Tính chất của phong trào Cần Vương (cuối thế kỷ XIX) ở Việt Nam là

Đáp án đúng là: B

Phong trào Cần Vương là phong trào yêu nước theo khuynh hướng, ý thức hệ phong kiến do mục tiêu của phong trào là đánh đổ thực dân Pháp, thiết lập lại ngôi vua và chế độ phong kiến. Sự thất bại của phong trào Cần Vương cũng đánh dấu sự thất bại của khuynh hướng phong kiến.

$\to$ B đúng 

- A sai vì nó do các sĩ phu và quan lại tổ chức, có mục tiêu kháng chiến chống Pháp nhằm phục hồi nhà Nguyễn và bảo vệ độc lập dân tộc, không chỉ là phản ứng tự phát của nông dân.

- C sai vì nó được lãnh đạo chủ yếu bởi các sĩ phu và quan lại, chủ trương phục hồi triều đình phong kiến, không liên quan đến tư tưởng vô sản hoặc cách mạng xã hội chủ nghĩa.

- D sai vì nó chủ yếu tập trung vào việc duy trì chế độ phong kiến trước sức ép của thực dân Pháp.

*) Mục tiêu và tính chất của phong trào Cần vương là gì?

Theo từ Hán nghĩa, “Cần Vương” có nghĩa là giúp vua xây dựng đất nước, phò trợ vua qua những khó khăn. Chiếu Cần Vương ra đời trong lúc thực dân Pháp đang đàn áp nhân dân ta. Phong trào Cần Vương là cuộc khởi nghĩa của vua Hàm Nghi với thực dân, thông qua chiếu Cần Vương được ban bố khắp cả nước và diễn ra vào những năm 1885 đến năm 1896 với quy mô nhỏ và riêng rẽ mang tính chất địa phương. Phương pháp đấu tranh của phong trào Cần Vương chủ yếu nặng về khởi nghĩa vũ trang, ít chú trọng đến công tác tuyên truyền, đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng, chính trị, ...

Chiếu Cần Vương của vua Hàm Nghi được biên soạn nhằm:

• Tố cáo lên tội ác xâm lược của thực dân Pháp.
• Tố cáo sự phản bội của một số quan lại.
• Lên án tính bất hợp pháp của triều đình do Pháp dựng lên.
• Khẳng định quyết tâm kháng chiến của triều đình mà đứng đầu là vua Hàm Nghi.
• Thôi thúc, kêu gọi và khích lệ sĩ phu, văn thân cũng như nhân dân cả nước cùng tham gia cuộc chiến giúp vua khôi phục quốc gia phong kiến độc lập.

Phong trào đã diễn ra trên địa bàn rộng lớn khắp Bắc Kì và Trung Kì. Cũng nhờ có Chiếu Cần Vương mà lòng dân được vực dậy một cách mạnh mẽ. Trong đó, có thể kể đến một số cuộc khởi nghĩa tiêu biểu như: Khởi nghĩa Ba Đình (Thanh Hóa) do Phạm Bành - Đinh Công Tráng lãnh đạo, khởi nghĩa Bãi Sậy (Hưng Yên) do Nguyễn Thiện Thuật lãnh đạo, khởi nghĩa Hương Khê (Hà Tĩnh) do Phan Đình Phùng lãnh đạo, … có tác dụng kêu gọi nhân dân khắp cả nước tham gia vào cuộc chiến chống lại thực dân Pháp lúc bây giờ.

Chiếu Cần Vương đã ảnh hưởng đến giới văn thân và sĩ phu yêu nước: Đây là bộ phận trí thức phong kiến, nặng tư tưởng “trung quân ái quốc”, trước khi có chiếu Cần Vương, họ bị giằng xé trong mối mâu thuẫn giữa “trung quân” và “ ái quốc”, … Khi chiếu Cần Vương ra đời, mâu thuẫn trong lòng họ được giải tỏa, lúc này yêu nước đồng nghĩa với giúp vua cứu nước nên họ rất hăng hái tham gia phong trào.

Chiếu Cần Vương đã ảnh hưởng đến quần chúng nhân dân: Nhân dân không bị ràng buộc nhiều với tư tưởng quan điểm phong kiến nhưng lòng yêu nước rất nồng nàn, họ sẵn sàng đứng lên đấu tranh chống Pháp ngay cả khi triều đình không tổ chức, kêu gọi. Thậm chí, họ còn “chống cả Triều lẫn Tây” khi triều đình đầu hàng, nhưng khi có chiếu Cần Vương, họ có điều kiện được tập hợp đông đảo hơn, nên tham gia nhiệt tình hơn, sáng tạo hơn, sôi nổi hơn, …

Tóm lại, về tính chất, phong trào Cần Vương là phong trào yêu nước chống Pháp, tuy nhiên lại bị chi phối bởi hệ tư tưởng phong kiến (bởi vì phong trào này được phát động nhằm giúp vua chống Pháp, xây dựng lại vương triều phong kiến).