Sắp xếp các nội dung sau theo trình tự các bước lập kế hoạch cá nhân:

Em đồng tình hay không đồng tình với việc làm nào của các bạn sau đây? Vì sao?

a. Cứ chờ đến lúc gần kiểm tra định kì thì Bin mới lập kế hoạch ôn tập.

b. Khi lập kế hoạch, Tin đã xác định các mục tiêu quá sức của mình để có động lực phấn đấu tốt hơn.

c. Sau khi lập kế hoạch, Cốm chờ đến khi có hứng thú mới thực hiện.

d. Trong bản kế hoạch của Tin, việc nào thích làm thì được ưu tiên hơn.

e. Khi không thực hiện được kế hoạch, Na xem lại nguyên nhân và tìm cách khắc phục.

Nhận xét các ý kiến sau:

Đọc đoạn hội thoại và trả lời câu hỏi

Trong lúc học về cách xây dựng kế hoạch cá nhân, Na, Cốm, Tin và Bin thảo luận rất sôi nổi, Na mở đầu:

– Việc đầu tiên của lập kế hoạch là phải xác định rõ mục tiêu và các mốc thời gian hoàn thành.

Cốm tiếp lời:

– Sau đó, phải xác định việc cần làm để đạt được mục tiêu và sắp xếp thứ tự ưu các việc đó.

Tín nêu thêm ý kiến:

– Tiếp theo, chúng ta cần xác định các biện pháp cho từng việc làm. Đôi khi, cần xác định người hỗ trợ, giúp đỡ.

Bin chia sẻ:

– Trong quá trình thực hiện, chúng ta có thể đánh giá, điều chỉnh lại kế hoạch và cần có thêm biện pháp dự phòng

– Từ ý kiến của các bạn, việc lập kế hoạch cá nhân cần thực hiện theo các bước nào?

– Khi lập kế hoạch cá nhân, em cần lưu ý điều gì?

Đọc câu chuyện và trả lời câu hỏi

BÁC TẬP CHO CHÚNG TÔI CÓ KẾ HOẠCH LAO ĐỘNG

Hồi ở Pác Bó, sáng ra Bác Hồ thường bố trí công việc cho chúng tôi làm. Ai không có việc thì được Bác tìm việc cho. Ai đã sắp xếp được công việc trong ngày, Bác thấy vui dù việc làm rất nhỏ. Bác thường hỏi từng người:

– Hôm nay chủ định làm gì?

– Thưa Bác, và áo ạ!

– Được. Còn chú kia?

– Thưa Bác, nghiên cứu tài liệu ạ!

– Được. Còn chú này chưa có việc gì à? Sách này hay đấy, chú đọc đi!

Tôi cũng như các anh em khác thường được Bác chăm lo như vậy. Đặc biệt là khi chúng tôi nghiên cứu tài liệu, Bác thường hướng dẫn rất chu đáo, giúp chúng tôi quen dần vào nền nếp. Đối với anh chị em phục vụ, Bác cũng ân cần chỉ bảo. Tôi nhớ có lần Bác nói với chị Trưng người Cao Bằng:

– Nấu cơm rửa bát cũng phải có trật tự, có kế hoạch cụ thể. Trước khi nấu cơm phải kiếm củi rồi mới đổ gạo vào nồi vo, rồi nhóm lửa và chạy đi lấy lá dợi cơm cạn dậy vào. Chứ vo gạo rồi mới chạy đi kiếm củi thì thật là vô lí.

Bác thường nhắc cán bộ phải luôn làm việc đúng giờ và không nên lãng phí

thời gian. Việc nhắc nhở thường xuyên của Bác rèn luyện cho mọi người thói quen sắp xếp công việc hằng ngày, làm việc có kế hoạch, tránh sự tuỳ tiện và nhất là tránh nhàn rỗi.

(Theo 120 câu chuyện về Chủ tịch Hồ Chí Minh, NXB Thanh niên, 2010)

– Trong câu chuyện trên, Bác thường nhắc nhở anh chị phục vụ và cán bộ điều gì?

– Lời nhắc nhở thường xuyên của Bác có tác dụng gì?

