Câu hỏi:
17/06/2026 186Người công dân số Một
Cảnh trí
Một ngôi nhà ở Xóm Chiếu, Sài Gòn. Dưới ngọn đèn dầu lù mù, anh Thành đang ngồi ghi chép. Anh Lê vào.
Lê: Anh Thành! Mọi thứ tôi thu xếp xong rồi. Sáng mai, anh có thể đến nhận việc đấy.
Thành. Có lẽ thôi, anh ạ.
Lê: Sao lại thôi? Anh chỉ cần cơm nuôi và mỗi tháng một đồng. Tôi đã đòi cho anh thêm mỗi năm hai bộ quần áo và mỗi tháng thêm năm hào... (Nói nhỏ) Vì tôi nói với họ: Anh biết chữ Tàu, lại có thể viết phắc-tuya bằng tiếng Tây.
Thành: Nếu chỉ cần miếng cơm manh áo thì tôi ở Phan Thiết cũng đủ sống
Lê: Vậy anh vào Sài Gòn này làm gì?
Thành: Anh Lê này! Anh học Trường Sa-xơ-lu Lô-ba... thì .... ờ …anh là người nước nào?
Lê: Anh hỏi lạ thật! Anh người nước nào thì tôi là người nước ấy.
Thành: Đúng! Chúng ta là đồng bào. Cũng máu đỏ da vàng với nhau. Nhưng... anh có khi nào nghĩ đến đồng bào không?
Lê: Sao lại không? Không bao giờ tôi quên đống máu chảy trong cánh tay này là của họ Lê, anh hiểu không? Nhưng tôi chưa hiểu vì sao anh thay đổi ý kiến, không định xin việc làm ở Sài Gòn này nữa.
Thành: Anh Lê ạ, vì đèn dầu ta không sáng bằng đèn hoa kỳ. Đèn hoa kỳ lại không sáng bằng đèn tọa đăng. Hôm qua, tôi đi xem chớp bóng lại thấy ngọn đèn điện mới thật là sáng nhất. Sáng như ban ngày mà không có mùi, không có khói.
Lê: Anh kể chuyện đó làm gì
Thành: Vì anh với tôi.. Chúng ta là công dân nước Việt...
(Còn nữa)
THEO HÀ VĂN CẦU - VŨ ĐÌNH PHÒNG
Dựa vào bài đọc và hiểu biết của em về tiểu sử của Bác Hồ, hãy cho biết câu chuyện diễn ra trong hoàn cảnh nào.
Trả lời:
Giải bởi Vietjack
* Đáp án:
Theo em, câu chuyện diễn ra trong hoàn cảnh Bác Hồ đang tìm đường để cứu nước
* Kiến thức mở rộng:
NỘI DUNG BÀI "NGƯỜI CÔNG DÂN SỐ MỘT"
1. Nội dung đoạn trích
a) Bối cảnh:
+ Câu chuyện diễn ra tại một căn nhà nghèo ở Sài Gòn, nơi anh Thành (Nguyễn Tất Thành - sau này là Chủ tịch Hồ
Chí Minh) đang tạm trú.
+ Anh Lê – một người đồng hương, đã giúp anh Thành thu xếp một công việc ổn định.
b) Diễn biến cuộc trò chuyện:
- Anh Lê báo tin đã tìm được việc làm cho anh Thành: Công việc này tuy lương ít nhưng đủ sống, có chế độ đãi ngột
tốt hơn nhờ anh Lê thương lượng.
- Anh Thành từ chối công việc:
+ Nếu chỉ cần cơm áo, anh đã có thể sống ở quê nhà Phan Thiết.
+ Điều anh tìm kiếm khi vào Sài Gòn không phải là công việc nuôi thân mà là một lý tưởng lớn hơn.
- Cuộc trò chuyện dẫn đến tư tưởng yêu nước:
+ Anh Thành đặt câu hỏi: "Anh là người nước nào?" để khơi gợi ý thức dân tộc.
