Phân tích đặc sắc nghệ thuật của bài thơ ở bài thơ Cơn mưa rừng chiều nay

Phân tích đặc sắc nghệ thuật của bài thơ ở bài thơ Cơn mưa rừng chiều nay là câu hỏi trong bộ đề đọc hiểu Ngữ Văn lớp 9 bao gồm câu hỏi và đáp án chi tiết, giúp bạn ôn luyện và học tốt Ngữ Văn 9.

1 118 21/05/2026


Nội dung bài thơ Cơn mưa rừng chiều nay

CƠN MƯA RỪNG CHIỀU NAY

(Nguyễn Hữu Quý)

Mấy mươi năm lặng lẽ dưới rừng sâu

Chúng tôi đến đưa anh về với Mẹ

Tây Trường Sơn, chiều nay mưa tầm tã

Thác trời tuôn, nghiêng ngã gió bốn bề


Tấm ni-lông dành che hài cốt

Chúng tôi như cây đẫm buốt mưa rừng

Tay đồng đội nâng niu đồng đội

Cơn mưa rừng trào khóe mắt rưng rưng!

Dưới cơn mưa là nén hương cháy dở

Chút hương quê chưa thơm hết lòng mình

Đỉnh non cao òa cơn sóng vỗ

Nhịp tim dồn thao thức phía bình minh.

Hóa thành đất cái gia tài của lính

Vóc dáng mẹ cho cũng đã đất rồi

TThành đất cả dòng tên cha gọi

Đất khai sinh ngọn lửa dưới mưa trời!

Ngày mai, anh về với mẹ

Gửi lại cơn mưa thao thiết cho rừng

Nằm đất Trường Sơn bọc trong vuông vải nhỏ

Như lửa đầu nguồn, thắm mạch đất quê hương.

(Nguyễn Hữu Quý, Theo https://vhnt.daklak.gov.vn/, ngày 26/7/2023)

* Chú thích: Nguyễn Hữu Quý, Sinh năm 1956, quê ở tỉnh Quảng Bình, đại tá quân đội, hiện sống và làm việc tại Hà Nội. Nguyên là Trưởng ban Thơ Tạp chí Văn nghệ Quân đội, hội viên Hội Nhà văn Việt Nam. Bài thơ Cơn mưa rừng chiều nay là những cảm xúc khi chứng kiến việc đón hài cốt liệt sĩ hi sinh trong kháng chiến chống Mỹ từ rừng Trường Sơn sau chiến tranh về với quê hương, nguồn cội.

Câu hỏi: Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích đặc sắc nghệ thuật của bài thơ ở bài thơ Cơn mưa rừng chiều nay của Nguyễn Hữu Quý.

Trả lời:

- Đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng

+ Viết đúng hình thức đoạn văn (diễn dịch, quy nạp, móc xích…).

+ Đảm bảo dung lượng khoảng 200 chữ.

- Xác định đúng vấn đề nghị luận

+ Phân tích đặc sắc nghệ thuật của văn bản “Cơn mưa rừng chiều nay” – Nguyễn Hữu Quý.

- Hệ thống ý:

+ Hình ảnh giàu tính biểu tượng và cảm xúc:

. Cơn mưa rừng vừa là yếu tố thiên nhiên, vừa là biểu tượng cho nước mắt, cho nỗi đau, sự xúc động của đồng đội và đất trời trước sự trở về của người lính.

. Hình ảnh “tấm ni-lông”, “hài cốt”, “vuông vải nhỏ”, “nén hương cháy dở”… mộc mạc mà xúc động, gợi không khí trang nghiêm, thiêng liêng.

. Biểu tượng “đất” xuyên suốt bài thơ: người lính hóa thân thành đất, thành ngọn lửa âm thầm nuôi dưỡng quê hương.

+ Giọng điệu trang trọng, tha thiết:

. Giọng thơ nhẹ nhàng, sâu lắng, hòa quyện giữa bi thương và tự hào.

. Nhịp điệu linh hoạt, có lúc dồn dập như “nhịp tim dồn”, có lúc chậm rãi, trầm tư, phù hợp với tâm trạng tiếc thương và thành kính.

+ Ngôn ngữ giản dị, gợi cảm:

. Từ ngữ gần gũi, giàu chất đời thường (mưa rừng, đất, mẹ, vuông vải nhỏ…), nhưng được đặt trong không gian linh thiêng, khiến cảm xúc dâng trào.

. Các phép ẩn dụ, hoán dụ, điệp ngữ (“thành đất”, “ngày mai anh về…”) làm nổi bật ý nghĩa thiêng liêng của sự hi sinh.

=> Với nghệ thuật giàu sức gợi và cảm xúc, bài thơ không chỉ là lời tiễn biệt người lính mà còn là khúc tráng ca bất tử về sự hi sinh âm thầm của bao người lính Trường Sơn.

- Phát triển đoạn văn logic, thuyết phục

+ Dẫn chứng từ bài thơ để minh chứng cho nhận định.

+ Thể hiện rõ suy nghĩ về đặc sắc nghệ thuật của bài thơ.

- Đảm bảo ngữ pháp, liên kết:

+ Trình bày rõ ràng, mạch lạc, không mắc lỗi chính tả.

- Sáng tạo

+ Cách diễn đạt mới mẻ, có suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận.

Đoạn văn tham khảo

Bài thơ “Cơn mưa rừng chiều nay” của Nguyễn Hữu Quý gây xúc động mạnh mẽ không chỉ bởi nội dung thiêng liêng mà còn nhờ những đặc sắc nghệ thuật giàu sức biểu cảm. Trước hết, hình ảnh cơn mưa rừng – hình ảnh bao trùm toàn bài – không chỉ là yếu tố thiên nhiên, mà còn mang tính biểu tượng sâu sắc cho nỗi đau, nước mắt và sự tiễn biệt thiêng liêng giữa đồng đội với người lính hi sinh. Những hình ảnh mộc mạc như “tấm ni-lông”, “nén hương cháy dở”, “vuông vải nhỏ” được đặt trong khung cảnh trang nghiêm của núi rừng Trường Sơn khiến xúc cảm thêm lắng sâu. Nghệ thuật ẩn dụ, hoán dụ được sử dụng tinh tế khi người lính được “hóa thành đất”, “thành lửa”, thể hiện sự hòa nhập vĩnh hằng vào mạch nguồn quê hương. Giọng điệu trang trọng, trầm lắng, lúc tha thiết, lúc dồn dập, kết hợp với ngôn ngữ giản dị, giàu hình ảnh gợi cảm, giúp bài thơ trở thành một khúc tưởng niệm xúc động. Tất cả làm nên vẻ đẹp nghệ thuật độc đáo của bài thơ, khiến sự hi sinh của người lính trở thành bất tử trong lòng đồng đội và quê hương.

1 118 21/05/2026