Câu hỏi:
17/06/2026 428Sự biểu hiện điều hòa hoạt động của gen ở sinh vật nhân sơ diễn ra chủ yếu ở cấp độ:
A. Phiên mã
B. Sau phiên mã
C. Trước phiên mã
D. Dịch mã
Trả lời:
Giải bởi Vietjack
Đáp án đúng là: A
Đây là bước đầu tiên quyết định gen có được biểu hiện hay không, giúp kiểm soát hiệu quả việc sử dụng năng lượng và tài nguyên trong tế bào.
→ A đúng
- B, C, D sai vì chúng không có màng nhân nên quá trình phiên mã và dịch mã xảy ra đồng thời, giúp tiết kiệm năng lượng và thời gian, đồng thời nhanh chóng thích nghi với môi trường.
Đây là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong quá trình biểu hiện thông tin di truyền, quyết định liệu một gen có được phiên mã thành mRNA hay không. Việc kiểm soát ở giai đoạn này giúp tiết kiệm năng lượng và nguyên liệu cho tế bào.
Cơ chế điều hòa ở cấp độ phiên mã:
-
Operon: Là đơn vị điều hòa gen đặc trưng ở sinh vật nhân sơ, gồm một nhóm gen cấu trúc liên quan đến cùng một chức năng, hoạt động dưới sự kiểm soát chung của vùng điều hòa.
- Ví dụ: Operon Lac ở vi khuẩn E. coli điều khiển sự phân giải đường lactose.
- Operon Lac có ba phần chính:
- Gen điều hòa (I): Mã hóa protein ức chế.
- Vùng vận hành (O): Nơi protein ức chế liên kết để ngăn phiên mã.
- Vùng khởi động (P): Nơi RNA polymerase gắn vào để bắt đầu phiên mã.
-
Cơ chế cảm ứng và ức chế:
- Khi lactose có mặt, nó liên kết với protein ức chế làm thay đổi cấu trúc, khiến protein ức chế không thể bám vào vùng vận hành, cho phép RNA polymerase tiến hành phiên mã.
- Ngược lại, khi không có lactose, protein ức chế gắn vào vùng vận hành và ngăn cản phiên mã.
-
Điều hòa dương tính: Có các protein hoạt hóa giúp RNA polymerase gắn dễ dàng hơn vào promoter, tăng cường phiên mã.
Điều hòa phiên mã là phương thức chủ yếu giúp sinh vật nhân sơ thích nghi nhanh chóng với sự thay đổi môi trường và tiết kiệm nguồn lực, bởi vì phiên mã quyết định lượng protein được tạo ra.
CÂU HỎI HOT CÙNG CHỦ ĐỀ
Câu 1:
Trong cơ chế điều hòa hoạt động của operon Lac ở vi khuẩn E. coli, prôtêin ức chế do gen nào sau đây mã hóa?
Câu 3:
Điều gì sẽ xảy ra nếu gen điều hoà của Opêron Lac ở vi khuẩn bị đột biến tạo ra sản phẩm có cấu hình không gian bất thường?
Câu 4:
Khi môi trường không có lactôzơ nhưng enzim chuyển hóa lactôzơ vẫn được tạo ra. Có bao nhiêu giả thuyết sau đây đúng với hiện tượng trên?
I. Do vùng khởi động (P) của opêron bị bất hoạt.
II. Do gen điều hòa (R) bị đột biến nên không tạo được prôtêin ức chế.
III. Do vùng vận hành (O) bị đột biến nên không liên kết được với prôtêin ức chế.
IV. Do gen cấu trúc (Z, Y, A) bị đột biến làm tăng khả năng biểu hiện của gen.
Câu 5:
Theo mô hình operon Lac, vì sao prôtêin ức chế bị mất tác dụng?
Câu 6:
Sản phẩm hình thành cuối cùng theo mô hình của opêron Lac ở E.coli là:
Câu 7:
Vai trò của các gen cấu trúc Z, Y, A trong Operon Lac ở vi khuẩn E. coli là:
Câu 8:
Ở vi khuẩn, gen điều hòa (R) có cấu trúc giống với cấu trúc Operon ở vùng
Câu 9:
Sơ đồ sau mô tả mô hình cấu trúc của opêon Lac của vi khuẩn E.coli. Theo lý thuyết, có bao nhiêu phát biểu sau đây đúng?
I. Nếu gen điều hòa nhân đôi 4 lần thì gen A cũng nhân đôi 4 lần.
II. Nếu gen Y tạo ra 6 phân tử mARN thì gen Z cũng tạo ra 6 phân tử mARN.
III. Nếu gen A nhân đôi 1 lần thì gen Z cũng nhân đôi 1 lần.
IV. Quá trình phiên mã của gen Y nếu có bazơ nitơ dạng hiếm thì có thể phát sinh đột biến gen.
Câu 10:
Giả sử một chủng vi khuẩn E.coli đột biến, chủng vi khuẩn này không có khả năng sử dụng đường lactôzơ cho quá trình trao đổi chất. Đột biến nào sau đây không phải là nguyên nhân làm xuất hiện chủng vi khuẩn này?
Câu 11:
Trong cấu trúc của operon lac, nếu đột biến làm mất một đọan phân tử ADN thì trường hợp nào sau đây sẽ vẫn tổng hợp được tất cả các gen cấu trúc.
Câu 12:
Trong cơ chế điều hòa sinh tổng hợp prôtêin ở vi khuẩn E.coli, khi môi trường có lactôzơ (có chất cảm ứng) thì diễn ra các sự kiện nào?
1. Gen điều hòa chỉ huy tổng hợp một loại prôtêin ức chế
2. Chất cảm ứng kết hợp với prôtêin ức chế, làm vô hiệu hóa chất ức chế.
3. Quá trình phiên mã của các gen cấu trúc bị ức chế, không tổng hợp được mARN.
4. Vùng vận hành được khởi động, các gen cấu trúc hoạt động tổng hợp mARN, từ đó tổng hợp các chuỗi pôlipeptit.
Phương án đúng là:
Câu 13:
Ở một chủng vi khuẩn đột biến, khi môi trường có đường lactôzơ hay không có đường lactôzơ thì các gen cấu trúc trong operon Lac đều phiên mã tổng hợp mARN, mARN dịch mã tổng hợp các enzim. Theo suy luận lí thuyết, khi bị đột biến ở vùng nào sau đây thì dẫn tới hiện tượng trên?
Câu 14:
Ở sinh vật nhân thực, điều hòa hoạt động gen chủ yếu diễn ra ở giai đoạn:
Câu 15:
Sự kiểm soát gen ở sinh vật nhân thực đa bào phức tạp hơn so với nhân sơ là do:
