Giáo án KHTN 9 Bài 4 (Chân trời sáng tạo): Khúc xạ ánh sáng

Giáo án KHTN 9 Bài 4 (Chân trời sáng tạo): Khúc xạ ánh sáng

I. MỤC TIÊU

1. Năng lực chung

- Tự chủ và tự học: Chủ động, tích cực thực hiện nhiệm vụ học tập, phát triển khả năng tư duy độc lập của HS.

- Giao tiếp và hợp tác: Thực hành theo nhóm, tích cực tham gia thảo luận nhóm, làm việc tập thể, trao đổi và chia sẻ ý tưởng các nội dung học tập.

- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Đề xuất vấn đề, nêu giả thuyết, lập kế hoạch, sáng tạo nhiều cách để giải quyết các tình huống thực tế liên quan đến khúc xạ ánh sáng.

2. Năng lực khoa học tự nhiên

- Nhận thức khoa học tự nhiên: Hiểu được hiện tượng khúc xạ ánh sáng, ý nghĩa chiết suất của môi trường.

- Tìm hiểu tự nhiên: Đề xuất, kiểm tra, dự đoán, biết cách thực hiện thí nghiệm để rút ra kết luận về định luật khúc xạ ánh sáng.

- Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Vận dụng kiến thức về khúc xạ ánh sáng giải thích được một số hiện tượng đơn giản thường gặp trong thực tế; vận dụng được biểu thức $n=\frac{\sin i}{\sin r}$ trong một số trường hợp đơn giản

3. Phẩm chất

- Tham gia tích cực hoạt động nhóm phù hợp với khả năng của bản thân.

- Cẩn thận, trung thực và thực hiện các yêu cầu của bài học.

- Có niềm say mê, hứng thú với việc khám phá và học tập khoa học tự nhiên.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

- Hộp nhựa trong chứa nước, nguồn sáng laser, tấm nhựa, tấm nhựa có in vòng tròn chia độ

- Phiếu học tập, phiếu đánh giá, bảng nhóm, vở nháp.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

A. KHỞI ĐỘNG BÀI HỌC

Hoạt động 1: Khởi động

a) Mục tiêu

- Xác định được nội dung sẽ học trong bài là tìm hiểu về khúc xạ ánh sáng.

- Tạo tâm thế sẵn sàng tìm hiểu, thực hiện nhiệm vụ đang được giao để trả lời được câu hỏi đặt ra ở tình huống khởi động

b) Tổ chức thực hiện

* Giao nhiệm vụ học tập

- GV đặt vấn đề như trong SGK và yêu cầu HS làm việc cá nhân để trả lời câu hỏi.

* Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS quan sát hình ở mục Mở đầu (SGK trang 18), suy nghĩ độc lập và trả lời câu hỏi theo ý kiến cá nhân.

- GV theo dõi và hỗ trợ HS (nếu cần) nhằm đưa ra câu trả lời.

* Báo cáo kết quả và thảo luận

- HS trả lời câu hỏi theo quan điểm cá nhân.

* Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, đánh giá chung các câu trả lời của HS.

- GV dẫn dắt đến vấn đề cần tìm hiểu trong bài học và đưa ra mục tiêu của bài học.

B. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

Hoạt động 2: Thí nghiệm tìm hiểu hiện tượng khúc xạ ánh sáng

a) Mục tiêu

- Thực hiện thí nghiệm chứng tỏ được khi truyền từ môi trường này sang môi trường khác, tia sáng có thể bị khúc xạ (bị lệch khỏi phương truyền ban đầu). Từ đó, hiểu và nêu được hiện tượng khúc xạ ánh sáng.

- Thông qua việc hình thành kiến thức mới để phát triển được các năng lực chung và năng lực đặc thù của HS.

b) Tổ chức thực hiện

* Giao nhiệm vụ học tập

- GV tổ chức lớp học thành các nhóm.

- GV hướng dẫn HS tìm hiểu các bước thực hiện thí nghiệm tìm hiểu hiện tượng khúc xạ ánh sáng như trong SGK.

- HS làm việc theo nhóm để thực hiện thí nghiệm và hoàn thành câu Thảo luận 1 (SGK trang 18) vào vở nháp.

* Thực hiện nhiệm vụ học tập

- Các nhóm thực hiện nhiệm vụ như phần chuyển giao.

- GV theo dõi, động viên và hỗ trợ các nhóm gặp khó khăn.

* Báo cáo kết quả và thảo luận

- Các nhóm báo cáo kết quả thí nghiệm và thảo luận trước lớp.

