Tham gia trò chơi Ai nhanh, ai đúng?

Cách chơi: Mỗi đội lần lượt tìm và nêu ra các câu ca dao, tục ngữ, thành ngữ nói về đức tính siêng năng, vượt khó trong học tập và cuộc sống. Đội nào tìm được nhiều câu đúng và nhanh nhất sẽ thắng cuộc.

Hãy liệt kê một số việc làm mà em biết về tôn trọng hoặc chưa tôn trọng sự khác biệt đối với mọi người xung quanh và rút kinh nghiệm cho bản thân.

Hãy vẽ chân dung của em vào giữa bông hoa, ghi đặc điểm khác biệt của bản thân mà em tự hào và muốn được mọi người tôn trọng trên mỗi cánh hoa.

Hãy kể về một lần em không được người khác tôn trọng sự khác biệt. Khi đó, em cảm thấy như thế nào? Em hãy rút ra bài học từ câu chuyện của bản thân.

Xử lí tình huống:

Tình huống 1

Lớp 5A được giao nhiệm vụ chuẩn bị các tiết mục văn nghệ chào mừng ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11. Linh không đồng ý nhận Bình vào nhóm của mình vì cho rằng Bình chậm chạp, sẽ làm ảnh hưởng đến nhóm.

? Nếu là thành viên của nhóm, em sẽ làm gì?

Tình huống 2

Khánh ít nói, hay ngồi một mình. Lực và một số bạn trong lớp không thích chơi cùng vi cho rằng Khánh không hoà đồng, xem thường người khác.

? Nếu là bạn cùng lớp, em sẽ khuyên Lực và các bạn như thế nào?

Tình huống 3

Trong các cuộc thảo luận, Hương thường không lắng nghe ý kiến của các bạn

vì cho rằng ý kiến của mình luôn đúng, còn ý kiến mọi người đều sai. Khi các bạn góp ý, Hương nói đó là tính cách riêng của mình và không muốn thay đổi.

? Nếu là bạn của Hương, em sẽ làm gì?

Tình huống 4

Hôm nay, cô giáo tổ chức cho các bạn chia sẻ về ước mơ của mình trong tương lai. Lần lượt các bạn đều mong muốn trở thành bác sĩ, giáo viên. Đến lượt mình, Toàn vui vẻ nói: "Em ước mơ trở thành đầu bếp nổi tiếng ạ!". Nghe thế, Thịnh và một số bạn bật cười, vì cho rằng việc nấu ăn thường chỉ dành cho phụ nữ.

? Nếu chứng kiến việc làm của Thịnh và các bạn, em sẽ làm gì?

Nhận xét các ý kiến dưới đây

a. Có lời nói, việc làm phân biệt đối xử với người khác là không văn minh.

b. Vì mỗi người đều có sự khác biệt về tính cách, sở thích, thói quen... nên không ai được quyền góp ý nhận xét người khác.

c. Tôn trọng sự khác biệt của người khác phải được thể hiện bằng suy nghĩ, lời nói và hành động.

d. Tôn trọng sự khác biệt của người khác sẽ được mọi người xung quanh tôn trọng và yêu quý.

Em đồng tình hay không đồng tình với thái độ, hành vi nào dưới đây? Vì sao?

a. Luôn tôn trọng sở thích của người khác.

b. Luôn vui vẻ, hoà đồng khi tham gia các hoạt động tập thể.

c. Không thích chơi với những bạn nói giọng địa phương.

d. Phân biệt đối xử với những bạn có khiếm khuyết về ngoại hình.

e. Luôn giúp đỡ những bạn có hoàn cảnh khó khăn.

g. Không phân biệt đối xử với người có màu da hay dân tộc khác.

Đọc câu chuyện và trả lời câu hỏi:

Màu của cầu vồng

Một ngày nọ diễn ra cuộc tranh cãi giữa các màu sắc.