+ Khi anh Lê khẳng định mình là người Việt Nam, anh Thành tiếp tục hỏi: "Anh có khi nào nghĩ đến đồng bào không?" → Câu hỏi mang tính thức tỉnh, khiến người đọc suy ngẫm về trách nhiệm đối với đất nước.
- Hình ảnh ánh sáng – Biểu tượng cho con đường cứu nước:
+ Anh Thành kể về các loại đèn: từ đèn dầu, đèn Hoa Kỳ, đèn tọa đăng đến ánh đèn điện.
+ Đây không chỉ là sự so sánh về mức độ chiếu sáng mà còn mang ý nghĩa ẩn dụ sâu sắc:
Đèn dầu → Tượng trưng cho tình cảnh đất nước Việt Nam lúc bấy giờ: tối tăm, lạc hậu.
Đèn Hoa Kỳ, đèn tọa đăng → Tượng trưng cho sự phát triển ở những nước phương Tây tiên tiến hơn.
Đèn điện → Hình tượng ánh sáng cách mạng, con đường hiện đại hóa đất nước mà anh Thành muốn tìm kiếm.
- Câu nói cuối cùng: "Vì anh với tôi… Chúng ta là công dân nước Việt..." chưa kịp hoàn thành nhưng đã bộc lộ khát
vọng cháy bỏng của anh Thành về việc thay đổi vận mệnh dân tộc.
2. Ý nghĩa và tư tưởng của đoạn trích
a) Lòng yêu nước và ý thức dân tộc
- Đoạn trích thể hiện tinh thần yêu nước của anh Thành – người thanh niên mang trong mình nỗi trăn trở về vận mệnh dân tộc.
- Trong khi anh Lê chỉ quan tâm đến cuộc sống cá nhân, thì anh Thành lại suy nghĩ về cả một dân tộc.
- Câu hỏi của anh Thành như một lời đánh thức ý thức dân tộc không chỉ dành cho anh Lê mà còn cho tất cả những ai chỉ lo mưu sinh mà quên đi trách nhiệm với đất nước.
b) Tư tưởng cách mạng – Khát vọng tìm con đường cứu nước
- Hình ảnh "ánh sáng" trong câu chuyện không đơn thuần là ánh sáng vật lý mà chính là ánh sáng của tư tưởng.
- Anh Thành không bằng lòng với thực tại, anh không chỉ muốn tìm một công việc mà còn muốn tìm con đường giải phóng dân tộc.
- Tư duy so sánh về đèn dầu, đèn điện thể hiện sự quan sát tinh tế, tư duy đổi mới và khát vọng học hỏi cái tiến bộ để đưa đất nước thoát khỏi cảnh tối tăm.
c) Hình ảnh nhân vật Nguyễn Tất Thành (Hồ Chí Minh) thời trẻ
- Anh Thành được khắc họa là một con người có hoài bão lớn, tư duy nhạy bén, có tầm nhìn xa trông rộng.
- Không chấp nhận cuộc sống tạm bợ, anh muốn tìm một con đường sáng hơn cho đất nước.
- Cuộc trò chuyện giữa anh Thành và anh Lê đã cho thấy sự khác biệt giữa những con người chỉ lo cho bản thân và những người mang trong mình khát vọng vì dân tộc.
3. Nghệ thuật của đoạn trích
- Xây dựng tình huống đối thoại hợp lý: Cuộc trò chuyện tưởng như xoay quanh công việc, nhưng lại dẫn đến vấn đề
ý thức dân tộc và con đường cứu nước.
- Sử dụng hình ảnh ẩn dụ đặc sắc: Ánh sáng của các loại đèn tượng trưng cho sự phát triển của các quốc gia và sự
tìm kiếm con đường cứu nước.
- Ngôn ngữ tự nhiên, dễ hiểu: Nhân vật anh Thành nói chuyện mộc mạc nhưng sâu sắc, giúp bộc lộ tư tưởng lớn
lao.
CÂU HỎI HOT CÙNG CHỦ ĐỀ
Câu 1:
Giới thiệu một tác phẩm (câu chuyện, bài thơ, bài văn, bài báo) mà em đã đọc về việc bảo vệ trật tự, an ninh, an toàn trong cuộc sống.
