Thí nghiệm: “Làm bếp mặt trời’’

Chuẩn bị: Lốp xe ô – tô hoặc xe máy đã qua sử dụng; tấm kính trắng, có kích thước lớn hơn lốp xe; bát nước; nhiệt kế.

Thực hiện:

- Đặt lốp xe ở sân hoặc thảm cỏ dưới ánh nắng mặt trời.

- Đặt bát nước vào trong lốp xe.

- Đặt nhiệt kế vào bát nước. Đọc chỉ số của nhệt kế.

- Che tấm kính lên lốp xe (hình 11)

- Dự đoán sự thay đổi nhiệt độ của bát nước sau khoảng 15 phút.

- Tiến hành thí nghiệm, quan sát và so sánh kết quả thí nghiệm với dự đoán của em.

Chia sẻ những việc em và gia đình đã khai thác, sử dụng các dạng năng lượng mặt trời, gió và nước chảy trong cuộc sống hằng ngày.

1. Lập kế hoạch

Chuẩn bị: Giấy, bút,…

Những việc cần làm:

- Chọn hai dạng năng lượng để tìm hiểu

- Nội dung thu thập: việc khai thác, sử dụng năng lượng, những thuận lợi và khó khăn trong khai thác sử dụng các dạng năng lượng,…

- Thu thập thông tin qua: sách, báo, in-tơ-nét,…

Phân công nhiệm vụ.

Thời gian cần thực hiện.

2. Thực hiện kế hoạch

Thực hiện thu thập thông tin heo kế hoạch đã xây dựng.

Xử lý thông tin theo bảng gợi ý.

3. Tổng kết và thảo luận

Trình bày kết quả của nhóm trước lớp.

a) Tìm hiểu, kể tên một số nhà máy sản xuất điện sử dụng năng lượng mặt trời (điện mặt trời), năng lượng gió (điện gió), năng lượng nước chảy (thủy điện) ở nước ta và địa phương em.

b) Địa phương em sử dụng năng lượng mặt trời, gió và nước chảy vào những việc gì?

Quan sát các hình từ 1 đến 10 và cho biết năng lượng mặt trời, gió và nước chảy được dùng cho những phương tiện, máy móc, hoạt động nào của con người. Giải thích.

Kể tên một số phương tiện, máy móc sử dụng năng lượng mặt trời, năng lượng gió hoặc năng lượng nước chảy mà em biết hoặc gia đình đang sử dụng.

- Tìm hiểu về ý nghĩa của Giờ Trái Đất qua sách, báo, in-tơ-nét.

- Vẽ, viết hoặc làm tranh tuyên truyền về Giờ Trái Đất.

- Chia sẻ và vận động mọi người xung quanh cùng thực hiện tiết kiệm điện.

- Quan sát các hình dưới đây và cho biết cần làm gì để tiết kiệm điện.

- Tìm hiểu các thiết bị điện trong nhà, lớp học của em và hoàn thành bảng theo gợi ý.

- Chia sẻ kết quả em tìm hiểu được với bạn.

- Vận động bạn bè và người thân cùng thực hiện an toàn khi sử dụng điện.

Từ các tình huống trên, hãy nêu một số quy tắc cơ bản về an toàn điện và chia sẻ với bạn.

- Quan sát các tình huống dưới đây và cho biết tình huống nào an toàn, tình huống nào không an toàn. Vì sao?

Vì sao thợ điện sử dụng ủng cao su và găng tay cao su bảo hộ khi làm việc (hình 1)?

Em sẽ trả lời với các bạn thế nào trong mỗi tình huống dưới đây?

- Các bộ phận được đánh dấu (bằng các chữ cái nhỏ) trong các vật dụng dưới đây làm bằng vật dẫn điện hay vật cách điện?

- Giải thích tại sao các bộ phận đó phải làm bằng vật dẫn điện hay vật cách điện.

Tìm hiểu một số vật dụng trong nhà, lớp học của em và cho biết trong các vật dụng đó, bộ phận nào dẫn điện, bộ phận nào cách điện. Vì sao?

Tiến hành thí nghiệm để xác định mỗi vật trong các hình dưới đây là vật dẫn điện hay cách điện và hoàn thành bảng theo gợi ý.

Chuẩn bị: Mạch điện như hình 1a và một thìa sắt hoặc nhôm, một thìa nhựa (hình 1b).

Dây dẫn điện trong lớp em làm bằng những vật liệu gì? Vì sao phải dùng các vật liệu đó?

Đo được tiêu cự của thấu kính hội tụ theo những phương pháp khác nhau.

Hoàn thành bảng ghi kết quả thí nghiệm đo tiêu cự của thấu kính hội tụ theo mẫu Bảng 9.1.

Dựng ảnh của một vật AB có độ cao h, đặt vuông góc với trục chính của thấu kính hội tụ và cách thấu kính một khoảng d = 2f (f là tiêu cự của thấu kính).