Màu xanh lá cây cho rằng mình quan trọng nhất, vì là màu nổi bật nhất trên Trái Đất này. Màu xanh da trời phản đối, vì cho rằng bầu trời, đại dương đều mang màu xanh da trời. Vì thế, màu xanh da trời mới là quan trọng nhất. Màu vàng phản đối và cho rằng cả hai ý kiến đều sai vì Mặt Trời, Mặt Trăng, những ngôi sao, tất cả những gì có thể chiếu sáng đều là màu vàng, không có ánh sáng thì sẽ chẳng thấy gì hết. Vì thế, màu vàng mới quan trọng nhất. Màu da cam nghe vậy liền ngắt lời, cho rằng không màu nào quan trọng bằng mình vì tất cả những gì của màu da cam đều có lợi cho sức khoẻ. Nếu không có những thứ đó, chẳng ai giữ được sức khoẻ lâu dài. Lúc này, màu tím tranh luận: "Tớ mới là màu quan trọng bậc nhất. Vua và hoàng hậu đều mặc màu tím để chứng tỏ quyền lực".

Các màu sắc khác cũng chuẩn bị lên tiếng về giá trị riêng biệt của mình thì bỗng nhiên cả nhóm nghe thấy một tiếng sấm rền vang, mưa ào ào tới, rồi tạnh hẳn. Một giọng nói lớn và trầm vang tới tại các màu sắc: “Hãy ngừng cãi vã, nắm tay nhau lại và đến đây mau!".

Và kìa, lấp lánh trên bầu trời là một dải màu sắc vô cùng diễm lệ mà vẻ đẹp huy hoàng của nó vượt xa bất cứ một màu nào nếu đứng riêng lẻ một mình. Bởi vì, mỗi một màu sắc đều có nét đẹp riêng biệt, đó là duy nhất. Chính nhờ tôn trọng sự khác biệt của nhau. đã làm cho các màu sắc tuy khác nhau nhưng đã có thể cùng kết lại trong một sự hoà.

Câu hỏi: a) Các màu sắc tranh luận với nhau về vấn đề gì?

               b) Theo em, vì sao phải tôn trọng sự khác biệt?

Quan sát tranh và thực hiện yêu cầu:

Câu hỏi:

a. Bạn nào trong các tranh trên thể hiện tôn trọng sự khác biệt? Em hãy nêu biểu hiện tôn trong sự khác biệt?

b. Em hãy kể thêm một số biểu hiện thể hiện tôn trọng sự khác biệt với mọi người xung quanh.

- Tham gia trò chơi Nhân vật bí ẩn và trả lời câu hỏi

Cách chơi: Học sinh xem hình ảnh của một số bạn trong lớp ( được che bằng bông hoa) và cá điểm đặc biệt về tính cách, ngoại hình, sở thích,… Học sinh lần lượt đoán nhân vật bí ẩn đằng sau bông hoa

Câu hỏi: Căn cứ vào đâu để em đoán được nhân vật bí ẩn?

Chia sẻ cách em thực hiện sử dụng tiền hợp lí với thầy cô, bạn bè và người thân.

So sánh số tiền em có với số tiền đã chi tiêu và cắt giảm những khoản không cần thiết.

Thực hiện việc tiết kiệm và ghi chép chi tiêu theo mẫu gợi ý.

Xử lí tình huống

• Tình huống 1:

Bố mẹ cho Bin 100 000 đồng để đi tham quan cùng lớp. Chuyến đi bắt đầu từ 7 giờ sáng đến 5 giờ chiều nhưng mới đến 11 giờ trưa, Bin đã tiêu hết tiền. Bin không nhớ mình đã tiêu thế nào mà hết nhanh như vậy.

– Em có đồng tình với cách sử dụng tiền của Bin không? Vì sao?

– Nếu là Bin, em sẽ chi tiêu như thế nào cho hợp lí?