– Theo em, vì sao phải lập và thực hiện kế hoạch cá nhân?

Quan sát tranh và nêu các loại kế hoạch cá nhân

Kể thêm những loại kế hoạch cá nhân khác

Chia sẻ về ước mơ của em và cách em thực hiện ước mơ đó.

Thực hành phân loại rác thải ở nhà, ở trường, ở nơi công cộng theo hướng dẫn trong tranh và trình bày kết quả thực hiện.

Nhắc nhở người thân, bạn bè bảo vệ môi trường sống.

Chia sẻ với các bạn những việc em đã làm để góp phần bảo vệ môi trường sống ở nhà, ở trường, ở nơi công cộng.

Xử lí tình huống

• Tình huống 1:

Cốm muốn mua đèn học mới thay cho đèn học đã hỏng. Chủ cửa hàng giới thiệu một loại đèn giá rẻ nhưng tốn điện và một loại đèn giá cao hơn một chút nhưng ít tốn điện hơn. Cốm khá phân vân giữa hai loại đèn học này.

Nếu là Cốm, em sẽ làm gì? Vì sao?

• Tình huống 2:

Nhìn thấy em gái bỏ vỏ táo vào thùng rác tái chế, Tin hỏi: "Sao em không phân loại rác?". Em Tin trả lời: “Cũng là rác thôi mà".

Nếu là Tin, em sẽ làm gì? Vì sao?

Đọc các trường hợp và trả lời câu hỏi

a. Bác của Tin thường xuyên phun thuốc hóa học để ngừa sâu bọ hại vườn rau. b. Gia đình Cốm ưu tiên đi bộ hoặc đi xe đạp nếu di chuyển gần.

c. Bin vứt bao ni lông, chai lọ xuống biển khi đi cắm trại cùng lớp.

d. Na có thói quen tái sử dụng các đồ dùng như tập vở cũ còn dư trang trắng để làm giấy nháp.

– Nhân vật nào trong trường hợp trên biết bảo vệ môi trường sống? Vì sao?

– Em sẽ nhắc nhở những người chưa biết bảo vệ môi trường sống như thế nào?

Nhận xét các ý kiến sau:

Đọc thông tin và trả lời câu hỏi

Nghe và vận động bài hát Điều đó tùy thuộc hành động của bạn (Nhạc và lời: Vũ Kim Dung)

− Theo em, bài hát trên truyền tải thông điệp gì?

− Em đã làm gì để góp phần bảo vệ môi trường?

Tìm hiểu thực trạng môi trường sống ở địa phương em và nêu rõ lí do phải bảo vệ môi trường sống đó.

Xử lí tình huống

• Tình huống 1:

Giờ ra chơi, Bin đọc được câu nói của nhà sử học Tô-mát Phu-lơ (Thomas Fuller) nên khoe với Tin:

“Mình vừa đọc được câu danh ngôn: Chúng ta chẳng bao giờ hiểu hết được giá trị của nguồn nước cho đến khi những cái giếng cạn khô". Tin thắc mắc: “Mình chưa hiểu rõ câu nói này. Bin giải thích cho mình nhé!”

Nếu là Bin, em sẽ giải thích với Tin như thế nào?

• Tình huống 2:

Na cho rằng môi trường trong lành không chỉ cung cấp cho chúng ta sự sống mà còn mang đến sức khỏe và hạnh phúc. Cốm không hoàn toàn

đồng tình với ý kiến này.

Nếu là Na, em sẽ giải thích với Cốm như thế nào?

Xác định loại môi trường sống trong các trường hợp sau đây:

a. Môi trường sống của con người, chó, mèo, trâu, bò, chim chóc, cây cối,…

b. Môi trường sống của các loài giun đất, mối, kiến,…

c. Môi trường sống của các loài san hô, sò, ốc, tôm, cua,…

d. Môi trường sống của các loài nấm kí sinh, kí sinh trùng,…

Nhận xét các ý kiến sau

Đọc thư và trả lời câu hỏi

THƯ GỬI NGƯỜI LÍNH CỨU HOẢ

Chủ lính cứu hoả Ô-xtrây-li-a (Australia) kính mến!

