*Lời giải

Gọi vận tốc của máy bay và vận tốc của gió đối với mặt đất lần lượt là $v_{12}$ và $v_{25}$, vận tốc tương đối của máy bay đối với gió là $v_{12.}$

Công thức cộng vận tốc: $\overrightarrow{v_{13}}=\overrightarrow{v_{12}}+\overrightarrow{v_{23}}$

Theo bài ra hướng gió và hướng chuyển động của máy bay ngược chiều nhau nên $\overrightarrow{v_{12}}\uparrow \downarrow \overrightarrow{v_{23}}$. Chọn chiều dương là chiều chuyển động của máy bay.

$v_{13}=525-36=489km/h$

Thời gian bay của máy bay: $t=\frac{d}{v_{13}}=\frac{1160}{489}=\mathrm{2,37}h$

*Phương pháp giải

- áp dụng công thức cộng vận tốc: Công thức cộng vận tốc: $\overrightarrow{v_{13}}=\overrightarrow{v_{12}}+\overrightarrow{v_{23}}$

- xét chiều chuyển động để tính giá trị của vận tốc chuyển động của máy bay, từ đó tính ra thời gian bay của máy bay

* Lý thuyết cần nắm thêm về các bài toán chuyển động:

Gọi vận tốc là v, quãng đường là s, thời gian là t, ta có:

v = s : t

s = v × t

t = s : v

Trong cùng một thời gian, vận tốc và quãng đường là hai đại lượng tỉ lệ thuận với nhau.

Ở cùng một  vận tốc, thời gian và quãng đường là hai đại lượng tỉ lệ thuận với nhau.

Trên cùng một quãng đường, vận tốc và thời gian là hai đại lượng tỉ lệ nghịch với nhau.

Các dạng bài tập

Dạng 1: Các bài toán có một chuyển động tham gia

+ Thời gian đi = Quãng đường : Vận tốc (t = s : v)

= Giờ đến nơi – Giờ khởi hành – Giờ nghỉ (nếu có)

+ Giờ khởi hành = Giờ đến nơi – Thời gian đi – Giờ nghỉ (nếu có)

+ Giờ đến nơi = Giờ khởi hành + Thời gian đi – Giờ nghỉ (nếu có)

+ Vận tốc = Quãng đường : Thời gian (v = s : t)

+ Quãng đường = Vận tốc × Thời gian (s = v × t)

Dạng 2: Các bài toán có hai hoặc ba chuyển động cùng chiều

Gọi vận tốc vật thứ nhất là v₁, vận tốc vật thứ hai là v₂.

Nếu hai vật chuyển động cùng chiều cách nhau quãng đường s cùng xuất phát một lúc thì thời gian để chúng đuổi kịp nhau là:

t = s : (v₁ – v₂)

Nếu vật thứ hai xuất phát trước một thời gian t₀ sau đó vật thứ nhất mới xuất phát thì thời gian vật thứ nhất đuổi kịp vật thứ hai là:

t = v₂ × t₀ : (v₁ – v₂)

(Với v₂ × t₀ là quãng đường vật thứ hai xuất phát trước vật thứ nhất trong thời gian t₀).

Dạng 3: Các bài toán có hai hoặc ba chuyển động ngược chiều

Gọi vận tốc vật thứ nhất là v₁, vận tốc vật thứ hai là v₂.

Quãng đường hai vật cách nhau trong cùng một thời điểm xuất phát là s.

Thời gian để hai vật gặp nhau là t, thì:

t = s : (v₁ + v₂)

Chú ý: s là quãng đường hai vật cách nhau trong cùng một thời điểm xuất phát. Nếu vật nào xuất phát trước thì phải trừ quãng đường xuất phát trước đó.

Xem thêm các bài viết liên quan hay, chi tiết:

Lý thuyết Chuyển động tổng hợp – Vật lí 10 Chân trời sáng tạo 

TOP 10 câu Trắc nghiệm Chuyển động tổng hợp (Chân trời sáng tạo 2024) có đáp án - Vật lí 10 Chân trời sáng tạo 

* Trả lời:

Gọi $\overrightarrow{v_{13}}$ là vận tốc tuyệt đối của ca nô so với bờ

$\overrightarrow{v_{12}}$ là vận tốc tương đối của ca nô so với dòng nước

$\overrightarrow{v_{23}}$ là vận tốc kéo theo của dòng nước so với bờ

Công thức cộng vận tốc: $\overrightarrow{v_{13}}=\overrightarrow{v_{12}}+\overrightarrow{v_{23}}$

a) Đội cứu hộ đi xuôi dòng nên $v_{13}=v_{12}+v_{23}=8+4=12m/s$

Thời gian đội cứu hộ đến được chỗ bị nạn: $t=\frac{d}{v_{13}}=\frac{2000}{12}=\frac{500}{3}s=$ 2 phút 46 giây

b) Khi quay trở lại vị trí ban đầu thì đội cứu hộ đi ngược dòng nước nên: $v{\text{'}}_{13}=v_{12}-v_{23}=8-4=4m/s$

Thời gian để đội cứu hộ trở lại vị trí ban đầu: $t=\frac{d}{v{\text{'}}_{13}}=\frac{2000}{4}=500s=$8 phút 20 giây

* Mở rộng:

 Tốc độ

1. Tốc độ trung bình

- Ta tính được tốc độ trung bình của một vật chuyển động nếu biết quãng đường mà nó di chuyển và thời gian để đi hết quãng đường ấy:

- Nếu kí hiệu: vtb là tốc độ trung bình, s là quãng đường vật đi được trong thời gian t thì:

$v_{tb}=\frac{s}{t}$

- Tốc độ trung bình tính trong một thời gian rất ngắn được gọi là tốc độ tức thời.

2. Đơn vị đo tốc độ

- Quãng đường được đo bằng mét (m)

- Thời gian được đo bằng giây (s)

 Do đó: tốc độ được tính bằng mét trên giây (m/s)

- Lưu ý: Việc lựa chọn đơn vị đo còn phụ thuộc vào tình huống.

II. Quãng đường và độ dịch chuyển.

- Khoảng cách mà vật di chuyển được theo một hướng xác định là độ dịch chuyển.

- Độ dịch chuyển là một đại lượng véctơ. Khi xác định độ dịch chuyển, phải xác định cả độ lớn và hướng của nó.

- Quãng đường là một đại lượng vô hướng chỉ được đặc trưng bởi độ lớn.

- Quãng đường là một đại lượng vô hướng chỉ được đặc trưng bởi độ lớn.

III. Vận tốc

- Vận tốc là một đại lượng vectơ. Vận tốc có thể được coi là tốc độ của vật theo một hướng xác định.

- Tốc độ là một đại lượng vô hướng.

- Nếu biết độ dịch chuyển trong một khoảng thời gian, thì vận tốc được xác định là:

- Hướng của vận tốc là hướng của độ dịch chuyển. Giá trị v của vận tốc được tính bằng:

$v=\frac{\Delta d}{\Delta t}$

- Với $\Delta t$ là giá trị độ dịch chuyển của vật trong khoảng thời gian 

- Công thức tổng quát: $\overrightarrow{v}=\frac{\Delta \overrightarrow{d}}{\Delta t}$

- Vận tốc cũng được đo bằng đơn vị như đơn vị tốc độ.     

Xem thêm các bài viết liên quan,chi tiết khác:

Lý thuyết Vật lí 10 Bài 1: Tốc độ, độ dịch chuyển và vận tốc

Giải bài tập Vật lí lớp 10 Bài 1: Tốc độ, độ dịch chuyển và vận tốc