Nội dung nào dưới đây không đúng khi nói về sự sụp đổ của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu?

Đáp án đúng là: D

- Phản ánh sự sụp đổ, không phù hợp với thực tiễn của học thuyết Mác - Lênin,không đúng khi nói về sự sụp đổ của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu.

Bản chất học thuyết vẫn mang giá trị, chỉ có việc áp dụng cứng nhắc, thiếu linh hoạt và sai lầm trong thực thi mô hình mới dẫn đến sự sụp đổ, chứ không phải do học thuyết không phù hợp.

$\to$ D đúng 

- A sai vì Liên Xô từng là biểu tượng và trụ cột của chủ nghĩa xã hội toàn cầu, sự sụp đổ này đã làm suy yếu lòng tin và ảnh hưởng tiêu cực đến phong trào ở nhiều quốc gia khác.

- B sai vì mô hình này tập trung quyền lực quá mức, thiếu dân chủ và cải cách, dẫn đến không thể thích ứng với thực tiễn và đáp ứng nhu cầu phát triển xã hội.

- C sai vì nó cho thấy tầm quan trọng của việc cải cách, nâng cao dân chủ và linh hoạt trong quản lý kinh tế, cũng như tránh tập trung quyền lực quá mức và quan liêu hóa.

Sự thất bại này không nằm ở bản chất học thuyết, mà chủ yếu do những sai lầm trong quá trình thực hiện. Cụ thể, Liên Xô và các nước Đông Âu đã mắc phải những vấn đề nghiêm trọng trong việc quản lý kinh tế, tập trung quyền lực quá mức, quan liêu hóa và không thích ứng kịp với sự thay đổi của tình hình thực tế. Ngoài ra, sự thiếu dân chủ trong các mô hình chính trị, cùng với cuộc chạy đua vũ trang và áp lực từ phương Tây, đã dẫn đến sự suy yếu và mất lòng tin của nhân dân. Học thuyết Mác - Lênin vốn nhấn mạnh vào việc giải phóng con người và xây dựng xã hội công bằng, nhưng khi triển khai không linh hoạt và thiếu cải cách, mô hình thực tiễn đã không đạt được mục tiêu mong muốn.

Học thuyết này vẫn giữ nguyên giá trị cốt lõi về mục tiêu xây dựng xã hội công bằng và không có sự bóc lột. Vấn đề chủ yếu nằm ở cách thức thực hiện học thuyết, khi các chính phủ đã áp dụng một cách cứng nhắc, không linh hoạt và không phù hợp với thực tiễn xã hội, dẫn đến tình trạng quản lý kém, quan liêu và thiếu dân chủ. Các mô hình kinh tế tập trung và kế hoạch hóa không còn đáp ứng được nhu cầu và nguyện vọng của người dân, khiến họ mất niềm tin vào hệ thống. Thêm vào đó, các yếu tố bên ngoài như áp lực từ phương Tây, khủng hoảng kinh tế toàn cầu, và những biến động chính trị trong khu vực cũng đã góp phần vào sự sụp đổ. Do đó, cần phải nhìn nhận rằng bản thân học thuyết Mác - Lênin không phải là nguyên nhân dẫn đến thất bại, mà là những sai lầm trong áp dụng và thực thi nó.

* Mở rộng:

1. Sự khửng hoảng của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô.

a. Bối cảnh lịch sử:

- Tình hình thế giới:

+ Cuộc khủng hoảng năng lượng (1973) đã tác động mạnh mẽ đến tình hình kinh tế, chính trị, xã hội của nhiều nước trên thế giới.

+ Để thích ứng với khủng hoảng năng lượng, nhiều nước tư bản chủ nghĩa đã đi sâu vào nghiên cứu khoa học, tiến hành các cải cách tiến bộ.

+ Cuộc cách mạng khoa học công nghệ đang diễn ra mạnh mẽ, xu thế toàn cầu hóa đang manh nha => đòi hỏi các nước phải tiến hành cải cách, mở cửa, áp dụng các tiến bộ kĩ thuật vào sản xuất.

- Tình hình Liên Xô: Do chậm sửa đổi để thích ứng với tình hình mới, cuối những năm 70 đến đầu những năm 80, kinh tế Liên Xô lâm vào tình trạng trì trệ, suy thoái.

b. Công cuộc cải tổ và hậu quả.

- Tháng 3/1985, M. Gooc-ba-chop (M.Gorbachev) tiến hành cải tổ đất nước

- Đường lối cải tổ của Liên Xô tập trung vào việc: “cải cách kinh tế triệt để”, tiếp theo là cải cách hệ thống chính trị và đổi mới tư tưởng.

- Hậu quả: đất nước Liên Xô lún sâu vào khủng hoảng.

+ Kinh tế hỗn loạn, thu nhập giảm sút nghiêm trọng.

+ Chính trị và xã hội: mất ổn định (xung đột sắc tộc, ly khai liên bang..); thực hiện đa nguyên chính trị làm suy yếu vai trò lãnh đạo của Đảng và nhà nước.

- Tháng 8/1991, sau cuộc đảo chính lật đổ Gooc-ba-chốp thất bại, Đảng Cộng sản Liên Xô bị đình chỉ hoạt động. Chính phủ Liên bang bị tê liệt.

- Ngày 21/12/1991, 11 nước cộng hòa tách ra khỏi liên bang, Cộng đồng các quốc gia độc lập(SNG) được thành lập.

- Ngày 25/12/1991, Gooc-ba-chốp từ chức tổng thống; cờ búa liềm trên nóc điện krem-li bị hạ xuống ⇒ chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô sụp đổ.

2. Sự khủng hoảng của chế độ XHCN ở các nước Đông Âu ( nửa sau những năm 1970 đến 1991).

- Do tác động của cuộc khủng hoảng năng lượng năm 1973, từ cuối những năm 80 – đầu những năm 90 của thế kỉ XX, các nước Đông Âu lâm vào khủng hoảng, trì trệ:

+ Kinh tế suy thoái nghiêm trọng.

+ Đời sống chính trị - xã hội không ổn định. Lực lượng phản cách mạng kích động quần chúng nhân dân nổi dậy chống chính quyền.

- Ban lãnh đạo các nước Đông Âu thực hiện một số cải cách trên các lĩnh vực kinh tế - chính trị song thất bại => cuối những năm 80 – đầu những năm 90, chế độ xã hội chủ nghĩa đã sụp đổ ở Đông Âu.

- Ngày 3/10/1990, Cộng hòa Dân chủ Đức sáp nhập vào Cộng hòa Liên Bang Đức.

Xem thêm các bài viết liên quan,chi tiết khác:

Lý thuyết Lịch sử 12 Bài 2: Liên Xô và các nước Đông Âu (1945 - 2000). Liên Bang Nga (1991 - 2000)

Mục lục Giải Tập bản đồ Lịch sử 12 Bài 2: Liên Xô và các nước Đông Âu (1945 – 2000). Liên bang Nga (1991 – 2000)