hình, khoáng sản

- Địa hình:

+ Đồi núi, cao nguyên, sơn nguyên chiếm đa số và nhiều đồng rộng lớn.

+ Núi chạy theo hai hướng chính: Đông-Tây hoặc gần Đông - Tây, Bắc-Nam hoặc gần Bắc-Nam, có nhiều đồng bằng nằm xen kẻ với nhau làm địa hình bị chia cắt phức tạp.

+ Phân bố địa hình: núi tập trung ở vùng trung tâm và vùng Tây Nam Á. Đồng bằng nằm ở ven biển.

- Khoáng sản: đa dạng và phong phú, quan trọng nhất là: dầu mỏ, khí đốt, than, sắt, crôm và nhiều kim loại màu

b. Khí hậu

- Các kiểu khí hậu gió mùa phân bố chủ yếu ở Đông Á, Nam Á và Đông Nam Á, một năm có hai mùa rõ rệt

+ Mùa Đông: lạnh, khô

+ Mùa Hạ: nóng ẩm, mưa nhiều

+ Đông Nam Á và Nam Á là hai khu vực có mưa nhiều nhất thế giới

- Các kiểu khí hậu lục địa phân bố chủ yếu ở vùng nội địa và Tây Nam Á tạo ra cảnh quan hoang mạc và nửa hoang mạc

+ Mùa đông khô và lạnh

+  Mùa hè khô và nóng - lượng mưa ít (trung bình chỉ đạt 300 mm/năm)

c. Sông ngòi và hồ

- Sông ngòi:

+ Sông ngòi Châu Á khá phát triển, có nhiều hệ thống sông lớn.

+ Các sông phân bố không đều và có chế độ nước khá phức tạp.

+ Sông ở Bắc Á: mạng lưới sông ngòi dày đặc, các sông thường chảy theo hướng từ Nam lên Bắc. Mùa Đông đóng băng, mùa xuân băng tan nước sông lên nhanh thường gây lũ băng lớn.

+ Sông ở Đông Á-Nam Á và Đông Nam Á: mạng lưới sông ngòi dày đặc, có nhiều sông lớn (do mưa nhiều). Chế độ nước theo mùa, mùa Hạ sông nhiều nước

+ Sông ở Tây Nam Á và Trung Á:ít sông, nguồn cung cấp nước chủ yếu do băng tuyết tan, càng về hạ lưu lượng nước sông cảng giảm.

- Hồ:

+ Châu Á có khá nhiều hồ, trong đó có các hồ sâu và lớn nhất thế giới, như: hồ Bai-can, A-ran…

+ Những hồ lớn giúp điều hòa không khí, tạo phong cảnh thiên nhiên đẹp.

d. Các đới thiên nhiên

- Do đặc điểm địa hình và khí hậu nên châu Á có đới thiên nhiên đa dạng

+ Đới lạnh: ở phía Bắc của châu lục thời tiết khắc nghiệt, có gió mạnh. Thực vật phổ biến hoang mạc cực, đồng rêu và đồng rêu rừng. Động vật chủ yếu các loài chịu lạnh, về mùa hạ có nhiều loài chim di cư từ phương nam lên.

+ Đới ôn hòa: chiếm diện tích lớn nhất có sự phân hóa từ rừng lá kim sang rừng hỗn giao và rứng lá rộng, thảo nguyên rừng và thảo nguyên. Càng vào sâu trong lục địa, khí hậu khô hạn nên chủ yếu là bán hoang mạc và hoang mạc. Khu vực núi cao phổ biến thảo nguyên và băng tuyết.

+ Đới nóng: ở khí hậu gió mùa, xích đạo, thực vật điển hình là rừng nhiệt đới. Rừng có nhiều tầng và thường xanh, ở những nơi khuất gió hoặc khô hạn có rừng thưa, xavan, cây bụi và hoang mạc.

- Ngày nay, đa số các đới thiên nhiên ở châu Á đều chịu ảnh hưởng bởi sự khai phá của con người. Vì vậy việc bảo về và phục hồi tài nguyên rừng là nhiệm vụ rất quan trọng của các quốc gia.

Xem thêm các bài viết liên quan,chi tiết khác:

Lý thuyết Địa Lí 7 Bài 5: Thiên nhiên châu Á

Giải bài tập Địa lí 7 Bài 5: Thiên nhiên Châu Á

- Kể tên và xác định trên bản đồ các khu vực địa hình của châu Á:

+ Khu vực núi, cao nguyên và sươn nguyên chiếm ¾ diện tích lãnh thổ. Núi cao tập trung ở trung tâm châu lục.