Gợi ý
- Chú bé có tài mở khoá (Nguyễn Quang Thân)
- Chú công an đường phố (Nguyễn Thị Bích Nga)
- Bách khoa thư an toàn cho lứa tuổi thiếu niên, nhi đồng (Nguyễn Thị Vi Khanh)
- Cẩm nang phòng tránh tai nạn, thương tích (Nguyễn Hương Linh, Dương Thuỷ Ly)
Câu 2:
Tìm các vế câu trong mỗi câu ghép dưới đây:
b) Trời vẫn còn lạnh lắm và những thân cây vẫn còn run rẩy.
THEO NGUYỄN PHAN HÁCH
Câu 3:
Dựa vào nội dung Bài đọc 1, hãy phát biểu cảm nghĩ của em về việc làm của cậu bé trong câu chuyện.
Câu 4:
Em hãy đóng vai Lý hoặc Diệp trong bài đọc Làm thủ công, viết một đoạn văn ngắn nêu cảm nghĩ của em về câu chuyện cắt chữ U, trong đoạn văn có sử dụng các từ ngữ nói về việc học hành.
Câu 5:
Giới thiệu một tác phẩm (câu chuyện, bài thơ, bài văn, bài báo, vở kịch) mà em đã đọc về ý chí, nghị lực
Câu 6:
Tìm đọc thêm ở nhà:
- Hai câu chuyện (hoặc 1 câu chuyện, 1 bài thơ) về học và hành (học bài, làm bài, vận dụng bài học vào cuộc sống; gương thiếu nhi chăm học,…)
- 1 bài văn tả người (hoặc 1 bài báo về học và hành).
Câu 7:
Giới thiệu một tác phẩm (câu chuyện hoặc bài thơ, bài văn, bài báo, vở kịch) mà em đã đọc về lòng yêu nước và những công dân gương mẫu
Gợi ý
– Việt sử giai thoại (Nguyễn Khắc Thuần)
– Danh nhân đất Việt (Văn Lang, Quỳnh Cư, Nguyễn Anh)
– Kể chuyện Bác Hồ (Nhiều tác giả)
– Tuyển tập truyện ngắn hay dành cho thiếu nhi (Nhiều tác giả)
– Dòng Lô xanh thẳm (Đỗ Hàn)
Câu 8:
Nêu ý kiến của em về vấn đề “Nên hay không nên cho học sinh lớp 5 đi xe đạp tới trường?”.
Câu 9:
Giới thiệu một tác phẩm (câu chuyện hoặc bài thơ, bài văn, bài báo, vở kịch) về nghề nghiệp mà em đã đọc.
Gợi ý
– Lớn lên em làm gì? (Giơ-gin-na Xi-ga-ra, Bơ-na-đét Kiu-xét)
– Em muốn trở thành bác sĩ (Pe-gơ-sót)
– Bạn hợp với nghề gì nhỉ? (Oang Xi-ao-xi-ao)
Câu 10:
Viết lại đoạn văn dưới đây, sử dụng dấu gạch ngang để đánh dấu bộ phận chú thích, giải thích trong câu.
Ai cũng khen bạn Vân (lớp trưởng lớp tôi) là một cán bộ lớp gương mẫu. Thực ra, lúc đầu, chúng tôi (mấy anh chàng hay coi thường con gái) không tin Vân làm được lớp trưởng. Nhưng bây giờ thì khác rồi, cả lớp đều bị Vân thuyết phục…
Theo Kim Ngân
Câu 11:
Mầm non
Dưới vỏ một cành bàng
Còn một vài lá đỏ
Một mầm non nhỏ nhỏ
Còn nằm nép lặng im.
Mầm non mắt lim dim
Cố nhìn qua kẽ lá
Thấy mây bay hồi hả
Thấy lất phất mưa phùn
Rào rào trận lá tuôn
Rải vàng đầy mặt đất
Rừng cây trông thưa thớt
Thấy chỉ cội với cành
Một chú thỏ phóng nhanh
Chạy nấp vào bụi vắng
Và tất cả im ắng
Từ ngọn cỏ làn rêu...
