Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong những câu thơ sau: Quê hương là con diều biếc

Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong những câu thơ sau: Quê hương là con diều biếc? là câu hỏi trong bộ đề đọc hiểu Ngữ Văn lớp 9 bao gồm câu hỏi và đáp án chi tiết, giúp bạn ôn luyện và học tốt Ngữ Văn 9.

1 113 02/06/2026


Nội dung bài thơ Bài học đầu cho con

BÀI HỌC ĐẦU CHO CON

(Đỗ Trung Quân)

Quê hương là gì hở mẹ

Mà cô giáo dạy phải yêu

Quê hương là gì hở mẹ

Ai đi xa cũng nhớ nhiều

Quê hương là chùm khế ngọt

Cho con trèo hái mỗi ngày

Quê hương là đường đi học

Con về rợp bướm vàng bay

Quê hương là con diều biếc

Tuổi thơ con thả trên đồng

Quê hương là con đò nhỏ

Êm đềm khua nước ven sông

Quê hương là cầu tre nhỏ

Mẹ về nón lá nghiêng che

Là hương hoa đồng cỏ nội

Bay trong giấc ngủ đêm hè

Quê hương là vòng tay ấm

Con nằm ngủ giữa mưa đêm

Quê hương là đêm trăng tỏ

Hoa cau rụng trắng ngoài thềm

Quê hương là vàng hoa bí

Là hồng tím giậu mồng tơi

Là đỏ đôi bờ dâm bụt

Màu hoa sen trắng tinh khôi

Quê hương mỗi người chỉ một

Như là chỉ một mẹ thôi

Quê hương nếu ai không nhớ...

Sẽ không lớn nổi thành người.

(Đỗ Trung Quân, Cỏ hoa cần gặp, NXB Thuận Hóa - Huế, 1991)

* Bài thơ Bài học đầu cho con đăng lần đầu năm 1986 trên báo Khăn quàng đỏ, được nhà thơ làm đề tặng bé Quỳnh Anh, con của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh, khi đó mới một tuổi. Khi đăng bài này thì người biên tập có bỏ một vài đoạn và thêm một câu “Sẽ không lớn nổi thành người” ở cuối cùng. Trong tập thơ Cỏ hoa cần gặp (1991), tác giả đã đăng lại nguyên bản như văn bản trên.

* Đỗ Trung Quân sinh năm 1945, quê quán Thành Phố Hồ Chí Minh, là Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam; Tác phẩm đã in: Cỏ hoa cần gặp (dẫn theo Thơ Việt Nam thế kỉ XX, NXB GD, tr 947); Thơ của ông mộc mạc, giản dị, giọng thơ chân thành, đằm thắm, da diết.

Câu hỏi: Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong những câu thơ sau:

“Quê hương là con diều biếc / Tuổi thơ con thả trên đồng"

Trả lời:

Tác giả sử dụng biện pháp tu từ so sánh ngang bằng để thể hiện tình cảm sâu sắc tình cảm của tác giả đối với quê hương.

- So sánh ngang bằng: Tác giả đã so sánh "quê hương" với "con diều biếc". Hai hình ảnh này có nét tương đồng về sự tự do, bay bổng, mang đen niềm vui và hạnh phúc cho con trẻ. So sánh ngang bằng giúp làm nổi bật vẻ đẹp thanh bình, yên ả của quê hương, nơi mà tuổi thơ được trải nghiệm những khoảnh khắc vô tư, hồn nhiên.

- Tác dụng: Biện pháp so sánh tạo nên hiệu quả nghệ thuật cao, góp phần tăng sức gợi hình, gợi cảm cho câu thơ. Hình ảnh "con diều biếc" gợi lên khung cảnh làng quê thanh bình, yên ả, nơi mà tuổi thơ được thả mình vào thiên nhiên, chơi đùa cùng bạn bè. Qua đó, tác giả thể hiện tình yêu tha thiết, gắn bó sâu nặng với quê hương, nơi lưu giữ những kỷ niệm đẹp đẽ nhất của tuổi thơ.

1 113 02/06/2026