Ví dụ nào sau đây là nói về quá trình phát triển ở sinh vật?

A. Cây cam ra hoa.

B. Lợn tăng thêm 3 kg sau một tuần.

C. Sự tăng kích thước của lá cây.

D. Quả chuối đang chín.

Ví dụ nào sau đây là nói về quá trình sinh trưởng ở sinh vật?

A. Hạt đậu nảy mầm thành cây con.

B. Voi mẹ sinh ra voi con.

C. Quả trứng gà nở ra gà con.

D. Cây đậu cao thêm 3 cm sau hai ngày.

Hình 2 mô tả hiện tượng xảy ra ở củ khoai tây sau khi bị "bỏ quên" ở nơi không có ánh sáng lâu ngày.

Khi đem củ khoai tây ở Hình 2 ra ngoài sáng, khoai tây sẽ có đáp ứng như thế nào? Các nhà khoa học cho rằng, việc đáp ứng của khoai tây khi có ánh sáng liên quan đến một loại protein. Đó là protein gì? Protein này có vai trò gì?

Hình 2 mô tả hiện tượng xảy ra ở củ khoai tây sau khi bị "bỏ quên" ở nơi không có ánh sáng lâu ngày.

Người ta cho rằng, hiện tượng này là một trong những phản ứng của khoai tây nhằm chống lại điều kiện bất lợi của môi trường. Theo em, ý kiến đó có đúng không? Giải thích.

Người ta tiến hành nghiên cứu tác dụng của ba loại thuốc A, B, C đến quá trình truyền tin qua synapse thần kinh – cơ xương ở chuột. Kết quả nghiên cứu cho thấy: Sử dụng thuốc A thì gây tăng giải phóng chất dẫn truyền thần kinh; thuốc B thì gây ức chế hoạt động của enzyme acetylcholinesterase và thuốc C thì gây đóng kênh Ca²⁺ ở synapse. Các thuốc này ảnh hưởng như thế nào đến hoạt động của cơ xương?

Ở một số loài động vật, các cá thể sống thành từng đàn chiếm một vùng lãnh thổ xác định, chúng cùng nhau kiếm ăn và bảo vệ lãnh thổ. Mỗi đàn có một con đầu đàn, nó chỉ huy cả đàn, được ưu tiên khi có thức ăn và được quyền sinh sản. Khi con đầu đàn chết hoặc già yếu thì con khoẻ mạnh thứ hai kế tiếp con đầu đàn sẽ lên thay thế. Các hiện tượng trên mô tả dạng tập tính nào ở động vật? Tập tính đó có ý nghĩa gì đối với đời sống của chúng?

Người ta tiến hành một thí nghiệm (Hình 1) như sau: Thả một đàn cá vào trong bể nuôi, các con cá di chuyển tự do trong bể (a). Sau đó, một chất cảnh báo được bơm vào trong bể. Sau vài giây, cả đàn cá đã tập trung lại dưới đáy bể nuôi (b). Hãy giải thích hiện tượng trên. Việc đàn cá tập trung lại có ý nghĩa gì?

Đọc đoạn thông tin sau và trả lời câu hỏi.

Cá ba gai lưng (Gasterosteus aculeatus) sống ở vùng nước lợ hoặc vùng ven biển phía bắc. Vào mùa sinh sản, phần bụng của các con đực chuyển sang màu đỏ để dẫn dụ và kích thích con cái. Cá ba gai lưng cái không có phần bụng màu đỏ. Mỗi con cá đực sẽ chọn cho mình một vùng lãnh thổ riêng và chúng sẽ tấn công các con đực khác nếu xâm phạm vào lãnh thổ của chúng. Một nhà khoa học vô tình thấy con cá ba gai lưng đực của ông tấn công một vật màu đỏ rơi vào bể cá; sau đó, ông đã tiến hành ba cuộc thử nghiệm như sau:

(1) Thả một con cá đực khác có phần bụng màu đỏ vào bể cá, kết quả con cá của ông đã tấn công con đực lạ này (Hình 18.2).