+ Khu vực đồng bằng chiếm ¼ diện tích lãnh thổ, có nhiều đồng bằng rộng lớn nhất thế giới, phân bố chủ yếu ở ven biển.

- Khu vực phân bố các khoáng sản chính ở châu Á: Dầu mở ở Tây Nam Á, Đông Nam Á. Sắt, than đá, Man-gan có ở Nam Á, Đông Nam Á, Đông Á và Bắc Á.

+ Ý nghĩa của đặc điểm địa hình, khoáng sản đối với việc sử dụng và bảo vệ tự nhiên: Địa hình, khoáng sản có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế tuy nhiên địa hình dốc, dễ bị xói mòn, sạt lở. Khoáng sản được khia thác còn chưa gắn với bảo vệ gây lãng phí và ô nhiễm môi trường.

- Kể tên các đới và kiểu khí hậu ở châu Á:

+ Đới khí hậu cực và cận cực.

+ Đới khí hậu ôn đới có các kiểu khí hậu: Ôn đới lục địa, ôn đới gió màu, ôn đới hải dương.

+ Đới khí hậu cận nhiệt có các kiểu: Cận nhiệt địa trung hải, cận nhiệt lục địa, cận nhiệt gió mùa, cận nhiệt núi cao.

+ Đới khí hậu nhiệt đới có các kiểu: Nhiệt đới khô, nhiệt đới gió mùa.

+ Đới khí hậu xích đạo và cận xích đạo.

- Khí hậu châu Á phân hóa đa dạng: có đủ các đới khí hậu trên Trái đất, mỗi đới lại phân chia thành nhiều kiểu khí hậu khác nhau. Phổ biến là kiểu khí hậu gió mùa và kiểu khí hậu lục địa.

- Kể tên một số sông và hồ lớn ở châu Á:

+ Sông: Ô-bi, Hoàng Hà, Trường Giang, Mê-công…

+ Hồ: Bai-can, A-ran, Ban-khat…

- Đặc điểm sông ngòi châu Á: Có nhiều hệ thống sông lớn, nhiều hồ lớn. Phân bố không đều và có chế độ nước phức tạp.

- Ý nghĩa của sông, hồ đối với việc sử dụng và bảo vệ tự nhiên: Cung cấp nước cho sinh hoạt, sản xuất, phát triển thủy điện, đánh bắt thủy sản, giao thông, du lịch, điều hòa không khí. Tuy nhiên vào mùa lũ thường gây ra lũ lụt.

- Sự phân hóa của các đới thiên nhiên châu Á:

+ Đới lạnh: ở phía bắc châu lục, thời tiết khắc nghiệt và có gió mạnh. Cảnh quan chủ yếu là hoang mạc cực, đồng rêu.

+ Đới ôn hòa: Chiếm diện tích lớn nhất. Khí hậu phân hóa đa dạng, từ rừng lá kim sang rừng hỗn giao. Sâu trong lục địa khí hậu khô hạn. Khu vực núi cao có thảo nguyên và băng tuyết.

+ Đới nóng: ở vùng khí hậu giáo mùa, xích đạo; thực vật điển hình là rừng nhiệt đới, rừng thưa, xavan, cây bụi và hoang mạc.

- Việc khai thác và sử dụng các đới thiên nhiên cần chú ý bảo vệ và phục hồi rừng để bảo vệ môi trường.

a. Xác định vị trí của hai trạm khí tượng E Ri-at (Riyadh) và Y-an-gun (Yangon) trên hình 5.2.

- Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu và viết một đoạn văn ngắn mô tả đặc điểm của một đồng bằng hoặc cao nguyên ở châu Á: Đồng bằng sông Cửu Long, là đồng bằng lớn nhất Việt Nam. Có diện tích 40.547,2 km², được bồi đắp bởi phù sa phần hạ lưu sông Mê-công (chảy trên địa phận Việt Nam, đổ ra biển Đông bằng 9 cửa sông nên còn được gọi là sông Cửu Long). Đồng bằng có đất phù sa màu mỡ, đây là vựa lúa lớn nhất của Việt Nam góp phần đưa Việt Nam trở thành quốc gia đứng thứ hai thế giới về xuất khẩu gạo.

- Nhiệm vụ 2: Em hãy đóng vai một hướng dẫn viên du lịch, giới thiệu về một con sông, hồ lớn hoặc đới thiên nhiên châu Á.