1. Dựa vào hình vẽ để chứng minh rằng trong trường hợp này, khoảng cách từ ảnh đến thấu kính và khoảng cách từ vật đến thấu kính bằng nhau.

2. Ảnh này có kích thước như thế nào so với vật?

3. Chứng minh công thức tính tiêu cự trong trường hợp này $f=\frac{d+d\text{'}}{4}$ . Trong đó, d’ là khoảng cách từ ảnh của vật đến thấu kính.

Lấy ví dụ về mạch điện thắp sáng trong đời sống mà em biết.

- Quan sát hình dưới đây và kể tên các bộ phận chính của mạch điện trong đèn pin.

- Công dụng của mỗi bộ phận này là gì?

Bóng đèn nào trong các hình sau có thể sáng khi đóng công tắc?

Thí nghiệm: Lắp một mạch điện thắp sáng đơn giản

Chuẩn bị: Một pin, một bóng đèn, một công tắc, ba đoạn dây dẫn.

Thực hiện:

- Mắc mạch điện như hình 3a.

- Đóng công tắc (hình 3b).

Quan sát các hình dưới đây và kể tên các bộ phận của một mạch điện thắp sáng đơn giản

Vì sao khi bật công tắc đèn pin, đèn có thể sáng (hình 1)?

Em sẽ nói gì với bạn trong mỗi tình huống dưới đây?

Cùng thảo luận

- Vẽ, viết về một số nguồn năng lượng xung quanh em theo gợi ý:

+ Tên nguồn năng lượng.

+ Vai trò của những nguồn năng lượng đó trong đời sống.

+ Điều gì sẽ xảy ra nếu không có các nguồn năng lượng.

- Chia sẻ sản phẩm với bạn.

- Nói tên nguồn năng lượng cung cấp cho hoạt động của con người, động vật, thực vật, máy móc… trong hình dưới đây.

Tìm hiểu về một số nguồn năng lượng có ở địa phương em và chia sẻ với bạn.

Quan sát, đọc thông tin trong các hình từ 1 đến 5 và kể tên một số nguồn năng lượng.

Kể về những thức ăn giàu năng lượng mà em đã học ở môn Khoa học 4 và một số nguồn năng lượng khác có ở xung quanh em?

Chế tạo được thấu kính hội tụ từ chai nhựa và nước.

Nhận biết được thấu kính hội tụ và thấu kính phân kì.

Chuẩn bị: Bộ thí nghiệm như Hình 8.12:

- Đèn chiếu sáng (1);

- Vật sáng bằng kính mờ hình chữ F (2);

- Thấu kính hội tụ hoặc thấu kính phân kì (3);

- Màn chắn (4);

- Giá quang học (5);

- Nguồn điện và dây nối (6).

Tiến hành:

Thí nghiệm 1.

- Bố trí thí nghiệm như Hình 8.12.

- Đặt vật ở vị trí d > f.

- Từ từ dịch chuyển màn chắn cho đến khi thu được ảnh của vật rõ nét trên màn chắn.

- Nhận xét đặc điểm ảnh của vật.

- Lặp lại thí nghiệm trong trường hợp d < f và rút ra nhận xét đặc điểm ảnh của vật trong trường hợp đó.

Trả lời các câu hỏi sau:

1. Đặt vật trong khoảng nào thì hứng được ảnh rõ nét trên màn chắn. Ảnh đó là ảnh thật hay ảnh ảo?

2. Khi đặt vật trong khoảng tiêu cự, quan sát ảnh ảo bằng cách nào? Ảnh ảo có hứng được trên màn chắn không?

Thí nghiệm 2.

- Thay thấu kính hội tụ bằng thấu kính phân kì.

- Đặt vật ở các vị trí d > f và d < f. Đặt mắt quan sát ảnh của vật qua thấu kính.

Thực hiện các yêu cầu sau:

1. Hãy cho biết ảnh ảo tạo bởi thấu kính hội tụ và thấu kính phân kì có gì giống và khác nhau.

2. Nêu các cách phân biệt thấu kính hội tụ và thấu kính phân kì.

Vẽ ảnh của một vật AB đặt vuông góc với trục chính của thấu kính phân kì có tiêu cự f trong các trường hợp d > f và d < f. Nhận xét đặc điểm ảnh của vật theo mẫu Bảng 8.2.

Vật AB được đặt vuông góc với trục chính của thấu kính hội tụ có tiêu cự f, điểm A nằm trên trục chính. Gọi d là khoảng cách từ vật đến quang tâm thấu kính. Hãy dựng ảnh A’B’ của AB ứng với các trường hợp d > f và d < f.

Nhận xét đặc điểm ảnh của vật trong các trường hợp trên theo mẫu Bảng 8.1.