Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ trong những câu thơ: Lúc xa nhà nhớ một dáng mây

Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ trong những câu thơ: Lúc xa nhà nhớ một dáng mây? là câu hỏi trong bộ đề đọc hiểu Ngữ Văn lớp 9 bao gồm câu hỏi và đáp án chi tiết, giúp bạn ôn luyện và học tốt Ngữ Văn 9. 

1 117 19/05/2026


Nội dung bài thơ Cỏ dại

CỎ DẠI

(Xuân Quỳnh)

“Cỏ dại quen nắng mưa

Làm sao mà giết được

Tới mùa nước dâng

Cỏ thường ngập trước

Sau ngày nước rút

Cỏ mọc đầu tiên”

Câu thơ nào trong ý nghĩ vụt lên

Khi tôi bước giữa một rừng cỏ dại

Không nhà cửa. Không bóng cây. Tìm lối

Cứ đường hào rẽ cỏ mà đi.

Người dân quân tì súng lắng nghe

Bài hát nói về khu vườn đầy trái

Anh bỗng nghĩ đến một vùng cỏ dại

Nỗi nhớ đầu anh nhớ quê anh

Mảnh đạn bom và chất lân tinh

Đã phá sạch không còn chi nữa

Chỉ có sắt chỉ còn có lửa

Và cuối cùng còn có đất mà thôi

Thù trong lòng và cây súng trên vai

Cùng đồng đội anh trở về làng cũ

Anh nhận thấy trước tiên là cỏ

Sự sống đầu anh gặp ở quê hương

Có một lần anh tìm đến bà con

Khi xúm xít quanh anh thăm hỏi

Giữa câu chuyện có điều này đau nhói:

- Đất quê mình cỏ đã mọc lên chưa?

Trong cuộc đời bình yên tựa nghìn xưa

Gần gũi nhất vẫn là cây lúa

Trưa nắng khát ước về vườn quả

Lúc xa nhà nhớ một dáng mây

Một dòng sông, ngọn núi, rừng cây

Một làn khói, một mùi hương trong gió...

Có mấy ai nhớ về ngọn cỏ

Mọc vô tình trên lối ta đi

Dẫu nhỏ nhoi không đáng nhớ làm chi

Không nghĩ đến nhưng mà vẫn có.

Vĩnh Linh, 1969

(Xuân Quỳnh thơ và đời, NXB Văn hóa, 1998, tr.24-25)

Câu hỏi: Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ trong những câu thơ:

Lúc xa nhà nhớ một dáng mây

Một dòng sông, ngọn núi, rừng cây

Một làn khói, một mùi hương trong gió.

Trả lời:

a. Biện pháp liệt kê

- Các hình ảnh được liệt kê: “một dáng mây”, “một dòng sông”, “ngọn núi”, “rừng cây”, “một làn khói”, “một mùi hương trong gió”.

- Tác dụng:

+ Gợi nên một không gian quê hương thân thuộc, bình dị mà sâu sắc.

+ Thể hiện nỗi nhớ da diết, chân thành, nhiều tầng lớp của nhân vật trữ tình khi xa quê.

+ Tạo nhịp điệu nhẹ nhàng, đều đặn, phù hợp với dòng hồi tưởng đầy cảm xúc.

b. Biện pháp ẩn dụ:

- “Dáng mây”, “làn khói”, “mùi hương trong gió” không chỉ là hình ảnh thiên nhiên mà còn là ẩn dụ cho những kỷ niệm, hơi thở của cuộc sống quê nhà, những điều bình thường nhưng chứa đựng tình cảm thiêng liêng.

- Tác dụng:

+ Làm cho nỗi nhớ quê không chỉ mang hình ảnh cụ thể mà còn mang chiều sâu tâm hồn, cảm xúc.

+ Biến những gì tưởng như vô hình (mùi hương, dáng mây...) thành hình tượng nghệ thuật giàu sức gợi.

1 117 19/05/2026