(2) Thả một con cá cái vào bể cá, cá của ông không tấn công cá cái.

(3) Thả một con cá đực không có phần bụng màu đỏ vào bể cá, cá của ông cũng không tấn công con cá đực này.

Nếu có ý kiến cho rằng: "Tín hiệu kích thích cả đực bộc lộ hành vi hung dữ là do hình dạng của cá, không phải do tín hiệu được nói đến ở câu a". Em hãy thiết kế một thí nghiệm để chứng minh ý kiến này là không đúng.

Đọc đoạn thông tin sau và trả lời câu hỏi.

Cá ba gai lưng (Gasterosteus aculeatus) sống ở vùng nước lợ hoặc vùng ven biển phía bắc. Vào mùa sinh sản, phần bụng của các con đực chuyển sang màu đỏ để dẫn dụ và kích thích con cái. Cá ba gai lưng cái không có phần bụng màu đỏ. Mỗi con cá đực sẽ chọn cho mình một vùng lãnh thổ riêng và chúng sẽ tấn công các con đực khác nếu xâm phạm vào lãnh thổ của chúng. Một nhà khoa học vô tình thấy con cá ba gai lưng đực của ông tấn công một vật màu đỏ rơi vào bể cá; sau đó, ông đã tiến hành ba cuộc thử nghiệm như sau:

(1) Thả một con cá đực khác có phần bụng màu đỏ vào bể cá, kết quả con cá của ông đã tấn công con đực lạ này (Hình 18.2).

(2) Thả một con cá cái vào bể cá, cá của ông không tấn công cá cái.

(3) Thả một con cá đực không có phần bụng màu đỏ vào bể cá, cá của ông cũng không tấn công con cá đực này.

Từ kết quả thử nghiệm trên, hãy cho biết tín hiệu để kích thích cá đực bộc lộ hành vi hung dữ là gì? Giải thích.

Hiện tượng “vòng tròn tử thần" ở loài kiến quân đội được phát hiện bởi nhà sinh vật học T. C. Schneirla (người Mỹ) vào năm 1936. Hiện tượng này xảy ra khi con kiến đầu đàn bị mất phương hướng và đi thành vòng, những con kiến còn lại trong đàn đi theo kiến đầu đàn thành vòng liên tục cho đến khi kiệt sức và chết. Em hãy giải thích hiện tượng trên.

Tập tính xã hội ở động vật có ưu điểm và nhược điểm gì?

Hình 18.1 mô tả những hình thức học tập nào ở động vật?

Tại sao các tập tính ở động vật bậc thấp chủ yếu là tập tính bẩm sinh?

Chứng minh tập tính chỉ có ở giới Động vật mà không có ở các giới sinh vật khác.

Có bao nhiêu ví dụ sau đây là ứng dụng của tập tính trong an ninh, quốc phòng?

(1) Dùng pheromone để dẫn dụ côn trùng.

(2) Huấn luyện chó nghiệp vụ để phát hiện ma tuý.

(3) Dùng bù nhìn để xua đuổi các loài chim, thú phá hoại mùa màng.

(4) Huấn luyện chuột để dò tìm mìn.

A. 3.

B. 4.

C. 1.

D. 2.

Có bao nhiêu phát biểu sau đây là không đúng khi nói về quá trình học tập ở người?

(1) Quá trình học tập ở người dựa trên cơ sở là sự hình thành và củng cố các phản xạ có điều kiện.

(2) Quá trình học tập ở người được chia thành các giai đoạn: tiếp nhận xử lí, ghi nhớ và củng cố thông tin.

(3) Kết quả của giai đoạn tiếp nhận là sự hình thành nhận thức, kĩ năng, thái độ, hành vi,…

(4) Nhờ có tư duy, con người có thể sử dụng thông tin đã ghi nhớ trong những trường hợp cụ thể, đồng thời loại bỏ đi những thông tin đã cũ.

(5) Nhờ có quá trình học tập mà con người có thể hình thành được các tập tính xã hội như các loài động vật khác.