Hình ảnh chủ tận tình cho gấu Koala uống nước thực sự gây ấn tượng với nhiều người, trong đó có cháu. Là người trực tiếp tham gia chữa cháy, chắc hẳn chủ rõ nhất hậu quả mà trận cháy rừng vừa qua ở Ô-xtrây-li-a gây ra: hàng chục triệu héc ta rừng bị thiêu rụi, hàng nghìn ngôi nhà bị phá huỷ, khoảng một tỉ có thể động vật chết, một vài loài quý hiếm có nguy cơ tuyệt chủng và đau lòng nhất là hơn 30 người thiệt mạng.

Thật đáng e ngại khi thời gian gần đây những vụ cháy rừng lớn còn có chiều hướng gia tăng, mà tiêu biểu là thảm họa cháy rừng nhiệt đới A-ma-zôn (Amazon) vào năm 2019. Ở Việt Nam, trong năm qua cũng có những vụ cháy rừng lớn làm tiêu tốn không biết bao nhiêu sức người, sức của.

Những mùa nắng nóng kéo dài bất thường, xuất phát từ biến đổi khí hậu do ô nhiễm môi trường là một trong các nguyên nhân lớn dẫn đến cháy rừng. Những thảm họa thiên nhiên vừa qua chính là hồi chuông cảnh tỉnh để mọi người quan tâm hơn đến việc bảo vệ môi trường. Bảo vệ môi trường là bảo vệ sự sống của con người và những sinh vật trên Trái Đất, hạn chế được tình trạng ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu.

Xin chúc những người lính cứu hoả không còn phải đối mặt với những cuộc chiến không cân sức với thần lửa như vừa qua.

Cháu chào chú ạ!

(Theo bài viết mẫu, Cuộc thi viết thư quốc tế UPU năm 2020, Bộ Thông tin và Truyền thông)

– Nguyên nhân dẫn đến cháy rừng được nhắc đến trong thư là gì?

– Cháy rừng dẫn đến những hậu quả gì?

– Theo em, vì sao phải bảo vệ môi trường sống?

Quan sát tranh và thực hiện yêu

Nêu tên các môi trường sống của sinh vật.

Nghe/hát bài hát Em vẽ môi trường màu xanh (Nhạc và lời: Giáng Tiên) và thực hiện yêu

− Kể các chi tiết về môi trường màu xanh được thể hiện trong bài hát.

− Nêu các loại môi trường sống mà em biết.

Ghi lại một số điều chưa đúng, chưa tốt và thảo luận với các bạn về các biện pháp để cùng nhau bảo vệ cái đúng, cái tốt.

Sưu tầm câu chuyện về các nhân vật, tấm gương dũng cảm bảo vệ cái đúng, cái tốt và rút ra bài học cho bản thân.

Chia sẻ với các bạn về những việc em đã làm để bảo vệ cái đúng, cái tốt.

Xử lí tình huống

• Tình huống 1:

Trên đường đi học về, Cốm bị một nhóm bạn bắt nạt. Thấy Tin chạy đến, nhóm bạn đó cảnh cáo:“Nếu không muốn bị ăn đòn thì không được kể với ai!”.

Nếu là Tin, em sẽ làm gì?

• Tình huống 2:

Hưng là học sinh siêng năng, có thành tích tốt trong học tập, rèn luyện và hoạt động phong trào. Trong giờ học, Hưng thường hăng hái phát biểu xây dựng bài nhưng một số bạn lại cho rằng Hưng thích thể hiện. Hưng tâm sự với Bin: “Mình rất buồn vì các bạn nói mình như thế".

Nếu là Bin, em sẽ làm gì để giúp đỡ Hưng?

Chọn cách ứng xử phù hợp với mỗi trường hợp và giải thích lí do

Theo em, còn có thể bảo vệ cái đúng, cái tốt bằng những lời nói, việc làm nào khác trong từng trường hợp trên?