Chợt một tiếng chim kêu:
– Chíp chiu chiu! Xuân đến!
Tức thì trăm ngọn suối
Nổi róc rách reo mừng
Tức thì ngàn chim muông
Nổi hát ca vang dậy.
Mầm non vừa nghe thấy
Vội bật chiếc vỏ rơi
Nó đứng dậy giữa trời
Khoác áo màu xanh biếc...
VÕ QUẢNG
Từ “mầm non” trong bài thơ được dùng với nghĩa gốc hay nghĩa chuyển ? Em hãy đặt một câu có từ "mầm non" được dùng theo nghĩa khác với nghĩa trong bài thơ
Câu 12:
Viết đoạn văn ngắn tả phong cảnh, trong đoạn văn có ít nhất một câu ghép sử dụng cặp từ thích hợp dưới đây để nối các về câu.
|
vừa... đã...; bao nhiêu... bấy nhiêu; … chưa... đã; càng…càng |
Câu 13:
Quang cảnh làng mạc ngày mùa
Mùa đông, giữa ngày mùa, làng quê toàn màu vàng – những màu vàng rất khác nhau.
Có lẽ bắt đầu từ những đêm sương sa thì bóng tối đã hơi cứng và sáng ngày ra thì trông thấy màu trời có vàng hơn thường khi. Màu lúa chín dưới đồng vàng xuộm lại. Nắng nhạt ngả màu vàng hoe. Trong vườn lắc lư những chùm quả xoan vàng lịm [...]. Từng chiếc lá mít vàng ối. Tàu đu đủ, chiếc lá sắn héo lại mở năm cánh vàng tươi. Buồng chuối lốm đốm quả chín vàng. Những tàu lá chuối vàng ối xả xuống như những đuôi áo, vạt áo. Nắng vườn chuối đương có gió lẫn với lá vàng như những vạt áo nắng, đuôi áo nắng vẫy vẫy. Bụi mía vàng xọng, đốt ngầu phấn trắng. Dưới sân, rơm và thóc vàng giòn. Quanh đó, con gà, con chó cũng vàng mượt. Mái nhà phủ một màu rơm vàng mới. Lác đác cây lụi có mấy chiếc lá đỏ. Qua khe giậu, ló ra mấy quả ớt đỏ chói. Tất cả đượm một màu vàng trù phú, đầm ấm lạ lùng.
Không còn có cảm giác héo tàn, hanh hao lúc sắp bước vào mùa đông. Hơi thở của đất trời, mặt nước thơm thơm, nhè nhẹ. Ngày không nắng, không mưa, hồ như không ai tưởng đến ngày hay đêm, mà chỉ mải miết đi gặt, kéo đá, cắt rạ, chia thóc hợp tác xã. Ai cũng vậy, cứ buông bát đũa lại đi ngay, cứ trở dậy là ra đồng ngay.
Vì sao có thể nói các từ ngữ chỉ màu sắc trong bài đã tạo nên bức tranh đẹp về một vùng quê trù phú và đa dạng?
Câu 14:
Giới thiệu một tác phẩm (câu chuyện hoặc bài thơ, bài văn, bài báo, vở kịch) mà em đã đọc ở nhà về vẻ đẹp của thiên nhiên hoặc của con người, cuộc sống quanh em.
Gợi ý
– Ai dậy sớm (Võ Quảng)
– Dạt dào sông nước (Nguyễn Như Mai, Nguyễn Quốc Tín, Nguyễn Huy Thắng)
– Chậm lại nào (Nhiều tác giả)
– Câu chuyện của cây xanh (Hoàng Phương Thuý, Chu Đức Thắng)
Câu 15:
Trao đổi về nội dung tác phẩm được giới thiệu.
a, Em thích nhân vật (hoặc chi tiết, hình ảnh) nào trong tác phẩm đó? Vì sao?
b, Tác phẩm đó nói lên điều gì?