A. 3.

B. 4.

C. 1.

D. 2.

Có bao nhiêu phát biểu sau đây là đúng khi nói về các hình thức học tập ở động vật?

(1) Quen nhờn cho phép hệ thần kinh của động vật tập trung trả lời các kích thích làm tăng giá trị thích nghi và tồn tại hơn là các kích thích không có giá trị.

(2) In vết là dạng tập tính dễ quan sát thấy ở các động vật non có kích thước nhỏ như ấu trùng, giun đất, san hô,...

(3) Kết quả của việc học nhận biết không gian là hình thành được năng lực trí nhớ về cấu trúc không gian.

(4) Học liên hệ là hình thức học tập dựa trên cơ sở của sự hình thành đường liên hệ thần kinh tạm thời.

(5) Điều kiện hoá hành động là hình thức học tập của động vật có sự liên kết với một phần thưởng hoặc hình phạt.

A. 1.

B. 2.

C. 3.

D. 4.

Có bao nhiêu tập tính sau đây thuộc dạng tập tính xã hội?

(1) Tập tính sinh sản.

(2) Tập tính vị tha.

(3) Tập tính thứ bậc.

(4) Tập tính hợp tác.

A. 1.

B. 2.

C. 3.

D. 4.

Ví dụ nào sau đây không thuộc dạng tập tính xã hội?

A. Trong đàn sư tử, sư tử đực đầu đàn là con đực to khoẻ và hung dữ nhất; khi săn được mồi, con đực đầu đàn sẽ được ăn trước tiên.

B. Hầu hết các công việc trong xã hội loài ong đều do ong thợ đảm nhận như xây tổ, kiếm ăn, chăm sóc con non, chiến đấu để bảo vệ tổ khi bị xâm phạm.

C. Vào mùa đông, đàn ngỗng trời di cư từ phương bắc về phương nam để tránh rét.

D. Sư tử đực chiến đấu để đánh đuổi các con đực lạ ra khỏi lãnh thổ của nó.

Khi nói về tập tính hỗn hợp, phát biểu nào sau đây là đúng?

A. Là loại tập tính bẩm sinh và được hoàn thiện ngay từ lần đầu tiên.

B. Là loại tập tính học được nhưng phải trải qua nhiều lần học tập.

C. Là loại tập tính không đặc trưng cho loài cũng như cho từng cá thể.

D. Là loại tập tính trung gian giữa tập tính bẩm sinh và tập tính học được.

Khi nói về tập tính học được, phát biểu nào sau đây là đúng?

A. Là loại tập tính từ khi sinh ra đã có.

B. Phụ thuộc vào sự phát triển của hệ thần kinh và tuổi thọ của động vật.

C. Vừa có tính đặc trưng cho loài, vừa đặc trưng cho từng cá thể.

D. Có khả năng di truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Nhận định nào sau đây là đúng với tập tính bẩm sinh?

A. Là loại tập tính được hình thành sau khi sinh ra.

B. Có thể truyền từ cá thể này sang cá thể khác.

C. Mang tính đặc trưng cho loài.

D. Không giới hạn về mặt số lượng.

Tập tính là gì?

A. Tập tính là chuỗi phản ứng của động vật trả lời kích thích từ môi trường (bên trong hoặc bên ngoài cơ thể).

B. Tập tính là chuỗi phản xạ của động vật trả lời kích thích từ môi trường (bên trong hoặc bên ngoài cơ thể).

C. Tập tính là chuỗi phản ứng của động vật tiếp nhận kích thích từ môi trường (bên trong hoặc bên ngoài cơ thể).

D. Tập tính là chuỗi cảm ứng của động vật trả lời kích thích từ môi trường (bên trong hoặc bên ngoài cơ thể).

Để nghiên cứu sự dẫn truyền xung thần kinh từ tế bào thần kinh này sang tế bào thần kinh kia qua synapse, một nhà khoa học đã tiến hành thí nghiệm với các tế bào thần kinh A và B nối nhau bằng synapse hóa học trong các dung dịch sau:

- Dung dịch A: Chứa chất kích thích khiến kênh ion của màng sau synapse luôn mở.