• Tình huống 2:

Mẹ bảo Cốm nên đưa số tiền để dành để mẹ giúp mở sổ tiết kiệm ở ngân hàng. Cốm phân vân với ý kiến của mẹ.

Nếu em là Cốm, em sẽ làm gì?

• Tình huống 3:

Tin được mẹ cho tiền để mua đồ dùng học tập nhưng Tin lại dùng tiền đó để mua đồ chơi.

Nếu là Tin, em sẽ sử dụng tiền như thế nào? Vì sao?

• Tình huống 4:

Tiền lì xì vào dịp Tết và tiền để dành, Na bỏ hết vào ống tiết kiệm. Vào năm học mới, Na đem số tiền này mua dụng cụ học tập. Em họ của Na sang chơi và xin bộ dụng cụ học tập cũ nhưng Na từ chối:“Không được! Bộ mới chị dùng, còn bộ này chị cất để dành”.

– Việc làm của Na hợp lí và chưa hợp lí chỗ nào? Vì sao?

– Em sẽ khuyên Na điều gì?

Nhận xét các ý kiến sau:

Em đồng tình hay không đồng tình với việc làm nào sau đây? Vì sao?

Đọc câu chuyện và trả lời câu hỏi

NIỀM VUI TIẾT KIỆM TIỀN

Có lần, Pla-tông (Platon) hỏi thầy Xô-crất (Socrates)":

– Thầy có nhiều học trò, khoản học phí thu được không nhỏ, tại sao thầy luôn tiết kiệm mà không dùng tiền để hưởng thụ?

Xô-crất hỏi lại:

– Pla-tông này, tại sao trò cho rằng thấy không hưởng thụ?

Pla-tông nói:

– Bởi vì tất cả tiền kiếm được thầy đều cất đi mà không tiêu dùng, vợ thầy cũng chỉ nấu những món ăn đơn giản như chảo lúa mạch, có bữa thì ăn quả sung, nho và uống toàn nước lã đun sôi để nguội. Đã vậy, quần áo của thầy không những cũ kĩ mà còn làm từ vải thô.

Xô-crất cười nói:

– Vì sử dụng tiền hợp lí đem lại cho thầy niềm vui.

Pla-tông hỏi tiếp thầy:

– Niềm vui đó là gì ạ?

Xô-crát bình thản nói:

– Bởi vì thầy sẽ dùng tiền tiết kiệm được để thực hiện lí tưởng lớn,

đó là xây một ngôi trường. Ngôi trường đó sẽ mang lại sự hiểu biết cho

rất nhiều người.

Pla-tông chợt bừng tỉnh:“Ra vậy! Thầy không dùng tiền chi cho hưởng thụ, là vì muốn hoàn thành mục tiêu. Tiết kiệm tiền để thực hiện giấc mơ của mình và giúp đỡ người khác, vì sự tiến bộ của xã hội".

(Theo Gieo hạt cùng vĩ nhân, Tập 9, NXB Thông tin và Truyền thông, 2020)

– Em nhận xét như thế nào về cách chi tiêu của Xô-crát?

– Xô-crất tiết kiệm tiền nhằm mục đích gì?

– Theo em, vì sao chúng ta phải sử dụng tiền hợp lí?

Chia sẻ với bạn về việc ưu tiên mua đồ mình cần hay mình thích. Giải thích lí do vì sao.

Thực hiện một sản phẩm tuyên truyền về các kĩ năng phòng, tránh xâm hại trẻ em.

Xử lí tình huống

• Tình huống 1:

Trên đường đi học về, Na bị một thanh niên cản đường và trêu ghẹo.

Nếu là Na, em sẽ làm gì?

• Tình huống 2:

Huấn luyện viên dạy múa thường mắng Cốm và các bạn khi tập không đúng động tác.

Nếu là Cốm, em sẽ làm gì?