Em đồng tình hay không đồng tình với lời nói, việc làm nào sau đây? Vì sao?

a. Tình cờ gặp thầy giáo ở nhà sách, Cốm lễ phép khoanh tay chào thầy. Em Cam nhìn thấy cũng khoanh tay chào giống chị.

b. Thấy Tin cùng anh chị mình thường xuyên tham gia hoạt động thiện nguyện cuối tuần, Cốm phản đối vì cho rằng sẽ mất nhiều thời gian.

c. Khi nhân viên quầy bán hàng đưa nhầm tiền thừa cho anh mình, Bin nhìn thấy nhưng không nhắc anh gửi trả lại.

d. Thấy bạn định đạp xe vượt đèn đỏ vì đường vắng, Na liền ngăn cản.

Nhận xét các ý kiến sau:

Quan sát tranh và nêu cách các bạn trong tranh đã bảo vệ cái đúng, cái tốt

Kể thêm các cách khác để bảo vệ cái đúng, cái tốt.

Đọc câu chuyện và trả lời câu hỏi

MỘT NHÀ THƠ CHÂN CHÍNH

Ngày xưa, ở vương quốc Đa-ghét-xtan (Dagestan) có một ông vua nổi tiếng bạo ngược. Dưới triều đại ông ta, nhân dân hết sức lầm than. Thế rồi khắp nơi nơi bỗng truyền đi một bài hát thống thiết, lên án thói hống hách, bạo tàn của nhà vua và phơi bày nỗi thống khổ của nhân dân.

Rồi một ngày, bài hát lọt đến tai vua. Vị vua ra lệnh tìm cho được tác giả bài hát để xử tội. Truy tìm không ra, vị vua ra lệnh tống giam tất cả nhà thơ và nghệ nhân hát rong cả nước. Sau đó, nhà vua ra lệnh họ phải hát cho vua nghe một bài hát do chính mình sáng tác ca ngợi nhà vua. Tất cả đều cố gắng hoàn thành, riêng có ba nhà thơ kiên quyết im lặng không chịu hát. Họ bị tống giam vào ngục.

Ba tháng sau, vị vua giải ba người ra và cho thêm cơ hội. Một trong ba nhà thơ đã hát ca ngợi vị vua, thế là được thả ra.

Giàn hoả thiêu xuất hiện, một trong hai nhà thơ còn lại cất tiếng hát. Riêng người cuối cùng vẫn im lặng. Vị vua ra lệnh: “Trói hắn và thiêu chết!”.

Cuối cùng, nhà thơ cũng cất vang tiếng hát. Đó là lời hát phơi bày sự thật về nỗi thống khổ của người dân, phê phán thói xấu của nhà vua,... Tiếng hát vang lên, cả hoàng cung rung động cùng với ngọn lửa bừng bừng bốc cháy như giận dữ. Nhà vua bất ngờ thét lên:”Dập tắt lửa! Ta không thể mất nhà thơ chân chính độc nhất của đất nước này”.

(Theo Tiếng Việt 4, tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, Hà Nội, 2020)

– Nhà thơ cuối cùng trong câu chuyện đã bảo vệ cái đúng, cái tốt như thế nào? Hành động đó đã mang lại điều gì?

– Vì sao chúng ta cần bảo vệ cái đúng, cái tốt?

Quan sát tranh và nêu những cái đúng, cái tốt cần bảo vệ

Kể thêm những cái đúng, cái tốt khác cần bảo vệ.

Nghe/hát theo bài hát Nói lời hay, làm việc tốt (Sáng tác: Mai Trâm) và trả lời câu hỏi

Trong bài hát có những việc tốt nào mà học sinh cần thực hiện?

Lập kế hoạch khắc phục những khó khăn trong học tập, trong cuộc sống của em và thực hiện kế hoạch đó.

Chia sẻ về các tấm gương vượt khó trong học tập, trong cuộc sống mà em biết, rút ra bài học cho bản thân.

Xử lí tình huống

• Tình huống 1:

Tin nghĩ mãi nhưng vẫn chưa hoàn thành bài luyện tập mà cô hướng dẫn.

Nếu là Tin, em sẽ làm gì?

• Tình huống 2:

Bố mẹ phải đi công tác xa nhà một tháng nên Cốm sang ở với ông bà.