- Các nhóm khác theo dõi, nhận xét, bổ sung.

* Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- Các nhóm đánh giá đồng đẳng dựa trên báo cáo kết quả thí nghiệm và thảo luận của các nhóm.

- GV nhận xét, đánh giá chung và rút ra kết luận: Khi truyền từ môi trường trong suốt này sang môi trường trong suốt khác, tia sáng có thể bị khúc xạ (bị lệch khỏi phương truyền ban đầu) tại mặt phân cách giữa hai môi trường. Hiện tượng này gọi là hiện tượng khúc xạ ánh sáng.

- HS theo dõi và ghi các kiến thức trọng tâm vào vở.

Hoạt động 3: Luyện tập

a) Mục tiêu

- Củng cố kiến thức về hiện tượng khúc xạ ánh sáng.

- Thông qua luyện tập, củng cố kiến thức để phát triển được các năng lực chung và năng lực đặc thù của HS.

b) Tổ chức thực hiện

* Giao nhiệm vụ học tập

- HS làm việc theo nhóm để hoàn thành câu Luyện tập (SGK trang 18) vào vở nháp.

* Thực hiện nhiệm vụ học tập

- Các nhóm thực hiện nhiệm vụ như phần chuyển giao.

- GV theo dõi, động viên và hỗ trợ các nhóm gặp khó khăn.

* Báo cáo kết quả và thảo luận

- Các nhóm báo cáo kết quả thảo luận trước lớp.

- Các nhóm khác theo dõi, nhận xét, bổ sung.

* Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- Các nhóm đánh giá đồng đẳng dựa trên báo cáo kết quả thảo luận của các nhóm.

- GV nhận xét, đánh giá chung và giúp HS củng cố kiến thức về hiện tượng khúc xạ ánh sáng.

Hoạt động 4: Vẽ sơ đồ đường đi của tia sáng từ không khí vào nước

a) Mục tiêu

- Vẽ được sơ đồ đường đi của tia sáng từ không khí vào nước.

- Thông qua việc hình thành kiến thức mới để phát triển được các năng lực chung và năng lực đặc thù của HS.

b) Tổ chức thực hiện

* Giao nhiệm vụ học tập

- GV hướng dẫn HS vẽ sơ đồ đường đi của tia sáng từ không khí vào nước dựa theo kết quả thí nghiệm ở Hoạt động 2

- HS làm việc theo nhóm để vẽ sơ đồ đường đi của tia sáng từ không khí vào nước vào bảng nhóm.

* Thực hiện nhiệm vụ học tập

- Các nhóm thực hiện nhiệm vụ như phần chuyển giao.

- GV theo dõi, động viên và hỗ trợ các nhóm gặp khó khăn.

* Báo cáo kết quả và thảo luận

- Các nhóm treo bảng nhóm lên bảng lớp.

- Các nhóm khác theo dõi, nhận xét, bổ sung.

* Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- Các nhóm đánh giá đồng đẳng dựa trên hình vẽ sơ đồ đường đi của tia sáng từ không khí vào nước trong bảng nhóm của các nhóm.

- GV nhận xét, đánh giá chung.

- HS theo dõi và vẽ sơ đồ đường đi của tia sáng từ không khí vào nước vào vở.

Hoạt động 5: Thí nghiệm tìm hiểu định luật khúc xạ ánh sáng

a) Mục tiêu

- Thực hiện được thí nghiệm để rút ra và phát biểu được định luật khúc xạ ánh sáng.

- Thông qua việc hình thành kiến thức mới để phát triển được các năng lực chung và năng lực đặc thù của HS.

b) Tổ chức thực hiện

* Giao nhiệm vụ học tập

- GV hướng dẫn HS tìm hiểu các bước thực hiện thí nghiệm tìm hiểu định luật khúc xạ ánh sáng như trong SGK.

- HS làm việc theo nhóm để thực hiện thí nghiệm và hoàn thành câu Thảo luận 2, 3 (SGK trang 19, 20) vào vở nháp.

* Thực hiện nhiệm vụ học tập

- Các nhóm thực hiện nhiệm vụ như phần chuyển giao.

- GV theo dõi, động viên và hỗ trợ các nhóm gặp khó khăn.

* Báo cáo kết quả và thảo luận

- Các nhóm báo cáo kết quả thí nghiệm và thảo luận trước lớp.

- Các nhóm khác theo dõi, nhận xét, bổ sung.

................................

................................

................................