• Tình huống 3:

Bin sử dụng máy tính để tìm kiếm thông tin cho bài học. Khi đăng nhập vào một diễn đàn, bất ngờ Bin nhận được nhiều tin nhắn chê bai và miệt thị ngoại hình của mình khiến cậu hoảng sợ.

Nếu là Bin, em sẽ làm gì?

• Tình huống 4:

Nhìn qua cửa sổ phòng tắm, Tin phát hiện người đàn ông ở nhà đối diện

đang chĩa ống kính về phía mình.

Nếu là Tin, em sẽ làm gì?

Nhận xét các ý kiến sau:

− Trường hợp nào có nguy cơ bị xâm hại? Vì sao?

− Nêu cách xử lí trong các trường hợp có nguy cơ bị xâm hại.

Nhận xét các ý kiến sau:

Đọc các trường hợp sau và cho biết cách thực hiện một số kĩ năng phòng, tránh xâm hại

− Trường hợp 1:

Về quê, Tin được sắp xếp ngủ cùng phòng với anh họ. Khi ngủ, anh thường ôm Tin khiến Tin khó chịu. Anh cũng hay rủ Tin tắm chung. Anh nói với Tin; "Đây là bí mật của anh và em. Em không được kể với ai!" Tin cảm thấy lo lắng nên đã báo với bố. Bổ dặn Tin:”Có những bí mật tốt và bí mật xấu. Khi có ai đó bắt con giữ bí mật khiến con lo lắng, con hãy kể lại cho bố mẹ hoặc người lớn đáng tin cậy biết ngay nhé!”

− Trường hợp 2:

Na đang đứng trước cổng trường để đợi bố đến đón. Chợt một người đàn ông lạ mặt đi xe máy đến nói với Na: “Bố cháu bận nên nhờ chú chở cháu về nhà”. Na liền từ chối: “Cảm ơn chú. Nhưng cháu không biết chú nên cháu sẽ nhờ cô giáo gọi cho bố". Nói xong, Na chạy vào trong trường, đến phòng giáo viên kể cho cô giáo chủ nhiệm về sự việc vừa xảy ra.

− Trường hợp 3:

Cốm về lên giấy hình bàn tay và viết vào 5 ngón tay tên 5 người lớn đáng tin cậy có thể giúp Cốm khi gặp nguy hiểm. Ở giữa bàn tay, Cốm viết số điện thoại của bố, mẹ, thầy chủ nhiệm, địa chỉ nhà Cốm và số đường dây nóng hỗ trợ trẻ em. Cốm tự nhủ sẽ luôn mang theo tờ cẩm nang này để bảo vệ bản thân.

Quan sát tranh và thực hiện yêu cầu

− Tin đã làm gì để phòng, tránh xâm hại?

− Nêu các bước để phòng, tránh xâm hại.

Đọc thông tin và thực hiện yêu cầu

Thông tin 1

Trẻ em có quyền được bảo vệ dưới mọi hình thức để không bị xâm hại tình dục; không bị bóc lột sức lao động; không bị bạo lực, bỏ rơi, bỏ mặc; không bị mua bán, bắt cóc, đánh tráo, chiếm đoạt và được bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình vì lợi ích tốt nhất của trẻ em.

(Theo Điều 21, 25, 26, 27, 28, Chương II, Luật Trẻ em năm 2016)

Thông tin 2

Các hành vi bị nghiêm cấm liên quan đến xâm hại trẻ em gồm:

2) Bỏ rơi, bỏ mặc, mua bán, bắt cóc, đánh tráo, chiếm đoạt trẻ em;

3) Xâm hại tình dục, bạo lực, lạm dụng, bóc lột trẻ em;

7) Không cung cấp hoặc che giấu, ngăn cản việc cung cấp thông tin về trẻ em bị xâm hại hoặc trẻ em có nguy cơ bị bóc lột, bị bạo lực cho gia đình, cơ sở giáo dục, cơ quan, cá nhân có thẩm quyền;

11) Công bố, tiết lộ thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân của trẻ em mà không được sự đồng ý của trẻ em.