– Theo em, Cốm sẽ gặp những khó khăn gì?

– Nếu là Cốm, em sẽ vượt qua những khó khăn đó như thế nào?

• Tình huống 3:

Bin bị ốm nên phải nghỉ học nhiều ngày. Khi đi học lại, Bin cảm thấy khó khăn vì không theo kịp bài trên lớp.

Nếu là Bin, em sẽ làm gì?

Bày tỏ ý kiến

• Trường hợp 1:

Sắp đến kiểm tra cuối học kì 1, Na và Cốm đều lo lắng nhưng cách giải quyết của hai bạn lại khác nhau. Na lên kế hoạch ôn bài và tâm sự với bạn để giải toả căng thẳng. Cốm thì chơi trò chơi điện tử, đọc truyện tranh.

– Em đồng ý với cách giải quyết khó khăn của bạn nào? Vì sao?

– Chia sẻ thêm với hai bạn một số cách để vượt qua sự lo lắng trong học tập hay trong cuộc sống.

• Trường hợp 2:

Dù hoàn cảnh gia đình khó khăn, Kiên vẫn vươn lên để đạt nhiều thành tích trong học tập và rèn luyện. Thế nhưng, một vài bạn trong lớp vẫn không muốn vui chơi và làm việc nhóm cùng Kiên.

– Nhận xét về thái độ của một vài bạn trong lớp với Kiên.

– Nếu là bạn cùng lớp với Kiên, em sẽ làm gì?

Nhận xét các ý kiến sau:

Đọc các thông tin và thực hiện yêu cầu

Thông tin 1

Mạc Đĩnh Chi là con nhà nghèo, ngay từ nhỏ đã rất lanh lợi, thông minh. Trong khi bạn bè đồng trang lứa đi học, ông phải vào rừng kiếm củi. Vốn ham học, hằng ngày Mạc Đĩnh Chi luôn ghé đến lớp học của thầy đồ trong làng, đứng ngấp nghé ngoài cửa với bó củi sau lưng để học lỏm. Nhiều ngày, thầy đồ thấy tội nên đã cho Mạc Đĩnh Chi vào lớp ngồi cùng các bạn. Mạc Đỉnh Chi phải kiếm sống vào ban ngày và học vào buổi tối. Nhà nghèo không có đèn dầu để học, ông liền nghĩ ra cách bắt đom đóm bỏ vào vỏ trứng lấy ánh sáng làm đèn. Không có vở để viết, ông dùng lá để thay giấy và tập viết. Bằng nghị lực phi thường, Mạc Đĩnh Chi đã đỗ Trạng nguyên vào khoa thi năm Giáp Thìn (1304).

(Theo Thần đồng nước Nam Mạc Đĩnh Chi, NXB Giáo dục Việt Nam, Hà Nội, 2016)

Thông tin 2

Mồ côi cả cha lẫn mẹ từ nhỏ, lớn lên trong vòng tay của bác ruột, sống trong điều kiện vất vả, khó khăn nhưng Phạm Ngọc Tiểu Vy (sinh năm 2009, thôn Tân Phú, xã Bù Nho huyện Phú Riềng, tỉnh Bình Phước) luôn ngoan hiền,

học giỏi. Nhờ siêng năng, ham học, tích cực tham gia các phong trào của trường, lớp nên mùa hè năm 2018, Tiểu Vy là một trong 70 học sinh ưu tú có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn được Chủ tịch nước gặp mặt tại Hà Nội. Khi được hỏi về ước mơ của mình, Vy chia sẻ: “Em tự hứa với mình sẽ cố gắng học thật giỏi, sau này trở thành cô giáo. Khi lớn lên em sẽ tích cực giúp đỡ những hoàn cảnh giống em”

(Theo Cổng thông tin điện tử tỉnh Bình Phước, https://binhphuoc.gov.vn)

– Nêu cảm nghĩ của em về hai tấm gương vượt khó nói trên.

– Theo em, cần thể hiện thái độ như thế nào với những tấm gương vượt khó trong học tập và cuộc sống?