- Dung dịch B: Chứa chất ức chế hoạt động của enzyme acetylcholinesterase.

- Dung dịch C: Chứa chất ức chế hình thành acetylcholine trong bóng synapse.

- Dung dịch D: Chứa chất kích thích khiến cổng Ca²⁺ của chuỳ synapse luôn mở.

Hãy dự đoán xung thần kinh có truyền được từ tế bào thần kinh A sang tế bào thần kinh B khi đặt vào các dung dịch trên không? Giải thích.

Trong sự hình thành phản xạ tiết nước bọt ở chó khi có ánh sáng đèn, hãy cho biết trong các trường hợp sau đây phản xạ có điều kiện có xảy ra không. Giải thích.

(1) Cho chó ăn trước rồi mới bật đèn.

(2) Bột đèn, sau một giờ mới cho chó ăn.

(3) Bật đèn có công suất lớn trước khi cho chó ăn.

Dựa vào cơ chế hình thành phản xạ có điều kiện, hãy cho biết:

Cơ sở của sự hình thành phản xạ có điều kiện là gì.

Điền từ/cụm từ thích hợp vào chỗ trống.

Khi xung thần kinh truyền đến ...(1)... sẽ làm màng tế bào thay đổi tính thấm đối với ...(2)..., Ca²⁺ từ dịch mô tràn vào dịch bào qua kênh protein.

Dưới tác động của Ca²⁺, các ...(3)... trong chùy synapse dung hợp với màng trước synapse và giải phóng ...(4)... đi vào ...(5)... bằng hình thức xuất bào. Các phân tử chất trung gian hoá học lập tức gắn vào các ...(6)... ở màng sau synapse và làm thay đổi tính thấm của ...(7)..., dẫn đến các kênh ion ở đây mở ra cho phép các ion chuyên biệt qua màng làm ...(8)... được hình thành tại màng sau synapse, tiếp tục lan truyền dọc theo sợi thần kinh và cứ như thế cho đến ...(9)...

Sau khi xung thần kinh được hình thành và truyền đi, chất trung gian hóa học bị các ...(10)... phân giải và mất tác dụng. Các sản phẩm phân giải này có thể quay trở lại màng trước, đi vào chùy synapse và được sử dụng để tái tổng hợp trở lại chất trung gian hoá học.

Tại sao những công nhân làm việc thường xuyên trong các nhà máy có tiếng ồn lớn lại có nguy cơ bị giảm thính lực?

Tại sao người bị viêm hệ thống xương ở tai giữa có thể ảnh hưởng đến thính lực?

Dựa vào kiến thức về cơ chế thu nhận sóng âm ở tai, hãy giải thích:

Tại sao người ta có thể phân biệt được các tần số âm thanh khác nhau?

Phân tích mối quan hệ về vai trò của các cơ quan cảm giác trong quá trình cảm ứng ở động vật.

Vị giác và khứu giác có mối liên hệ với nhau như thế nào trong việc lựa chọn thức ăn ở động vật? Cho ví dụ.

Hãy xác định trong các ví dụ sau đây, vai trò của các loại thụ thể là đúng hay sai bằng cách ghi Đ hoặc S vào cột tương ứng trong bảng sau.

Có những loại thụ thể cảm giác nào? Cho biết chức năng của mỗi loại thụ thể đó.

Hãy chứng minh sự tiến hoá của hệ thần kinh ở động vật theo hướng tập trung hoá và có hiện tượng đầu hoá. 

Hình 17.1 mô tả cấu tạo của một neuron điển hình.

Điều gì sẽ xảy ra nếu sợi trục và sợi nhánh bị cắt khỏi thân neuron? Giải thích.

Hình 17.1 mô tả cấu tạo của một neuron điển hình.

Hãy cho biết neuron có chức năng gì.

Hình 17.1 mô tả cấu tạo của một neuron điển hình.

Chú thích các thành phần cấu tạo nên neuron.