(Theo Điều 6, Chương I, Luật Trẻ em năm 2016)

Thông tin 3

Tuỳ theo tính chất, mức độ, hậu quả của hành vi vi phạm, người thực hiện hành vi xâm hại trẻ em có thể bị xử phạt hành chính hoặc xử lí hình sự. Trong đó, người phạm tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi có thể chịu mức án cao nhất là tù chung thân hoặc tử hình. 

(Theo Nghị định số 130/2021/NĐ-CP ngày 30 /12/2021 của Chính phủ và Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017

Thông tin 4

Các cơ quan, tổ chức, cơ sở giáo dục, gia đình, cá nhân có trách nhiệm thông tin, thông báo, tố giác hành vi xâm hại trẻ em. Cơ quan lao động – thương binh và xã hội, cơ quan công an các cấp và Uỷ ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm tiếp nhận, xử lí thông tin, thông báo, tổ giác đó. Chính phủ thiết lập tổng đài điện thoại quốc gia thường trực để tiếp nhận, xử lí thông tin, thông báo, tố giác nguy cơ, hành vi xâm hại trẻ em,

(Theo Điều 51, Chương IV, Luật Trẻ em năm 2016)

Nêu một số quy định cơ bản của pháp luật về phòng, tránh xâm hại trẻ em.

Nghe bài hát Năm ngón tay xinh (Nhạc và lời: Ngô Tĩnh) và thực hiện yêu cầu

Nêu cách sử dụng quy tắc năm ngón tay mà bài hát nhắc đến.

Nhắc nhở bạn bè, người thân về các biểu hiện của xâm hại.

Chia sẻ với bạn bè, người thân về các biểu hiện xâm hại và ý nghĩa của việc phòng, tránh xâm hại.

Lập sơ đồ tư duy về biểu hiện xâm hại và ý nghĩa của việc phòng, tránh xâm hại

Trường hợp nào sau đây bị xâm hại? Chỉ ra các biểu hiện của xâm hại.

a. Trong rạp chiếu phim, một người ngồi cạnh đặt tay lên đùi và áp sát cơ thể vào Na.

b. Tin thường bị anh hàng xóm dọa nạt.

c. Bố mẹ và người thân vui mừng ôm chầm lấy Cốm để chúc mừng em vừa đoạt giải cuộc thi múa ở trường.

d. Bin bị người lạ lấy ảnh cá nhân của mình chỉnh sửa và bêu xấu ở nhiều trang mạng xã hội.

e. Tin muốn bố mẹ dành một ít thời gian mỗi ngày để trò chuyện cùng mình nhưng không ai quan tâm đến mong muốn này.

Em đồng tình hay không đồng tình với lời nói, việc làm nào sau đây? Vì sao?

Đọc thông tin và trả lời câu hỏi

XÂM HẠI TRẺ EM

Xâm hại trẻ em là một hành vi đặc biệt nguy hiểm bởi lẽ trẻ em trong bất kì xã hội nào cũng là nhóm dễ bị tổn thương nhất và cần được bảo vệ.

Các nạn nhân bị xâm hại sẽ chịu ảnh hưởng kéo dài suốt cuộc đời. Các vụ xâm hại thân thể nghiêm trọng có thể dẫn đến khuyết tật, tử vong.

Hậu quả của xâm hại trẻ em không thể đánh giá, không thể kiểm soát bởi đó là những hậu quả sâu sắc và tiềm ẩn nguy cơ bùng phát những đau đớn, hàng loạt cảm xúc tiêu cực và sự ứng xử có nguy cơ lệch chuẩn của bản thân trẻ em từng bị xâm hại.

(Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, Chương trình Khoa học và công nghệ cấp quốc gia về khoa học giáo dục, 2020)

Những trẻ em bị xâm hại thường bị tổn hại nghiêm trọng về sức khỏe, tâm lí, thậm chí thiệt mạng, gây đau đớn không chỉ cho nạn nhân mà còn cả gia đình và xã hội.

(Theo Tạp chí điện tử Luật sư Việt Nam, 2021)

– Xâm hại trẻ em gây ra những tác hại gì?

– Kể thêm tác hại của xâm hại trẻ em.

– Theo em, vì sao phải phòng, tránh xâm hại?

Quan sát tranh và thực hiện yêu cầu

− Nêu các biểu hiện xâm hại trong mỗi bức tranh trên.

− Kể thêm một số biểu hiện xâm hại mà em biết.

Cùng đọc, vận động theo bài vè Nhắc bé và trả lời câu hỏi

Nghe vẻ nghe ve                                  Hành vi xâm phạm

Nghe vè bảo vệ                                    Xấu xa vô cùng

Vùng riêng cơ thể                                Tất cả chúng mình

Bé nhớ giữ gìn                                     Cùng nhau bảo vệ

Đừng để ai nhìn                                   Bảo vệ ấy là bảo vệ.

Hay là đụng chạm

(Khuyết danh)

Biểu hiện xâm hại nào được nhắc đến trong bài vè.

Thực hiện theo kế hoạch cá nhân đã lập và chia sẻ với các bạn về kết quả đạt được. Sau đó, đánh giá và điều chỉnh trước khi xây dựng kế hoạch cá nhân cho giai đoạn kế tiếp.

Chọn một trong những việc sau và lập kế hoạch thực hiện:

a. Tiết kiệm tiền để mua đồ dùng học tập cho năm học mới.

b. Học tập để cải thiện một môn học chưa có nhiều tiến bộ. 

c. Học một môn năng khiếu yêu thích (bóng đá, võ thuật, chơi đàn,...). 

d. Tổ chức chúc mừng nhân dịp đặc biệt của người thân, bạn bè, thầy cô giáo.

Xử lí tình huống

• Tình huống 1:

Na luôn xây dựng kế hoạch cá nhân hằng tuần chi tiết và nghiêm túc thực hiện. Khi kiểm tra và phát hiện mình chưa thực hiện đúng kế hoạch đã đề ra, Na tìm cách điều chỉnh sao cho hợp lí. Thế nhưng, em gái Na luôn làm việc không theo kế hoạch. Na góp ý thì em Na nói: “Việc khó mới cần kế hoạch, còn việc hằng ngày không cần”.

Nếu là Na, em sẽ giải thích như thế nào để em gái thấy được lợi ích của việc lập và thực hiện kế hoạch cá nhân?

• Tình huống 2:

Cốm, Na, Bin và Tin cùng nhau lập kế hoạch tập luyện tiết mục văn nghệ chào mừng ngày Nhà giáo Việt Nam. Ban đầu, cả nhóm tập rất chăm chỉ nhưng sau một tuần, Bin tỏ ra chán nản, thường xuyên đi muộn trong các buổi tập khiến kế hoạch của nhóm có nguy cơ không thực hiện được.

Nếu là thành viên của nhóm, em sẽ làm gì?

• Tình huống 3:

Chiều thứ Bảy được nghỉ học, Bin sang nhà Tin để rủ Tin đi đá bóng. Sang đến nơi, thấy Tin đang đọc sách, Bin trệu: “Cậu muốn trở thành mọt sách à? Học cả tuần rồi, thứ Bảy phải nghỉ ngơi, thư giãn chứ?”. Tin ôn tồn bảo: “Trong kế hoạch của mình, chiều nay là giờ tự học, học xong mình mới đi chơi”. Bin cố gắng thuyết phục bạn đi đá bóng nhưng Tin vẫn kiên quyết từ chối. Cuối cùng, Bin giận dỗi bỏ về.

Nếu là Bin, em sẽ làm gì?